Gün 1: Tomografi, implantlar ve ilk prova - Gün 2: Provalar ve final renk - Gün 3: Final dişlerin teslimi

Ağrı ve Hassasiyet

Çeneye ve kulağa vuran diş ağrısı

Ağrının hissedildiği yer, geldiği yeri göstermiyor

Kulağınız ağrıyor ama kulak muayeneniz temiz çıktıysa sıra ağzınızda. Diş ağrısı çıktığı yerde durmaz; çeneye, kulağa ve şakağa yayılır. Aynı bölgeye çene eklemi ve sinüzit de ağrı verir. Üçünü birbirinden ayıran, ağrının neyle arttığı; ne zaman acele etmeniz gerektiği ve hangi hekime gideceğiniz de buna göre değişiyor.

Kısa cevap

Diş ağrısı çeneye ve kulağa vurur, çünkü dişler, çene eklemi ve kulağın bir bölümü sinyalini aynı sinirden taşır; beyin sinyalin tam olarak nereden geldiğini ayırt edemez. Buna yansıyan ağrı deniyor. Alt azı dişleri ağrısını kulağa ve çene açısına, üst arka dişler şakağa ve yanağa gönderir. Aynı bölgeye çene eklemi rahatsızlığı ve üst çene sinüzitinin ağrısı da oturur. Bu üç tabloyu ağrının yerinden ayırmak zordur; ayırt ettiren, ağrının neyle arttığıdır.

Ayırt eden şey
Ağrının neyle arttığı
Kulağa vuran ağrının adresi
Alt azı dişleri ve çene eklemi
Hekime gitme sınırı
İki günden uzun süren ağrı
Acil işaret
Yüzde şişlik, ateş, ağzın açılmaması

Tıbbi denetim: Dt. Bilge Ilgın · İmplantoloji

Ağrı neden geldiği yerde hissedilmiyor

Yüzün, dişlerin ve çene ekleminin duyusu tek bir sinirden geçiyor: trigeminal sinir. Alt çene dişleri, kulağın önü ve dış kulak yolunun bir bölümü bu sinirin aynı dalını paylaşır. Beyne ulaşan sinyalde "şu diş" etiketi yoktur; beyin bölgeyi bilir, noktayı bilmez. Kaynakla ağrının hissedildiği yerin farklı olmasının adı yansıyan ağrı.

İkinci sebep dişin kendi yapısında. Dişi kemiğe bağlayan ince bağ dokusunda konumu bildiren lifler bulunur; bir dişe parmağınızla bastırdığınızda hangi diş olduğunu bu yüzden şaşırmazsınız. Dişin içindeki pulpa dokusunda o lifler yoktur; iltihaplandığında sinir yalnızca "ağrı" der, adres vermez. Derin çürüğü olan hastanın ağrıyan dişi gösterememesi, hatta alt çeneyi işaret ederken sorunun üst çeneden çıkması bundandır.

Yansımanın haritası bellidir. Alt azı dişleri ağrısını kulağa ve çene açısına gönderir; alt ön dişler çene ucuna vurur. Üst azı ve küçük azı dişleri şakağa, yanağa ve göz altına yansır. Yansıma orta hattı geçmez: sağdaki bir diş sol kulağı ağrıtmaz. Bu yüzden kulağı ağrıyan ve kulak muayenesi temiz çıkan hastada sıradaki adres aynı taraftaki alt azı dişleri.

Kulağa vuran ağrının en tanıdık sebeplerinden biri yarı sürmüş yirmi yaşlık diş. Dişin üstünde kalan diş eti kapağının altına yiyecek artığı ve bakteri girer, bölge iltihaplanır. Ağrı çenenin arkasından kulağa yayılır, yutkunmak zorlaşır ve ağız tam açılmaz. Bu tabloya ateş, yüzde ya da boyunda şişlik veya yutkunma zorluğu eklendiyse randevu beklemeyin; doğrudan acil servise gidin.

Çene eklemi, kulak deliğinin bir santim önünde duruyor. Bu kadar yakın bir eklemin ağrısı kulak ağrısı gibi hissediliyor ve hastalar önce kulak burun boğaz hekimine gidiyor. Bu tablonun kendi işaretleri var: sabah çene yorgunluğu, ağız açarken gelen ses, çiğnerken yorulan şakaklar ve gün içinde inip çıkan ağrı. Gece diş sıkma tabloyu besleyen en yaygın etken; çiğneme yüzeylerinin düzleşmesi sıkmanın ağızdaki imzası.

Üst arka dişlerin kökleri üst çene sinüsünün tabanına dayanır; aradaki kemik kimi hastada kâğıt inceliğinde. Sinüs iltihaplandığında bu köklerin çevresine basınç biner ve ağrı dişlerden geliyormuş gibi duyulur. Ayırt etmek zor değil: sinüs kaynaklı ağrıda birkaç üst arka diş birden hassaslaşır, ağrı öne eğilince artar, yanında burun tıkanıklığı bulunur. Diş kaynaklı ağrıda tek bir diş soğuğa keskin tepki verir.

Ağrı dişten mi geliyor, başka yerden mi

Muayenede aradığımız işaretler bunlar. Birinci listedekiler kaynağın bir diş olduğunu ve o dişin tedavisiyle ağrının biteceğini gösterir. İkinci listedekiler kaynağın dişin dışında olduğunu söyler; o tabloda diş çektirmek ağrıyı kesmez, sağlam bir dişi kaybettirir.

Uygun olduğu durumlar

  • Soğuğa keskin tepki veriyorsaBir yudum soğuk suyla ağrı bıçak gibi başlıyor ve bardağı bıraktıktan sonra sürüyorsa kaynak o dişin içindeki pulpa. Ağrı dakikalarca devam ediyorsa iltihap geri dönüşü olmayan aşamaya geçmiştir.
  • Tek bir dişe basınca aynı ağrı tekrarlanıyorsaHekim dişe hafifçe vurduğunda ya da o dişle bir şey ısırdığınızda ağrı birebir tekrar ediyorsa adres bulunmuştur. Yansıyan ağrının böyle bir tetikleyicisi olmaz.
  • Ağrı sizi uykudan uyandırıyorsaYatınca artan ve gecenin ortasında zirve yapan zonklama, diş içindeki basıncın işaretidir. Çene eklemi ağrısı sabaha doğru ağırlaşır; pulpa ağrısı saati beklemez.
  • Diş etinde şişlik ya da akıntı varsaAğrıyan tarafta diş etindeki küçük bir kabarcık, ağızda kötü tat ya da akıntı, kök ucundaki iltihabın dışarı yol bulduğunu gösterir. Burada ağrı bir süre kesilir, enfeksiyon yerinde durur.

Uygun olmadığı durumlar

  • Ağrı ağzı açıp kapatmakla değişiyorsaEsneyince ya da büyük bir lokma ısırınca artan, dinlenince geçen ağrı çene ekleminden ve çiğneme kaslarından gelir. Kulağın hemen önündeki noktaya parmakla bastırınca ağrının tekrarlanması bu tablonun en net işareti.
  • Öne eğilince artıyor ve birkaç üst diş birden hassassaÜst arka dişlerin hep birlikte hassaslaşması, ağrının baş öne eğilince ağırlaşması ve burun tıkanıklığı sinüs kaynaklı bir tabloyu tarif eder. Bu durumda tedavi sinüse yönelik olur.
  • Ağrı şimşek gibi çakıp saniyeler içinde bitiyorsaYüze dokunmakla, tıraş olmakla ya da soğuk rüzgârla tetiklenen, elektrik çarpması gibi kısa ve şiddetli ağrı sinirin kendisinden gelir. Diş tedavisi bu ağrıyı kesmez; nöroloji değerlendirmesi gerekir.
  • Kulakta akıntı, dolgunluk ya da işitme kaybı varsaAğrıya kulakta akıntı, basınç hissi ya da duymada azalma eşlik ediyorsa kaynak kulağın kendisi. İlk durak kulak burun boğaz hekimi; dişler kulak temiz çıktığında sıraya girer.

Kaynağı nasıl buluyoruz

Bu sıralamayla önce ağrının kaynağını buluyoruz. Yansıyan ağrıda yanlış dişe başlanan tedavi hem ağrıyı kesmez hem sağlam bir dişi harcar; bu yüzden test edilmemiş dişe dokunmuyoruz.

  1. 1

    Ağrının hikâyesini alıyoruz

    Ne zaman başladığı, neyle arttığı (soğuk, tatlı, ısırma, ağzı açma, öne eğilme), uyaran çekildikten sonra ne kadar sürdüğü ve sizi uykudan uyandırıp uyandırmadığı kararı değiştirir. Hikâye tek başına ihtimalleri belirgin biçimde daraltıyor.

  2. 2

    Dişleri tek tek test ediyoruz

    Soğuk testi, dişe hafif vuruş ve ısırma testi ağrıyı yeniden üretmeye çalışır. Sizin gösterdiğiniz dişin yanında komşularını ve karşı çenedekileri de test ediyoruz; yansıyan ağrıda işaret edilen diş ile sorunlu diş aynı olmak zorunda değil.

  3. 3

    Röntgen ve üç boyutlu görüntüleme

    Panoramik röntgen çürüğün pulpaya mesafesini, kök ucundaki iltihabı, gömülü yirmi yaşlık dişin konumunu ve sinüs tabanının durumunu gösterir. Kök çatlakları düz röntgende görünmez; şüphe varsa tomografi çekiyoruz.

  4. 4

    Çene eklemini ve çiğneme kaslarını muayene ediyoruz

    Ağzınızın ne kadar açıldığını ölçüyor, eklemin üstüne ve şakak ile yanak kaslarına parmakla bastırıyor, kapanışta hangi dişin önce temas ettiğine bakıyoruz. Düzleşmiş çiğneme yüzeyleri gece sıkmayı ele veriyor.

  5. 5

    Gerekirse uyuşturma testi yapıyoruz

    Şüphe iki bölge arasında kaldığında o bölgelerden biri tek başına uyuşturulur. Ağrı kesiliyorsa kaynak orada; sürüyorsa başka yere bakılır. Bu test, geri dönüşü olmayan bir kanal tedavisinin yanlış dişe uygulanmasını önlüyor.

  6. 6

    Kaynak diş değilse yönlendiriyoruz

    Sinüs, kulak ya da sinir kaynaklı bir tablo çıktığında bunu size söylüyor ve doğru hekime yönlendiriyoruz. Bizim için önemli olan, ağrının gerçekten nereden geldiğini bulmak.

Kaynağa göre ne yapılıyor

Bu şikâyetin tek bir tedavisi yok; ağrının kaynağı ne ise yapılan iş o. Aşağıdakiler sayfadaki tabloların her birinin karşılığı.

01

Pulpa iltihabı: kanal tedavisi

İltihaplı doku kanal içinden çıkarılır, kanal temizlenip doldurulur ve ağrının kaynağı ortadan kalkar. Kulağa vuran zonklama işlemin ilk günü içinde belirgin biçimde geriler; ısırınca hissedilen hassasiyet birkaç gün daha sürebilir. Diş çok harap olmuşsa ya da kökü boyuna çatlamışsa kanal tedavisi yerine çekim konuşulur.

02

Yirmi yaşlık diş: temizlik ve çekim

Akut dönemde diş eti kapağının altı temizlenir ve iltihap kontrol altına alınır. Ağrı tekrarlıyorsa diş çekilir. Sürmesine yer olmayan bir diş kendini bir daha rahat bırakmaz; her tekrar komşu azı dişinin arka yüzünde çürük ve kemik kaybı demek.

03

Çene eklemi ve diş sıkma: yükü azaltmak

Bu tabloda tedavi, eklemin üzerindeki yükü azaltmaya yöneliktir: gece plağı, bir süre yumuşak beslenme, çene egzersizleri ve ağrı yönetimi. Dişleri aşındırarak kapanışı kalıcı biçimde değiştirmek geri alınamaz ve çene eklemi ağrısında işe yaradığına dair yeterli kanıt yok; bu yüzden ilk basamakta yer almıyor. Sıkmayı tetikleyen stres ve uyku düzeni de bu işin parçası.

04

Sinüzit: önce burun, sonra diş

Sinüs kaynaklı ağrıda iş kulak burun boğaz tarafında ve ağrı sinüs düzeldiğinde kesilir. Tersi de var: üst arka bir dişin kök ucundaki iltihap sinüsün tabanını delip sinüzit yapar. Buna diş kaynaklı sinüzit deniyor ve diş tedavi edilmeden sinüzit geri gelir. Hangisi olduğunu tomografi gösteriyor.

05

Diş kurtarılamıyorsa: çekim ve yerine konacak diş

Kaynak kurtarılamayacak bir dişse konu ağrıdan çıkar, boşluğun ne olacağına gelir. Tek diş eksikliğinde cevap tek diş implantı. Art arda diş kaybeden hastalarda uyguladığımız protokol farklı: implantlar çenenin sert dış tabakasına mekanik olarak kilitlendiği için kaynaşma beklenmiyor, kemik ekleme gündeme gelmiyor ve üç klinik günün sonunda sabit dişlerle çıkılıyor.

Geciktirilirse ne oluyor

Çeneye ve kulağa vuran bir diş ağrısında beklemenin ve yanlış dişe başlamanın sonuçları şunlar.

Ağrının kesilmesi iyileşme demek değil

Kendiliğinden geçen diş ağrısının en sık sebebi sinirin ölmesidir. Ağrı biter, enfeksiyon kök ucuna iner ve haftalar sonra şişlikle geri döner. Bu sessiz dönem tedavinin en kolay olduğu dönem; hastalar tam da o dönemde hekime gitmiyor.

Ağrı kesici ve antibiyotik sebebi ortadan kaldırmaz

Antibiyotik kan yoluyla taşınır; kanal içindeki ölü dokuya kan gitmediği için oraya ulaşamaz. Şişliği geriletir, ağrıyı yatıştırır, kaynağı yerinde bırakır. İlaç bittikten sonra tablo geri gelir ve her tekrarda biraz daha ilerler.

Yansıyan ağrıda yanlış diş tedavi edilir

Yansıyan ağrıda hastanın işaret ettiği diş ile sorunlu diş farklı çıkar; test edilmeden açılan diş boşuna kanal tedavisi görür ve ağrı yerinde kalır. Kanal tedavisi geri alınamaz. Soğuk testi yapmadan ve röntgen çekmeden dişinizi açmayı öneren bir hekimden ikinci görüş isteyin.

Enfeksiyon yüze ve boyuna yayılır

Dişten başlayan iltihap kemiği aşıp yumuşak dokuya geçtiğinde göz kapağına ya da boyna inen şişlik, ağzın açılamaması, yutma güçlüğü ve ateş ortaya çıkar. Burada saatler önemli, gidilecek yer acil servis. Yıllardır idare edilen bir dişin bu noktaya gelmesi için tek bir kötü hafta yetiyor.

Diş sıkma tedavi edilmeden diş kaybettirir

Gece sıkmada dişler, siz farkında olmadan, normal çiğnemede hiç karşılaşmadıkları bir yükü gece boyunca tekrar tekrar taşıyor. Sonucu minede çatlaklar, kırılan dolgu ve kaplamalar, boyuna çatlayan dişler oluyor. Desteği zaten azalmış dişlerde bu yük kaybı hızlandırıyor.

Ağrı ne zaman geçiyor

Süre kaynağa göre değişiyor. Aşağıdaki takvim en sık karşılaştığımız tabloların gerçekçi seyri.

  1. İlk iki gün

    Ağrı kesici ağrıyı bastırır, sebebi durdurmaz. Bu iki günde o tarafla çiğnemeyin, çok soğuk ve çok sıcak içeceklerden uzak durun, yatarken başınızı biraz yükseltin. Diş ağrısı iki günü geçtiyse evde beklenecek bir tablo değil.

  2. Kanal tedavisinden sonra

    Kulağa ve çeneye vuran zonklama ilk 24 saatte belirgin biçimde geriler. Isırınca hissedilen hassasiyet birkaç gün sürer ve kendiliğinden azalır.

  3. Yirmi yaşlık diş çekildiyse

    Şişlik ve ağzın kısıtlı açılması üçüncü günden sonra geriliyor, birinci haftanın sonunda çene rahatlıyor. Kulağa vuran ağrı bu süre boyunca kademeli olarak sönüyor.

  4. Kaynak çene eklemiyse

    Bu tablonun takvimi günlerle değil haftalarla ölçülüyor. Gece plağı ve yük azaltmayla birkaç hafta içinde rahatlama geliyor; sabah çene yorgunluğu en geç düzelen belirti.

  5. Kaynak sinüzitse

    Sinüzitlerin çoğu dört hafta içinde kendiliğinden geriliyor ve dişlerdeki hassasiyet sinüsle birlikte kesiliyor. Yine de evde üç hafta kendi önlemlerinizi aldığınız hâlde düzelme yoksa beklemeyin, hekiminize dönün. Sinüs düzeldikten sonra aynı dişte ağrı sürüyorsa kaynak baştan beri diş; tekrar diş hekimine dönün.

Bu durumlarda beklemeyin

  • Yüzünüzde ya da boynunuzda şişlik varsa. Göz kapağına çıkan ya da çene altına inen şişliğe yutma veya nefes zorluğu eşlik ediyorsa gidilecek yer acil servis. Bu tabloda randevu beklenmez.
  • Ateşiniz varsa ve ağzınızı açamıyorsanız. Ateşle birlikte ağzın parmak genişliğinde bile açılamaması, enfeksiyonun çiğneme kaslarına yayıldığını gösterir. Bu tablo randevu beklemez: doğrudan acil servise gidin.
  • Ağrı iki günü geçtiyse ya da ağrı kesici işe yaramıyorsa. Ağrı kesiciye rağmen geçmeyen, uykudan uyandıran ağrı dişin içindeki basıncın arttığını söyler ve beklemekle azalmaz.
  • Çene ağrısına göğüs sıkışması ya da nefes darlığı eşlik ediyorsa. Terleme, göğüste baskı veya kola vuran ağrıyla birlikte gelen çene ağrısı diş kaynaklı değil. Bu tabloda vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

Maliyeti ne belirliyor

Kaynak bulunmadan yapılacak iş belli olmadığı için tek bir fiyat söyleyemiyoruz: aynı şikâyet bir hastada tek seanslık dolguyla, ikincisinde kanal tedavisiyle, üçüncüsünde gece plağıyla bitiyor. Röntgeninizi gönderin, ne gördüğümüzü yazılı olarak paylaşalım. Fiyatı belirleyen kalemler:

Ağrının kaynağı
Dolgu, kanal tedavisi, yirmi yaşlık diş çekimi, gece plağı ve implant birbirinden tamamen farklı işlemler. Kaynak belirlenmeden verilen rakam klinikte değişmeye mahkûm.
Görüntülemenin kapsamı
Bazı tablolarda panoramik röntgen yetiyor. Kök çatlağı, gömülü diş konumu ve sinüs şüphesinde konik ışınlı tomografi zorunlu.
Kaç dişin işlem gördüğü
Tek diş üzerinden kurulan bir plan ile birden çok dişi kapsayan bir plan ayrı hesaplanır. Yansıyan ağrıyla gelen hastalarda tablo sık sık tek dişin ötesine geçiyor.
Dişin üstüne ne yapılacağı
Kanal tedavisi görmüş bir arka diş kaplama ister; implant konulduysa üstüne gelecek sabit dişin malzemesi ve laboratuvar işçiliği toplamı etkiler. Kullandığımız malzemenin markasını baştan yazılı paylaşıyoruz.

Sık sorulanlar

Kulağım ağrıyor ama kulak doktoru bir şey bulamadı. Sebep dişim olabilir mi?

Evet, bu çok tanıdık bir hikâye. Kulak muayenesi temiz çıkan tek taraflı kulak ağrısında sıradaki adres aynı taraftaki alt azı dişleri ve çene eklemi. Diş hekimi soğuk testi, ısırma testi ve röntgenle bu iki ihtimali ayırır.

Hangi dişimin ağrıdığını gösteremiyorum. Bu normal mi?

Normal. Dişin içindeki pulpa dokusunda konum bildiren lifler yok; sinir ağrıyı haber verir ama yerini tam göstermez. Bu yüzden hastalar bölgeyi doğru, dişi yanlış gösterir. Hekim de bu yüzden testlere yanıt veren dişi arar.

Sinüzit mi diş mi, evde nasıl anlarım?

Üç şeye bakın. Sinüzitte aynı taraftaki birkaç üst arka diş birden hassaslaşır; diş kaynaklı ağrıda tek diş öne çıkar. Sinüzit ağrısı öne eğilince artar; diş ağrısı soğukla ve ısırmayla artar. Sinüzite burun tıkanıklığı eşlik eder. Üçü de sinüsü işaret ediyorsa önce kulak burun boğaz hekimine gidin.

Ağrım kendiliğinden geçti. Yine de hekime gitmeli miyim?

Gidin. Ağrının kendiliğinden geçmesinin en sık sebebi dişin sinirinin ölmesidir; diş iyileşmiş olmaz. Ağrı susar, enfeksiyon kök ucunda sessizce büyür ve haftalar sonra şişlikle döner. Bu sessiz dönem tedavinin en kolay olduğu dönem.

Çenem tıklıyor ve ağrı kulağıma vuruyor. Dişimi çektirmem gerekir mi?

Hayır. Ağız açarken gelen ses, sabah çene yorgunluğu ve dinlenince geçen ağrı çene eklemini ve çiğneme kaslarını tarif eder. Diş çektirmek bu ağrıyı kesmez, sağlam bir dişi kaybettirir. Yapılacak iş eklemin üzerindeki yükü azaltmak: gece plağı, bir süre yumuşak beslenme ve çene egzersizleri. Dişleri aşındırarak kapanışı değiştirmek geri dönüşü olmayan bir işlem ve bu tabloda ilk seçenek değil.

Gömülü yirmi yaşlık dişim var. Kulağıma vuran ağrının sebebi o mu?

Kulağa ve çene arkasına vuran ağrının en tanıdık sebeplerinden biri bu diş. Ayırt edici işaretleri: yutkunurken zorlanma, ağzın tam açılamaması, o bölgede kötü tat ve diş etinin şişmesi. Röntgen dişin konumunu gösterir. Ağrı tekrarlıyorsa çekim konuşulur.

Bu ağrının sonunda dişimi kaybedersem ne oluyor?

Tek diş kaybında yerine tek diş implantı konur; standart bir işlem. Uyguladığımız üç klinik günlük protokolün alanı farklı: tam ağız ya da çok sayıda diş eksikliği. İmplantlar çenenin sert dış tabakasına mekanik olarak kilitlendiği için kaynaşma beklenmiyor, kemik ekleme ve aylarca bekleme gündeme gelmiyor; diyabet hastalarında da uyguluyoruz. Tek bir ağrıyan diş için bu protokole ihtiyacınız yok.

Kaynaklar

İlgili sayfalar

Sonraki adım

Röntgeninizi gönderin, seçenekleri birlikte konuşalım.

Tomografinizi ya da panoramik röntgeninizi paylaşın; hangi seçeneğin sizin dişiniz için gerçekçi olduğunu 24 saat içinde yazalım.

Değerlendirme iste
Başvur