Dişlerim yüzünden iş görüşmesine giremiyorum

Bu sayfaya gelenlerin çoğu görünümden söz ediyor ama anlattıkları şey aslında ikili. Birincisi görünen taraf: eksik dişler, gülerken elini ağzına götürmek, fotoğrafta kapalı ağızla durmak. İkincisi ve daha az konuşulanı işlevsel taraf: eksik ön dişlerde bazı seslerin bozulması, hareketli protez oynadığında konuşmanın kesilmesi, tükürüğün kontrolünün zorlaşması. İş görüşmesinde asıl zorlayan çoğu zaman ikincisi.

Konuşmanın neden etkilendiğini bilmek işe yarıyor. S, ş ve z sesleri dil ile ön dişler arasındaki dar bir aralıktan hava geçirilerek üretiliyor; o dişler yoksa aralık kurulamıyor ve ses değişiyor. F ve v seslerinde alt dudak üst ön dişlerin kenarına değiyor; diş yoksa temas noktası kayboluyor. Bunlar irade meselesi değil, fiziksel bir kısıt. Kişi bunu fark ettikçe daha az konuşuyor ve daha kısa cümleler kuruyor.

Sonrasında bir döngü başlıyor. Az konuşan kişi toplantıda öne çıkmıyor, telefonda kendini anlatmakta zorlanıyor, iş görüşmesini erteliyor. Bir süre sonra bunu kendi karakteri gibi anlatmaya başlıyor: 'ben zaten sessiz biriyimdir.' Klinikte en sık gördüğümüz şeylerden biri, tedaviden sonra bu cümlenin değişmesi.

Zamanlama açısından iyi haber şu: görünüm en hızlı düzelen kısım. Sabit bir çözümde diş teslim gününde yerinde oluyor. Konuşma biraz daha zaman alıyor çünkü dil yeni yüzeylere alışıyor; çoğu hastada birkaç gün ile birkaç hafta içinde yerine oturuyor. Yüksek sesle okumak bu süreyi belirgin biçimde kısaltıyor.

Ara dönem için de çözüm var ve bu, en çok merak edilen kısım. Tedavi süresince dişsiz kalmak çoğu planda gerekmiyor: çekimle aynı seansta geçici protez takılabiliyor, ağızda yeterli sağlam diş varsa geçici köprü yapılabiliyor, hemen yükleme yapılan planlarda ise sabit köprü birkaç gün içinde teslim ediliyor. Yani 'aylarca böyle mi dolaşacağım' sorusunun cevabı genellikle hayır.

Bir şeyi de dürüstçe yazalım: diş tedavisi bir kişilik değişimi değil. Sunum yapmaktan çekinen biri, dişleri yerine geldiği gün doğal bir konuşmacıya dönüşmüyor. Değişen şey kısıtın kalkması: artık ağzınızı kapatmayı düşünmeden konuşabiliyorsunuz ve dikkatiniz karşınızdakine kalıyor. Çoğu hasta için asıl fark bu ve bu, küçük bir şey değil.

Süre ağzın durumuna ve seçilen plana göre değişiyor. Aşağıdakiler gerçekçi beklentiler.

Bu tabloda ilk adım genellikle en zor olanı: konuyu açmak.

1. 1

   Kaygınızı söyleyin

   Muayenede 'iş görüşmem var' ya da 'konuşurken çekiniyorum' demek, planın kurulmasını doğrudan değiştiriyor. Söylenmediğinde hekim tıbbi olarak doğru ama sizin takviminize uymayan bir plan kurabiliyor.

2. 2

   Varsa tarihinizi paylaşın

   Yakın bir görüşme, düğün ya da sunum varsa söyleyin. Cerrahi sonrası ilk günlerde şişlik oluyor; takvim buna göre kurulabiliyor ve çoğu zaman kurulabiliyor da.

3. 3

   Görüntüleme ve muayene

   Panoramik röntgen ya da tomografi. Hangi seçeneklerin masada olduğunu ve gerçekçi sürenin ne olduğunu bu belirliyor.

4. 4

   Ara dönem planının konuşulması

   Tedavi süresince ne kullanacaksınız? Geçici protez, geçici köprü ya da hemen yüklenen sabit köprü. Bu soru sorulmadığında hasta bekleme dönemini kötü geçiriyor.

5. 5

   Ön dişlerin biçim ve renginin denenmesi

   Geçici dönemde dişlerin boyu, biçimi ve rengi denenebiliyor. Bu, kalıcı üst yapıya girmeden önce söylenmesi gereken her şeyin söylendiği aşama.

6. 6

   Konuşma alışmasının desteklenmesi

   Günde birkaç kez yüksek sesle okumak dilin yeni yüzeyleri öğrenmesini hızlandırıyor. Konuşma sorunları azalarak geçiyorsa alışma dönemine ait; azalmıyorsa ayar gerekiyor.

"Aylarca böyle mi dolaşacağım" sorusunun cevapları. Çoğu planda dişsiz kalınan bir dönem yok.

Aşağıdakiler ertelemenin ve konuşmamanın sonuçları.

Aşağıdaki akış hemen yükleme yapılan bir plan için; başka bir yol seçildiyse süreler uzuyor.

1. İlk 48 saat

   Şişlik ve morarma bu iki günde tepe yapıyor ve görünüm bu dönemde en zayıf hâlinde. Önemli bir görüşme varsa bu günlere denk getirmeyin; takvim baştan buna göre kurulabiliyor.

2. Birinci hafta

   Şişlik geriliyor ve görünüm hızla toparlanıyor. Konuşmada bazı sesler farklı çıkabiliyor; yüksek sesle okumak bu dönemde en etkili şey. Çoğu hastada belirgin düzelme bu hafta içinde oluyor.

3. İkinci ve üçüncü hafta

   Konuşma büyük ölçüde yerine oturuyor. Bu noktada hâlâ aynı sesler aynı biçimde bozuluyorsa alışma dönemine ait değil ve ayar gerekiyor; not edip kontrole taşıyın.

4. Kalıcı üst yapıdan sonra

   Nihai biçim, renk ve işçilik burada oturuyor. Kısa bir alışma dönemi tekrar yaşanabiliyor ama ilkinden çok daha kısa sürüyor.