Gülerken elimi ağzıma götürüyorum

Gülmek düşünülerek yapılan bir hareket değildir. Bir espri duyulur, yüz kendiliğinden açılır ve kimse o an dişlerini hatırlamaz. Elin ağza gittiği noktada bu zincire yeni bir halka girmiştir: gülmeden önce çok kısa bir hesap yapılır ve gülüş o hesabın sonucuna göre ayarlanır. Dudak az açılır, baş hafifçe yana döner, el yukarı çıkar. Bunu yapan insan çoğu zaman bunu yaptığının farkında bile değildir; yalnızca fotoğraflarda kendini hep aynı kapalı ifadeyle görür.

Bu hesabı başlatan şey ağızda gerçekten değişmiş bir ayrıntıdır. Ön dişlerin rengi yıllar içinde koyulaşır; çay, kahve ve sigara mineye işler. Bir kesici dişin kenarı kırılır ya da aşınıp düzleşir. Diş etleri çekilir, dişler aynı boyda kalmadığı için gülüş çizgisi bozulur. Dişlerin arası açılır, ön dişler öne doğru devrilir. Bir diş çekilmiştir ve boşluk gülerken görünür. Eski dolgular ve kaplamalar komşu dişlerden farklı renkte kalır. Protez konuşurken oynar. Bunların hepsi tek bir sonuca çıkar: kişi artık gülüşünü serbest bırakmıyor.

Bu tablo diş hekimliğinde kapris diye geçmiyor. Ağız sağlığının günlük hayatı ne kadar etkilediğini ölçen anketler var ve sorduğu şey ağrı değil: yemekten kaçınıyor musunuz, konuşurken zorlanıyor musunuz, insanlarla bir arada olmaktan rahatsız oluyor musunuz, kendinizi gergin hissediyor musunuz. Fotoğraftan kaçan, restoranda menüden kolay yenecek olanı seçen, iş görüşmesinde cümlelerini kısa tutan bir insan bu soruların hepsine cevap veriyor demektir. Ağzınızda ağrı olmaması bunu daha küçük bir sorun yapmıyor.

Etkinin en görünmez olduğu yer iş hayatıdır. Görüşmede az konuşmak, sunumda gözleri kaçırmak, tanışma anında gülümsemeyi kısa kesmek karşıdaki insana özgüven eksikliği olarak okunur. Aynı şey sosyal hayatta da olur: toplu yemek davetleri reddedilir, çünkü masada hem konuşmak hem yemek gerekir ve ikisi de dişleri gösterir. Ön dişi eksik olan biri elini ağzına götürmeden konuşamaz. Bir süre sonra kaçınılan şey diş değil, insanların bir araya geldiği ortamların kendisi olur.

Bu noktada hemen herkes kendine bir takvim kurar. Yaz bitince, çocuğun düğününden sonra, işler biraz yavaşlayınca, şu borç kapanınca. Bu takvimin ortak özelliği hiç dolmamasıdır; her tarih geldiğinde yerine yenisi yazılır ve arada yıllar geçer. Sorun ertelemenin kendisi değil, ertelenen şeyin beklemiyor olmasıdır. Renklenme sizi bekler, geri dönüşü olan bir başlıktır; ama diş etinin altındaki kemik kaybı ağrısız ilerler; kırık bir kenar durduğu yerde büyür; eksik dişin boşluğuna komşu dişler devrilir. Yani ayna size erken bir uyarı verir ve o uyarı takvime bakmaz.

Aynı cümleyle gelen iki hastanın yolu aynı olmuyor. Belirleyici olan görünümün ne kadar bozulduğu değil, altında dişi ayakta tutan yapının durup durmadığı. Bu ayrım muayene ve röntgenden sonra netleşiyor.

İlk adım tedavi değil, sizi rahatsız eden şeyin ne olduğunu ortaya koymaktır. Sonunda elinizde hangi değişikliğin bu tabloyu yarattığı, hangi seçeneklerin gerçekçi olduğu ve neyin önce yapılması gerektiği bulunur.

1. 1

   Rahatsız eden şeyi kendi cümlenizle yazın

   Hangi anda elinizi ağzınıza götürdüğünüzü bilmemiz gerekiyor: fotoğrafta mı, konuşurken mi, yemek yerken mi. Bir hasta rengi, bir başkası tek bir dişin şeklini, üçüncüsü boşluğu söylüyor ve üçünün planı farklı çıkıyor. Hekimin doğru bulduğu şey değil, sizi rahatsız eden şey düzeltilir.

2. 2

   Fotoğrafınızı ve röntgeninizi gönderin

   Telefonla çekilmiş iki fotoğraf yeterli: biri gülerken, biri konuşurken. Panoramik röntgeniniz varsa formdan ekleyin; hangi seçeneklerin masada olduğunu 24 saat içinde yazarız ve ön değerlendirme için gelmenize gerek kalmaz. Kesin karar muayeneden sonra veriliyor.

3. 3

   Gülüş muayenesi

   Gülerken üst dudağın nereye kadar kalktığına, kaç dişin göründüğüne, diş eti seviyesinin dişler arasında eşit olup olmadığına ve orta hattın yüzün ortasıyla ilişkisine bakıyoruz. Konuşurken de dinliyoruz: ön dişlerdeki bir boşluk sesi değiştirir ve hasta bunu görünümden önce fark eder.

4. 4

   Diş etleri ve destek

   Cepleri ölçüyor, kanamaya ve diş etinin çekilip çekilmediğine bakıyoruz. İltihaplı bir zeminde yapılan estetik işlemin ömrü kısadır: doku çekildikçe kaplamanın kenarı açığa çıkar ve iş kısa sürede bozulur. Bu yüzden sıra her zaman diş etinden başlıyor.

5. 5

   Röntgen ve gerekiyorsa tomografi

   Panoramik röntgen kalan kemiği, çürükleri ve köklerin durumunu gösterir. Eksik diş varsa ve implant konuşulacaksa üç boyutlu tomografiye geçiyoruz; kemiğin gerçek yüksekliği ve kalınlığı düz röntgende görünmez. Görüntü olmadan verilen bir estetik karar eksik veriyle verilmiştir.

Bunlar birbirinin rakibi değil, farklı sorunların cevapları. Doğru sıra en az müdahaleli olandan başlıyor ve çoğu şikâyet listenin üst sıralarında bitiyor.

Bunları sizi vazgeçirmek için değil, hangi hekime giderseniz gidin doğru soruları sorabilmeniz için yazıyoruz. Bir hekim bunları kendiliğinden anlatmıyorsa siz sorun.

Yolun uzunluğu seçilen işleme bağlı. Temizlikle biten bir şikâyette süreç bir öğleden sonra, eksik dişlerin yerine konduğu bir planda ise birkaç gün sürüyor.

1. Temizlik ve beyazlatmadan sonraki ilk günler

   Diş etlerinde birkaç gün süren hassasiyet ve soğuğa karşı geçici bir duyarlılık olağan. Beyazlatmadan sonraki ilk iki gün kahve, çay, kırmızı şarap ve koyu renkli yiyeceklerden uzak durun; mine bu dönemde renk almaya açık. İşe ara vermeniz gerekmiyor.

2. Kompozit ve porselende

   Kompozit onarım tek seansta biter, aynayı aynı gün elinize alırsınız. Porselen kaplamada ölçüden sonra bir ara dönem vardır ve geçici dişlerle beklersiniz. Provada rengi ve şekli onaylayan kişi sizsiniz; yapıştırılmadan önce beğenmediğiniz bir ayrıntıyı söyleyin, sonrasında değiştirmek zorlaşır.

3. Eksik dişler varsa: üç klinik gün

   Uyguladığımız protokolde implantlar çenenin derinindeki sert bazal ve kortikal tabakaya mekanik olarak kilitleniyor. Klasik implant ise diş kaybından sonra erimeye devam eden üstteki alveol kemiğine yerleşir; bu yüzden orada önce kemik eklenmesi ve kaynaşmanın aylarca beklenmesi gündeme gelir. Fark buradan çıkıyor: kemik ekleme ve aylarca bekleme gündeme gelmiyor, üç klinik günün sonunda sabit dişlerinizle çıkıyorsunuz. Bu protokolün alanı tam ağız ya da çok sayıda diş eksikliği; tek bir eksik dişte süre kemiğin durumuna ve seçilen çözüme göre değişir.

4. İlk hafta ve sonrası

   Bir miktar şişlik ve hassasiyet olağan, üçüncü günden sonra geriliyor; dikiş varsa bu hafta içinde alınıyor. Yeni ön dişlerle konuşmaya alışmak birkaç gün alır ve bunu en çok kendiniz duyarsınız, karşınızdaki fark etmez. Bakım doğal dişten farksız: fırça, ara yüz temizliği ve düzenli kontrol.