Tam ağız için kaç implant gerekir?

Bir tam ağız köprüsü, çene kemiğine oturan bir köprüdür ve gerçek köprüler gibi davranır. Ayak sayısı arttıkça her ayağa binen yük azalır, açıklıklar kısalır, esneme düşer. Ayak sayısı azaldıkça köprü daha uzun açıklıklar geçmek zorunda kalır ve uçtaki bölümler kaldıraç gibi çalışır. İmplant sayısı sorusu bu yüzden bir fiyat kalemi değil, taşıyıcı sistem kararıdır.

İlk belirleyici hangi çene olduğu. Alt çenenin ön bölgesi vücuttaki en yoğun kemiklerden birini barındırır; burada az sayıda implantla bile güçlü tutunma elde edilebilir. Üst çene ise daha gözenekli bir kemik yapısına sahiptir, üstelik iki yanda sinüs boşlukları vardır ve arka bölgede kullanılabilir yükseklik sınırlıdır. Aynı köprü için üst çenede genellikle daha fazla implant planlanmasının sebebi budur.

İkinci belirleyici kemiğin sertliği. Tomografi yalnızca kemiğin ne kadar olduğunu değil, ne kadar sert olduğunu da gösterir. Sert kortikal tabakanın kalın olduğu bir çenede implant daha güçlü kavrar; gözenekli bir kemikte aynı tutunmayı elde etmek için ya daha uzun bir implanta ya da daha fazla sayıya ihtiyaç duyulur. Bu yüzden aynı yaştaki iki hastaya farklı sayılar çıkabilir.

Üçüncüsü köprünün uzunluğu ve arkaya ne kadar uzanacağı. Köprü son implantın arkasına doğru uzatıldığında o bölüm bir kaldıraç kolu hâline gelir ve ısırdığınızda en arkadaki implanta binen yükü büyütür. Arkada da destek alınabiliyorsa bu kaldıraç kısalır. Yani sayı yalnızca kaç tane değil, nereye sorusudur.

Dördüncüsü karşı çene. Karşınızda kendi doğal dişleriniz varsa ısırma kuvveti, karşıda hareketli protez olan bir hastadan belirgin biçimde yüksektir. Gece diş sıkma alışkanlığı varsa yük hem büyür hem gün boyu sürer. İki çene birlikte planlanmadığında, güçlü olan çene zayıf olanı yıpratır.

Bilinen isimlerin ne anlama geldiğini de yazalım. All-on-4 gibi adlandırmalar, tek çenedeki sabit köprüyü dört implantla taşımayı hedefleyen belirli protokollerin adı; sayıyı adının içinde taşıdığı için hastalar bunu standart sanıyor. Oysa dört, her ağız için doğru sayı değil, o protokolün tercihi. Kortikobazal yaklaşımda implantlar daha ince ve yük paylaşımı esas olduğu için sayı genellikle daha yüksek tutulur; amaç her implanta düşen payı küçültmektir.

Aşağıdakiler planlamada sayıyı doğrudan etkileyen başlıklar. Hiçbiri tek başına karar vermez; tomografiyle birlikte okunur.

Karar tek bir anda verilmiyor; üç aşamada daralıyor ve son hâlini ameliyat masasında alıyor.

1. 1

   Tomografi: kemiğin haritası çıkarılıyor

   Üç boyutlu görüntüde kemiğin yüksekliği, genişliği ve sertliği ölçülür. Sinüs boşluklarının yeri, alt çenedeki sinir kanalının seyri ve sert kortikal tabakanın kalınlığı burada görünür. Sayı üzerine ilk gerçekçi konuşma bu görüntüden sonra yapılır.

2. 2

   Kapanış ve karşı çene değerlendirmesi

   Karşıda ne olduğu, nasıl ısırdığınız ve diş sıkıp sıkmadığınız incelenir. Buradan çıkan bilgi doğrudan yük hesabına girer: aynı kemik, farklı kapanışta farklı sayı gerektirir.

3. 3

   Köprü tasarımının çizilmesi

   Kaç diş taşınacağı, köprünün nerede biteceği ve arkada kaldıraç oluşup oluşmayacağı planlanır. İmplantların yeri bu tasarımdan çıkar; tersi değil. Önce implantı yerleştirip sonra köprüyü ona uydurmak, sık yapılan ve pahalıya patlayan bir sıra hatasıdır.

4. 4

   Yerleştirme sırasında tutunmanın ölçülmesi

   Her implantın kemiğe hangi dirençle oturduğu tork değeriyle doğrulanır. Beklenen değere ulaşılamayan bir bölgede plan o an değişebilir: implant sayısı artırılır ya da o bölge hemen yüklenmez. Sayının son hâli burada netleşir.

5. 5

   Teslimde yük dağılımının kontrolü

   Köprü takıldığında kapanış ayarlanır ve yükün ayaklara eşit dağıldığı doğrulanır. Doğru sayıda implant, yanlış kapanışla birlikte yanlış sayı gibi davranır.

Aşağıdakiler taşıyıcı sistem seçenekleri. Aralarındaki fark yalnızca implant sayısı değil, köprünün ne kadar sabit olduğu ve yükün nasıl taşındığı.

Yanlış sayı ilk gün belli olmaz; birkaç yıl içinde ve hep aynı yerlerden kendini gösterir. Bunları bilmeniz, teklif karşılaştırırken doğru soruyu sormanızı sağlar.

Sayının artması cerrahinin katlanarak uzaması anlamına gelmiyor; implantlar aynı seansta yerleştiriliyor. Değişen şey iyileşmenin yayıldığı alan.

1. Cerrahi günü

   Planlanan implantların tamamı aynı seansta yerleştirilir. Sayının fazla olması seansı bir miktar uzatır ama ikinci bir cerrahi gerektirmez. Her implantın tutunma değeri ayrı ayrı kaydedilir.

2. İlk hafta

   Şişlik ve hassasiyet, implantların yayıldığı alanla orantılı seyreder. Geniş tabana yayılmış bir planda rahatsızlık tek bir noktada değil, çene boyunca hafif olarak hissedilir.

3. İlk aylar

   Kapanış kontrollerinde yük dağılımı tekrar ölçülür. Bu dönemde ortaya çıkan küçük dengesizlikler ayarla düzeltilir; bırakıldığında en çok yüklenen implantın çevresinde kemik kaybı başlatabilir.

4. Uzun vade

   Yılda en az bir kez taşıyıcı sistem kontrol edilir: vidaların torku, köprünün oturuşu ve implantların çevresindeki kemik seviyesi. Doğru sayı, ancak düzenli kontrolle korunan bir avantaj.