Ihde implant nedir?

Adın bir kişiden gelmesi kafa karıştırıyor. Prof. Dr. Stefan Ihde, kortikobazal implantoloji üzerine uzun yıllar çalışmış, yayın yapmış ve eğitim vermiş bir hekim; onun adıyla anılan bir implant üreticisi de var. Ama hastanın aradığı cevabı ürün kataloğu vermiyor. Bu yaklaşımı aynı anda alınan üç karar tanımlıyor ve bu kararlar tek tek uygulandığında aynı sonucu vermiyor.

Birinci karar, tutunmanın nereden alınacağı. Çene kemiği tek tabaka değil. Üstte, dişlerin oturduğu alveol kemiği var; bu tabaka dişin varlığına bağlı ve diş kaybedildiğinde yükten mahrum kaldığı için erir. Onun altında ve çevresinde ise kortikal ve bazal denen, çok daha sert olan ve diş kaybından çok daha az etkilenen tabakalar bulunur. Klasik implant üstteki tabakaya oturur; kortikobazal yerleştirme alttakine kilitlenir. Kemik eridiği hâlde implant yapılabilmesinin sebebi bu.

İkinci karar, implantın kaç parçadan oluşacağı. Klasik sistemler iki parçalıdır: kemiğe giren gövde ve üstüne vidalanan bağlantı parçası. İkisinin birleştiği yerde mikron ölçekli bir aralık kalır; bu aralık hem bakteri için bir alan hem gevşeme için bir nokta. Tek parça, yani monoblok tasarımda böyle bir bağlantı yoktur. Karşılığında bir kısıt gelir: açı sonradan üst parça değiştirilerek düzeltilemez, yani planlamanın baştan doğru olması gerekir.

Üçüncü karar, ne zaman yükleneceği. Klasik yolda implant yerleştirildikten sonra aylarca beklenir, çünkü tutunma kemiğin implant yüzeyine tutunmasıyla, yani zamanla oluşur. Sert kemiğe kilitlenmiş bir implantta ise tutunma ilk günden mekaniktir; bir vidanın sert ahşaba oturması gibi. Beklenecek bir şey olmadığı için final sabit köprü üçüncü gün takılabilir; ilk iki gün prova dişler kullanılır.

Üçünün birbirine bağlı olması burada anahtar. Hemen yükleme, ancak ilk günden yeterli mekanik tutunma varsa güvenli; o tutunma da sert tabakaya kilitlenmekten geliyor. Yumuşak kemiğe yerleştirilmiş bir implantı erken yüklemek, aynı protokolü uyguluyormuş gibi görünse de tamamen farklı bir şeydir ve implantı kaybettirir. Yani 'hemen yükleme yapıyoruz' cümlesi tek başına bu yaklaşımı tarif etmez.

Yuvanın nasıl hazırlandığı da yaklaşımın parçası. Klasik yöntemde frezelerle kemik alınarak yuva açılır; alınan kemik geri gelmez. Osteokompresyon denen yaklaşımda ise kemik alınmaz; yuva, kemik yana doğru sıkıştırılarak hazırlanır. Sıkışan kemik yoğunlaşır ve implantı daha sıkı kavrar. İlk gün elde edilen tutunmanın bir bölümü buradan çıkar.

Yaklaşımın alanı dar ve bunu baştan söylemek gerekiyor. Aşağıdakiler muayenede bakılan başlıklar; kesin karar tomografiden sonra veriliyor.

Aşağıdaki sıra, üç kararın pratikte nasıl birleştiğini gösteriyor.

1. 1

   Tomografi ve tabaka seçimi

   Üç boyutlu görüntüde kemiğin yüksekliği, genişliği ve sertliği ölçülür. Her implantın hangi tabakaya, hangi açıyla gideceğine burada karar verilir. Bu karar sonradan değiştirilemediği için planlamanın ağırlığı klasik yönteme göre daha fazla.

2. 2

   Yuvanın sıkıştırılarak hazırlanması

   Yuva, kemik alınarak değil yana doğru sıkıştırılarak açılır. Amaç kemiği yoğunlaştırıp implantın kavramasını artırmak. Isı kontrolü burada kritik: aşırı ısınan kemik iyileşmez.

3. 3

   Yerleştirme ve torkun ölçülmesi

   İmplant sert tabakaya kilitlenir ve tutunması tork değeriyle doğrulanır. Yükleme kararı bu sayıya göre verilir. Beklenen değere ulaşılamayan implant o gün yüklenmez.

4. 4

   Ölçü ve üretim

   Ağzın dijital ölçüsü alınır, köprü tasarlanıp üretilir. Bu adım sıkıştırılamaz: ölçü ile üretimin aynı güne sığmaması, sürenin neden bir güne inemediğini açıklar.

5. 5

   Teslim ve kapanış ayarı

   Köprü implantlara vidalanır ve kapanış ayarlanır. Tek parça implantlarda yükün eşit dağılması ayrıca önemli, çünkü açı düzeltmesi için sonradan değiştirilecek bir üst parça yok.

6. 6

   Kontroller ve gece plağı

   Teslim edilen köprü final köprüdür; sonradan yerine başka bir üst yapı yapılmaz. Ardından kontrol muayenesi, gerekirse ısırma ayarı ve planlandıysa gece plağı gelir; sonrasında rutin kontrollere geçilir.

Karar verirken bu yaklaşımla karşılaştırılan yollar şunlar.

Yalnızca üstünlük anlatan bir sayfa reklam gibi okunur. Aşağıdakiler yaklaşımın gerçek kısıtları.

Klinik günleri bittiğinde tedavi bitmiyor; yerleşme dönemi başlıyor.

1. İlk üç gün

   Şişlik ve morarma genellikle ikinci ya da üçüncü gün en belirgin hâle gelir, sonra geriler; bu beklenen seyirdir. Soğuk uygulama, baş yüksekte uyuma ve verilen ilaçlar bu dönemi yönetir.

2. İlk hafta

   Şişlik geriler, ağrı kesici ihtiyacı azalır. Konuşma ilk günlerde farklı hissedilir ve birkaç gün içinde düzelir. Çiğneme yumuşak gıdalarla sınırlı kalır.

3. İlk ay

   Diş eti yeni biçimine oturur ve çiğneme kademeli olarak normale döner. Kontrolde kapanış tekrar ölçülür; ilk haftalarda ortaya çıkan küçük temas farkları burada düzeltilir.

4. Uzun vadeli kontroller

   Final köprünün ömrü düzenli kontrole bağlıdır. Planlandıysa gece plağı düzenli kullanılır. Kontrol aralıkları ağzın gidişine göre belirlenir; ilk yıl daha sık, sonrasında seyrekleşen bir takvim izlenir.

Doğru rakam tomografi görüldükten sonra çıkar. Toplamı belirleyen kalemler şunlar:

İmplant sayısı ve çene sayısı

İmplant sayısını kemiğin durumu ve köprünün uzunluğu belirler. Yük paylaşımına dayanan bir planda sayı genellikle daha yüksek tutulur.

Üst yapının malzemesi ve işçiliği

Üçüncü gün takılan final sabit dişler, malzemesi ve laboratuvar işçiliğiyle tek kalemdir; çoğu planda toplamın en büyük parçası burası.

Çekim ve ek işlemler

Aynı seansta çekilecek diş ya da önce tedavi edilmesi gereken bir enfeksiyon varsa ayrı kalem olarak eklenir.

Kemik ekleme gerekip gerekmediği

Bu yaklaşımın maliyet tarafındaki asıl farkı burada: tutunma diş kaybından az etkilenen tabakadan alınabildiğinde greft çoğu vakada devreye girmiyor ve hem süre hem maliyet düşüyor.