Hamilelikte ya da emzirirken implant veya diş çekimi yapılabilir mi?

Bu sayfaya gelen sorunun içinde aslında iki ayrı soru var ve ikisinin cevabı farklı. Birincisi: ağrı yapan, apseleşen ya da çekilmesi gereken bir dişle ne yapılır? İkincisi: planlı bir implant tedavisine hamileyken ya da emzirirken başlanır mı? Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Derneği (ACOG) ve Amerikan Diş Hekimleri Birliği (ADA), birinci sorunun cevabını net veriyor: önleyici, tanısal ve onarıcı diş tedavisi hamileliğin her döneminde güvenli ve ertelenmemesi gerekiyor. İkinci soru ise farklı bir mantıkla cevaplanıyor; onu ayrı ele alacağız.

Acil durumun ertelenmemesinin sebebi basit: tedavi edilmemiş bir enfeksiyon, tedavinin kendisinden daha büyük bir risk taşıyor. Apse ya da ağrı yapan bir diş beklerken kötüleşir, iltihap yayılabilir ve bu durum hem sizin hem gelişmekte olan bebeğinizin sağlığı açısından dişin tedavi edilmesinden çok daha ciddi bir tablo. Bu yüzden çekim, kanal tedavisi ya da apse boşaltılması gibi işlemler gebeliğin hangi ayında olursanız olun yapılabiliyor.

İmplant ise aynı aciliyeti taşımıyor. Eksik bir dişin yerine implant konması planlı, çok seanslı ve aceleye getirilmeyecek bir cerrahi süreç. Bu ertelemenin sebebi kullanılan anestezinin ya da malzemenin güvensiz olması değil; ortada acil bir tıbbi gereklilik yokken görüntülemeyi, uzun seansları ve gerekirse verilecek ilaçları hamilelik ya da emzirme dönemi dışına almanın daha basit ve tedbirli bir yol olması. Bu yüzden implant kararı, dişin kaybedilmesinden hemen sonra değil, doğum ve emzirme döneminden sonrasına planlanıyor.

Anestezi konusunda iki döneme ait ayrı bilgi var. ADA, lokal anestezikleri (epinefrinli ya da epinefrinsiz lidokain dahil) hamilelikte kullanılabilir kabul ediyor. Emzirme tarafında ise NIH'in ilaç ve emzirme veritabanı LactMed, lidokainin anne sütüne çok düşük miktarda geçtiğini ve emzirilen bebekte beklenen bir yan etkiye yol açmadığını, bu yüzden özel bir önlem gerekmediğini belirtiyor. Yani acil bir işlem gerektiğinde kullanılan anestezi, ne hamilelikte ne emzirirken başlı başına bir engel.

Görüntüleme tarafında durum biraz farklı. ADA, gerekli olduğunda çekilen diş röntgeninin hamilelikte güvenli kabul edildiğini yazıyor; acil bir tanı için istenen görüntü ertelenmiyor. Ama implant planlaması için istenen üç boyutlu tomografi, standart bir diş röntgeninden daha fazla radyasyon içeriyor ve implant kararı acil olmadığı için bu görüntülemeyi de doğum sonrasına bırakmak, gereksiz bir maruziyeti tamamen ortadan kaldırıyor. Kısacası: acilse çekilir, acil değilse beklenir.

Hamilelikte diş etlerinde de değişiklik olağan. Hormon düzeylerindeki artış diş etini plağa karşı daha duyarlı hâle getiriyor ve bu, kanama ve şişlikle kendini gösteren 'hamilelik diş eti iltihabı' tablosuna yol açabiliyor. Daha seyrek olarak, tek bir diş etinde hızla büyüyen, kolay kanayan ve genellikle doğumdan sonra kendiliğinden küçülen iyi huylu bir şişlik de görülebiliyor. İkisi de tehlikeli değil ama ikisi de diş hekiminize bildirilmeli; profesyonel temizlik ve diş eti tedavisi hamilelikte güvenle yapılabiliyor.

Aşağıdaki ayrım, hangi durumun ertelenmeden ele alınması, hangisinin doğum ve emzirme dönemi sonrasına bırakılabileceğini gösteriyor.

Aşağıdaki adımlar, hem acil bir durumu güvenle çözmenizi hem de implant kararını doğru zamana koymanızı sağlıyor.

1. 1

   Kadın doğum hekiminize bilgi verin

   Gebelik haftanızı, varsa risk taşıyan bir durumu ve kullandığınız ilaçları diş hekiminizle paylaşacağınız bilgiye ekleyin. İki hekim arasında bilgi akışı planı netleştirir.

2. 2

   Diş hekiminize gebelik ya da emzirme durumunuzu söyleyin

   Bu bilgi hem anestezi hem görüntüleme hem de yazılacak ilaç açısından planı doğrudan etkiler; randevunun başında söylenmesi gerekir.

3. 3

   Acil durumda tedaviyi ertelemeyin

   Ağrı, apse ya da çekim gerektiren bir tablo varsa gebelik haftanız ne olursa olsun tedavi edilir. Bekleme, riski azaltmaz, artırır.

4. 4

   Planlı implant için zamanlamayı konuşun

   Acil bir ihtiyaç yoksa implant tedavisine ne zaman başlanacağı, doğum ve emzirme döneminin seyrine göre birlikte kararlaştırılır.

5. 5

   Gerekli görüntüleme yalnızca gerekliyse yapılır

   Acil bir tanı için istenen röntgen ertelenmez; implant planlaması için istenen tomografi gibi zorunlu olmayan görüntüleme doğum sonrasına bırakılabilir.

6. 6

   Emzirirken her ilacı teyit ettirin

   Reçete edilecek bir ağrı kesici ya da antibiyotik varsa, bunun emzirmeyle uyumlu olup olmadığını diş hekiminize, kadın doğum hekiminize ya da çocuğunuzun hekimine sorun; kendi kararınızla ilaç değiştirmeyin ya da bırakmayın.

Diş kaybı ya da çekim gündemdeyse, doğuma kadar ve doğumdan sonra konuşulan yollar şunlar.

Aşağıdakiler bu dönemde en sık karşılaşılan ve önceden bilinmesi gereken durumlar.

İmplant kararını erteleyen çoğu aile için süreç doğumdan sonra şöyle ilerliyor.

1. Doğumdan hemen sonra

   Bu dönemde öncelik anne ve bebeğin toparlanması. İmplant değerlendirmesi aceleye getirilmez; ağızdaki bekleyen bir sorun varsa önce o ele alınır.

2. Emzirme sürerken

   Emzirirken de diş tedavisi mümkün; planlı implant isteniyorsa anestezi ve olası ilaçlar gözden geçirilerek ilerlenebilir. Yine de birçok aile bu kararı emzirme bitene kadar ertelemeyi tercih ediyor.

3. Emzirme bittikten sonra

   İlaç ve görüntüleme açısından en az kısıtlı dönem. Çoğu hekim implant sürecine bu noktada başlanmasını önerir.

4. Uzun vade

   İmplant tedavisi başladığında süreç, gebelik ya da emzirme öyküsü olmayan bir hastadakiyle aynı şekilde ilerler; geçmiş dönem planı etkilemez.