Diş kaybından sonra yüz hatlarının çökmesi

Değişimi ilk fark ettiren şey fotoğraflardır: burun ile çene ucu arasındaki mesafe kısalmış, üst dudak incelip içeri kaçmış, ağız kenarları aşağı dönmüştür. Yanaklar içe çökmüş, çene ucu öne çıkmış gibi görünür. İnsanlar buna "yaşlandım" der ve cilde bakar. Oysa değişen şey yüzün derisi değil, o derinin üzerine gerildiği iskelettir. Dudak ve yanak kendi başına duramaz; arkasındaki dişler ve onları taşıyan kemik onları dışarıda tutar. Bu destek küçüldükçe yumuşak doku olduğu yerde kalmaz, aşağı ve içe doğru toplanır.

Sebebi tek cümleyle söylenebilir: alveol kemiği dişin kökünü taşımak için vardır. Çene kemiğinin bu bölümü kökten gelen çiğneme yüküyle sürekli yenilenir; kemik yapıcı ve yıkıcı hücreler arasındaki denge o yükle kurulur. Diş çekildiğinde yük ortadan kalkar, denge yıkım tarafına kayar ve kemik geri çekilir. Vücut, artık iş görmeyen bir yapıyı beslemeye devam etmez. Bu yüzden diş kaybı olup biten bir olay değil, o bölgede yıllarca sürecek bir küçülmenin başlangıcıdır.

Erime düz bir çizgi izlemez; en hızlı olduğu dönem çekimden hemen sonraki aylardır. İlk yılın sonuna gelindiğinde çekim bölgesindeki kemik sırtı hem alçalmış hem incelmiştir; bu ilk dönemdeki kayıp, sonraki herhangi bir yılda olandan belirgin biçimde hızlıdır. Erime en çok kemiğin dudağa bakan dış duvarında olur; sırt bu yüzden önce yüksekliğini değil, kalınlığını kaybeder. Sonrasında hız düşer ama süreç durmaz, her yıl biraz daha kemik gider. Yüzdeki değişimin kimsenin bir güne işaret edemeyeceği biçimde ortaya çıkmasının sebebi budur.

Alt ve üst çene farklı biçimde erir. Üst çenede kemik sırtı yukarı ve içe doğru çekilir; üst dudağın yaslandığı destek geri gittiği için dudak inceleşir, burun altındaki oluk düzleşir ve gülerken görünen diş boyu kısalır. Alt çenede sırt aşağı ve dışa doğru daralır, üstündeki mukoza incelir. İkisi bir arada olduğunda alt çene, üst çeneye göre öne çıkmış izlenimi verir; hastanın "çenem uzadı" dediği görüntü budur. Alt çenede kemik sırtı zaten daha dar olduğu için erimenin sonuçları burada daha erken göze çarpar.

Arka dişler gittiğinde ikinci bir kayıp devreye girer ve yüzdeki en görünür değişim bundan gelir. Alt çenenin kapanışta nerede duracağını arka dişlerin yüksekliği belirler; onlar yoksa çene kapanırken daha fazla yol alır ve alt yüz yüksekliği azalır. Çene ucu öne ve yukarı döner, dudaklar birbirinin üzerine katlanır, ağız kenarında kalıcı bir oluk oluşur. O oluğun içinde biriken tükürük deriyi sürekli nemli tutar; köşede çatlayan, bir türlü kapanmayan yaralar bu nemli katlantıda üreyen mantar ya da bakteriden gelir. Kaybolmuş yükseklik yaranın sebebi değil, onu hazırlayan ve tekrarlamasına yol açan zemindir.

Bu ayrım, kalan kemiğin ne kadar süre içinde ne kadar gideceğini belirliyor. Soldaki listedeyseniz elinizde zaman var. Sağdakindeyseniz ertelemenin bedeli her yıl büyüyor.

Bu sıralama tedavi değil, ölçüm içindir. Sonunda elinizde kemiğin ne kadarının gittiği, yüzdeki değişimin ne kadarının bundan geldiği ve neyin geri kurulabileceği bulunur.

1. 1

   Röntgeninizi gönderin

   Panoramik röntgen ya da tomografiniz varsa formdan gönderin; hangi seçeneklerin masada olduğunu 24 saat içinde yazarız, ön değerlendirme için gelmenize gerek kalmaz. Dişleriniz yerindeyken çekilmiş bir fotoğrafınız varsa onu da ekleyin; geri kurulacak yüksekliğin hedefini o fotoğraf gösteriyor.

2. 2

   Yüzü ölçüyoruz

   Dinlenme hâlindeki ve kapanıştaki alt yüz yüksekliğini, üst dudağın aldığı desteği, dudaklar aralıkken görünen diş boyunu ve ağız kenarının yönünü ölçüyoruz. Bu ölçümler, çöküşün ne kadarının kemik erimesinden ne kadarının kaybolmuş kapanış yüksekliğinden geldiğini ayırıyor. İkisi farklı sorunlar ve farklı biçimde çözülüyor.

3. 3

   Klinik muayene

   Kemik sırtının yüksekliğini ve kalınlığını elle değerlendiriyoruz, üstündeki mukozanın inceliğine ve protez kullanılıyorsa altında oluşmuş hareketli dokuya bakıyoruz. Sırtın üzerinde parmakla hissedilen keskin kenarlar ve protezin oturduğu yerin düzleşmiş olması, erimenin ileri aşamasının işaretidir.

4. 4

   Üç boyutlu görüntüleme

   Kemiğin gerçek yüksekliği ve kalınlığı, üst çenede sinüs tabanının nereye kadar indiği ve alt çenede sinirin nerede geçtiği yalnızca konik ışınlı tomografide ölçülür. Panoramik röntgen kalınlığı hiç göstermez; erimenin en çok olduğu dış duvar kaybı iki boyutlu görüntüde görünmez. Tomografi görmeden verilen bir kemik kararı eksik veriyle verilmiştir.

5. 5

   Planı dişten değil, yüzden kuruyoruz

   Ölçümler bittiğinde önce dişlerin nereye ve hangi boyda geleceğini belirliyoruz; implantların konumu bu plana göre seçiliyor, tersi değil. Dudak desteğinin ve alt yüz yüksekliğinin ne kadar geri geleceğini prova aşamasında yüzünüzde gösteriyoruz. Sonucu tahmin etmiyorsunuz, tedaviye başlamadan görüyorsunuz.

Bunların hepsi aynı işi yapmıyor. Bir kısmı görüntüyü toplar, bir kısmı zaman kazandırır. Erimenin sebebini ortadan kaldıran tek bir tanesi var.

Bunları sizi korkutmak için değil, hangi hekime giderseniz gidin doğru soruları sorabilmeniz için yazıyoruz. Bir hekim bunları kendiliğinden anlatmıyorsa siz sorun.

Aşağıdaki akış, sabit dişlerle yüz yüksekliğinin yeniden kurulduğu yol için geçerli. Yalnızca protez yenilendiğinde süreç daha kısa ve sonuç görüntüyle sınırlı kalıyor.

1. Planlama ve prova

   Dişlerin boyu, orta hattı ve alt yüz yüksekliği tedaviye başlamadan önce prova üzerinden belirleniyor. Dudak desteğinin ne kadar geri geleceğini bu aşamada aynada görüyorsunuz; onay sizden çıkmadan cerrahiye geçilmiyor.

2. Üç klinik gün

   Uyguladığımız protokolde implantlar, çenenin derinindeki sert bazal ve kortikal tabakaya mekanik olarak kilitleniyor. Klasik implant ise dişlerle birlikte eriyen üstteki alveol kemiğine yerleşir; kaynaşmayı aylarca beklemek ve hacim kalmadıysa önce kemik eklemek bu yüzden gerekir. Fark buradan çıkıyor. Kemik ekleme ve aylarca bekleme gündeme gelmiyor, üç klinik günün sonunda sabit dişlerinizle çıkıyorsunuz.

3. İlk hafta

   Bir miktar şişlik ve hassasiyet olağan, üçüncü günden sonra geriliyor; dikiş varsa o hafta içinde alınıyor. Bu dönemde yumuşak beslenme istiyoruz. Yüzdeki değişim ilk günden itibaren orada; şişlik indikçe hatlar netleşiyor.

4. İlk aylar

   Dudak ve yanak kasları yeni desteğe alışırken konuşma ve gülümseme birkaç hafta içinde yerine oturur. Çevrenizin fark ettiği değişim ilk günden başlıyor, sizin aynada alışmanız daha uzun sürüyor. Kemik yeniden yük taşımaya başladığı için o bölgedeki erime sebebini kaybediyor. Bakım doğal dişten farksız: fırça, ara yüz temizliği ve düzenli kontrol.