Karar Verirken
İmplant öncesi hazırlık listesi
Randevunuz varsa: haftalar öncesinden o sabaha kadar yapılacaklar
Cerrahinin nasıl geçtiğini belirleyen şeylerin bir bölümü kliniğe girmeden önce oluyor. Bu sayfa bir hazırlık listesi: haftalar öncesinden başlayarak, bir gün önce ve o sabah ne yapmanız gerektiğini, yanınıza ne almanız gerektiğini ve eve döndüğünüzde ihtiyacınız olacakları sırayla yazdık.
Kısa cevap
Hazırlığın üç zamanı var. Haftalar öncesinden: ilaç listenizi yazmak, sigarayı bırakmak ya da azaltmak, kan şekerinizi düzene sokmak ve varsa diş eti tedavisini tamamlamak. Bir gün önce: iyi uyumak, alkol almamak, refakatçiyi ayarlamak ve eve dönünce yiyeceklerinizi hazırlamak. O sabah: aksi söylenmediyse normal öğününüzü ve ilaçlarınızı almak, rahat giyinmek ve zamanında gelmek.
- En yüksek getirili adım
- Sigarayı bırakmak ya da azaltmak
- Mutlaka yazılı
- İlaç listesi, dozlarıyla birlikte
- O sabah
- Aç gelmeyin — sedasyon yoksa normal kahvaltı
- Refakatçi
- Sedasyon planlanıyorsa zorunlu
Tıbbi denetim: Dt. Bilge Ilgın · İmplantoloji
Hazırlığın gerçekten fark ettiği yerler
Cerrahinin nasıl geçeceğini belirleyen şeylerin önemli bir bölümü klinikte değil, öncesinde şekilleniyor. En başta gelen de sigara. Sigara, implant çevresindeki dokuların kanlanmasını ve iyileşmesini bozuyor ve implant kaybı için bilinen en güçlü değiştirilebilir risk etkenlerinden biri. Cerrahiden önceki haftalarda bırakmak ya da en azından belirgin biçimde azaltmak, hastanın kendi elindeki en yüksek getirili müdahale.
İkincisi ilaç listesi ve bu, en sık eksik gelen şey. Kullandığınız her ilacın adı ve dozu yazılı olmalı; hatırlayarak değil. Kan sulandırıcılar, kemik ilaçları, diyabet ve tansiyon ilaçları planı doğrudan etkiliyor. Kalp pili, stent ya da kapak varsa kartınızı getirin. Bitkisel ürünler ve takviyeler de listeye girsin; bazıları kanamayı etkileyebiliyor.
Önemli bir uyarı: hiçbir ilacı kendiliğinizden bırakmayın. Özellikle kan sulandırıcılarda bu tehlikeli olabiliyor ve çoğu vakada bırakmak da gerekmiyor. Değişiklik gerekiyorsa bunu size hekiminiz söyler ve gerekirse ilgili hekiminizle görüşerek karar verilir. Tansiyon ve kalp ilaçlarını cerrahi diye atlamak da en sık yapılan hatalardan biri.
Üçüncüsü ağızdaki mevcut durum. Aktif bir enfeksiyon, diş eti iltihabı ya da protez altında gelişmiş bir yara varsa cerrahiden önce ele alınması gerekiyor. Bunlar tomografide ve muayenede büyük ölçüde görülüyor; ama randevu ile cerrahi arasında yeni bir şikâyet çıkarsa bildirin. Şişlik ya da ağrıyla gelen bir hasta o gün ameliyata alınmıyor.
Dördüncüsü aç kalma meselesi ve bu en çok karıştırılan konu. Yalnızca lokal anestezi uygulanacaksa aç gelmeniz gerekmiyor; tersine, normal öğününüzü almanız daha iyi. Aç bir hastada tansiyon düşmesi ve baygınlık hissi daha sık görülüyor. Sedasyon planlanıyorsa durum değişiyor ve size ayrıca bir aç kalma talimatı veriliyor; o talimat esnetilmiyor.
Beşincisi eve döndükten sonrası. İlk gün alışverişe çıkacak hâlde olmayacaksınız. Yumuşak yiyecekleri, ağrı kesicinizi ve soğuk uygulama için buz torbasını önceden hazırlamak, cerrahi gününü belirgin biçimde kolaylaştırıyor. Bu, listenin en basit ama en çok atlanan maddesi.
Kimin ekstra hazırlığa ihtiyacı var
Aşağıdaki gruplarda hazırlık standardın ötesine geçiyor ve bunlar muayenede konuşuluyor.
Diş kurtarılabilir
- Kan sulandırıcı kullananlarİlacı kendiliğinizden bırakmayın; çoğu vakada bırakmak gerekmiyor ve bırakmak tehlikeli olabiliyor. Planlama, ilacın türüne ve kullanım gerekçesine göre yapılıyor ve gerekirse ilgili hekiminizle görüşülüyor.
- Diyabetli hastalarRandevu sabah saatine alınıyor, aç gelinmiyor ve ölçüm cihazınızla hızlı bir şeker kaynağı yanınızda bulunuyor. İnsülin dozunu kendiliğinizden değiştirmeyin; gerekiyorsa ayar diyabet hekiminizle birlikte yapılıyor.
- Kalp hastalığı ya da yüksek tansiyonu olanlarİlaçlarınızı normal saatinde alın. Stent, kapak, pil ya da geçirilmiş kalp krizi varsa tarihleriyle bildirin; bazı hastalarda kardiyolog görüşü ve cerrahi öncesi ek değerlendirme gerekiyor.
- Sedasyon isteyenlerAç kalma talimatı veriliyor ve esnetilmiyor. Sizi eve götürecek bir refakatçi zorunlu; o gün araç kullanmayacak, önemli karar vermeyecek ve alkol almayacaksınız.
Kurtarma beklentisi düşük
- Aktif enfeksiyonla gelenlerŞişlik, ateş ya da süren bir iltihap varken cerrahi yapılmıyor. Randevu ile cerrahi arasında böyle bir şikâyet çıkarsa gelmeden önce bildirin; boşa yapılmış bir yolculuğu önler.
- İlaçlarını kendiliğinden bırakanlarÖzellikle kan sulandırıcı ve tansiyon ilaçlarında bu tehlikeli olabiliyor. Değişiklik gerekiyorsa hekiminiz söyler; kendi kararınızla atlamayın.
- Aç kalma talimatına uymayanlarSedasyon planlanan bir hastada bu kural güvenlik kuralı, konfor kuralı değil. Uyulmadığında işlem o gün yapılamıyor ve bu, kliniğin zorluk çıkarması değil.
- Refakatçi ayarlayamayanlarSedasyon sonrası tek başınıza eve dönmeniz uygun değil ve araç kullanamazsınız. Refakatçi bulunmadığında sedasyon o gün uygulanmıyor.
Zaman sırasına göre yapılacaklar
Üç zaman dilimi. Her biri kendi işini görüyor ve hiçbiri diğerinin yerine geçmiyor.
- 1
Haftalar öncesinden: sigarayı bırakın ya da azaltın
Listenin en yüksek getirili maddesi. Sigara implant çevresindeki dokuların kanlanmasını ve iyileşmesini bozuyor. Tamamen bırakamıyorsanız bile cerrahi öncesi ve sonrası dönemde belirgin biçimde azaltmak fark yaratıyor.
- 2
Haftalar öncesinden: ilaç listenizi yazın
Her ilacın adı ve dozu, kullanım saatleriyle. Kutuların fotoğrafı da olur. Bitkisel ürünler ve takviyeler dâhil. Kalp pili, stent ya da kapak kartınız varsa yanınıza alın.
- 3
Haftalar öncesinden: değerlerinizi düzene sokun
Diyabetiniz varsa kan şekeri, hipertansiyonunuz varsa tansiyon. Kontrolsüz değerler cerrahiyi erteletiyor; birkaç haftalık bir düzenleme, ertelenmiş bir randevudan çok daha iyi.
- 4
Bir gün önce: dinlenin ve hazırlık yapın
İyi uyuyun, alkol almayın, ağır bir gün planlamayın. Yumuşak yiyecekleri, ağrı kesicinizi ve buz torbasını hazırlayın. Refakatçi gerekiyorsa teyit edin. Şehir dışından geliyorsanız bir gün önce gelmek ayrıca iyi geliyor.
- 5
O sabah: normal öğününüzü ve ilaçlarınızı alın
Aksi söylenmediyse aç gelmeyin; aç bir hastada tansiyon düşmesi daha sık görülüyor. İlaçlarınızı normal saatinde alın. Rahat giyinin, ağır makyaj ve ruj tercih etmeyin, kontakt lens yerine gözlük daha pratik.
- 6
Kliniğe gelirken: belgelerinizi getirin
İlaç listeniz, varsa röntgen ve tomografiniz, geçmiş tedavi kayıtlarınız, kimlik ve sigorta belgeleriniz. Yakın zamanda bir şikâyet çıktıysa gelmeden önce haber verin.
Eve dönmeden önce hazır olsun
İlk gün alışverişe çıkacak hâlde olmayacaksınız. Aşağıdakiler önceden hazırlanmalı.
Yumuşak yiyecekler
Çorba, yoğurt, püre, muz, yumurta, iyi pişmiş sebze. Çok sıcak olmayacak biçimde. İlk günlerde çiğnemeyi az tutmak ama beslenmeyi bozmamak gerekiyor; protein alımını düşürmemeye özen gösterin.
Soğuk uygulama için buz
İnce bir beze sarılmış buz ya da jel torba. Yanağın dışına on beş dakika uygulanıp ara veriliyor. Şişliği yönetmenin en etkili ve en ucuz yolu; ilk iki gün için hazır olsun.
Verilen ilaçlar
Reçeteniz varsa dönüş yolunda değil, önceden alın. Ağrı kesicinin etkisinin ilk saatlerde başlaması, gecenin nasıl geçeceğini belirliyor.
Ekstra yastık
İlk geceler baş yükseltilerek uyunuyor; bu, bölgeye giden kanı azaltıp şişliği düşürüyor. İki yastık ya da yatağın baş tarafının yükseltilmesi yeterli.
Boş bir takvim
İlk gün için hiçbir şey planlamayın. Ağır efor, sıcak duş ve alkol ilk saatlerde ertelenmeli; ikisi de kanamayı ve şişliği artırıyor.
En sık yapılan hazırlık hataları
Aşağıdakiler randevuyu erteleten ya da iyileşmeyi zorlaştıran davranışlar.
İlaçları kendiliğinden bırakmak
En tehlikeli hata. Kan sulandırıcıyı ya da tansiyon ilacını cerrahi diye atlamak ciddi sonuçlar doğurabiliyor. Değişiklik gerekiyorsa hekiminiz söyler ve gerekirse ilgili hekiminizle görüşülür.
Aç gelmek
Yalnızca lokal anestezi uygulanacaksa aç gelmek gerekmiyor ve zararlı. Aç bir hastada tansiyon düşmesi, terleme ve baygınlık hissi daha sık görülüyor. Sedasyon varsa talimat ayrıca veriliyor.
İlaç listesini eksik getirmek
Cerrahi gününde ortaya çıkan bir eksik, işlemi erteletebiliyor ve bütün takvimi bozuyor. Şehir dışından gelen hastalarda bu, ikinci bir seyahat anlamına geliyor.
Yeni çıkan bir şikâyeti söylememek
Randevu ile cerrahi arasında ortaya çıkan şişlik, ağrı ya da ateş bildirilmelidir. Aktif enfeksiyonla gelen bir hasta o gün ameliyata alınmıyor; önceden söylendiğinde boşa yolculuk yapılmıyor.
Cerrahi gününden sonraki ilk saatler
Hazırlığın karşılığını aldığınız yer burası.
İlk saatler
Soğuk uygulama, dinlenme ve verilen ilaçlar. Ağır efor, sıcak duş ve alkol yok. Sedasyon uygulandıysa araç kullanmayın, önemli karar vermeyin ve yanınızda biri olsun.
İlk gece
Baş yüksekte uyuyun; bu, sabaha kadar şişliği belirgin biçimde düşürüyor. Ağrı kesiciyi yatmadan hemen önce almak, gecenin en rahatsız saatlerine denk gelmesini sağlıyor.
İkinci ve üçüncü gün
Şişlik bu günlerde tepe yapıyor ve bu beklenen seyir; kötüye gidiş değil. Yumuşak beslenme sürüyor. Bu iki gün için de hazırlığınız yapılmış olmalı.
İlk hafta
Şişlik geriliyor ve normal düzene dönülüyor. Sigara içmemek bu haftada da geçerli ve iyileşme üzerinde en çok fark eden davranış.
Bu durumlarda hemen bize yazın
- Randevudan önce yeni bir şikâyet çıkarsa. Şişlik, ağrı, ateş ya da yeni başlayan bir ilaç. Gelmeden önce bildirin; bu, boşa yapılmış bir yolculuğu ve ertelenen bir işlemi önler.
- İlaçlarınızla ilgili tereddüdünüz varsa. Kendiliğinizden bırakmak yerine arayın. Özellikle kan sulandırıcı, kemik ilacı ve diyabet ilaçlarında karar hekimle birlikte veriliyor.
- Refakatçi ya da aç kalma konusunda sorun varsa. Önceden bildirin. Bu iki kural esnetilmediği için randevu günü ortaya çıkan bir sorun işlemin ertelenmesine yol açıyor; önceden konuşulduğunda plan buna göre kuruluyor.
- Kaygınız yüksekse. Söyleyin. İşlemin baştan anlatılması, mola planı ve gerekiyorsa sedasyon masada olan seçenekler. Randevuyu iptal etmek yerine arayıp durumu anlatmak çok daha iyi bir karar.
Sık sorulanlar
Aç mı gelmeliyim?
Aksi söylenmediyse hayır. Yalnızca lokal anestezi uygulanacaksa normal öğününüzü alın; aç bir hastada tansiyon düşmesi ve baygınlık hissi daha sık görülüyor. Sedasyon planlanıyorsa size ayrıca bir aç kalma talimatı veriliyor ve o talimat esnetilmiyor.
İlaçlarımı kesmeli miyim?
Kendiliğinizden kesmeyin. Kan sulandırıcıyı bırakmak çoğu vakada gerekmiyor ve tehlikeli olabiliyor; tansiyon ve kalp ilaçlarını atlamak da en sık yapılan hatalardan biri. Değişiklik gerekiyorsa hekiminiz söyler ve gerekirse ilgili hekiminizle görüşerek karar verilir.
Sigarayı ne zaman bırakmalıyım?
Ne kadar erken o kadar iyi. Sigara implant çevresindeki dokuların kanlanmasını ve iyileşmesini bozuyor ve implant kaybı için bilinen en güçlü değiştirilebilir risk etkenlerinden biri. Tamamen bırakamıyorsanız bile cerrahi öncesi ve sonrası dönemde belirgin biçimde azaltmak fark yaratıyor.
Yanımda ne getirmeliyim?
İlaç listeniz dozlarıyla birlikte, varsa röntgen ve tomografiniz, geçmiş tedavi kayıtlarınız, kalp pili ya da stent kartınız, kimlik ve sigorta belgeleriniz. Sedasyon planlanıyorsa refakatçiniz.
Refakatçi getirmem şart mı?
Sedasyon planlanıyorsa evet, zorunlu: o gün araç kullanamazsınız ve tek başınıza dönmeniz uygun değil. Sedasyon olmadan da ilk gün yanınızda birinin olması çoğu hastayı rahatlatıyor, özellikle şehir dışından geliyorsanız.
Ertesi gün işe gidebilir miyim?
Çoğu hastada masa başı bir işe dönmek mümkün ama ilk gün için hiçbir şey planlamamak daha doğru. Şişlik ikinci ve üçüncü gün tepe yapıyor; önemli bir toplantı ya da sunum varsa takvimi buna göre kurun ve bunu baştan söyleyin.
Randevudan önce hasta olursam ne yapmalıyım?
Arayın ve söyleyin. Ateş, aktif bir enfeksiyon ya da ağızda yeni bir şişlik varsa cerrahi o gün yapılmıyor. Önceden bildirdiğinizde randevu yeniden planlanıyor; bildirmediğinizde boşa bir yolculuk yapılmış oluyor.
Kaynaklar
İlgili sayfalar
Kendi durumunuz için hangi seçenek gerçekçi, röntgeninize bakıp yazalım.
Değerlendirme isteSonraki adım
Röntgeninizi gönderin, seçenekleri birlikte konuşalım.
Tomografinizi ya da panoramik röntgeninizi paylaşın; hangi seçeneğin sizin dişiniz için gerçekçi olduğunu 24 saat içinde yazalım.
