Ağrı ve Hassasiyet

Çene ağrısı kalpten kaynaklanabilir mi?

Diş ağrısı ısırınca artar, kalp kaynaklı ağrı yürüyünce

Çenesi ağrıyan kişilerin büyük çoğunluğunda sorun ağızda. Ama kalbin beslenmesi bozulduğunda rahatsızlık her zaman göğüste durmuyor; bazen yalnızca çenede, boyunda ya da kolda hissediliyor ve hasta ilk olarak diş hekimine gidiyor. İki tabloyu ayıran şey ağrının yeri değil, neyle başlayıp neyle geçtiği.

Kısa cevap

Olabilir. Kalp kaynaklı rahatsızlık göğüs kemiğinin altından boyuna, omuza, kolun iç yüzüne ve çeneye yayılır; NHS kalp krizinde ağrının kola, boyna ve çeneye yayılabildiğini yazıyor. Ayırt eden şey ağrının yeri değil tetikleyicisi: kalp kaynaklı ağrı eforla gelir, dinlenince geçer ve hiçbir dişle yeniden üretilemez. Terleme, bulantı ya da nefes darlığı eşlik ediyorsa 112'yi arayın.

Ayırt eden şey: Ağrının yeri değil, eforla gelip dinlenmekle geçmesi
Kalp kaynaklı ağrının yayıldığı yerler: Göğüs, boyun, omuz, kolun iç yüzü, çene, dişler
Acil işaret: Terleme, bulantı, nefes darlığı, göğüste baskı
Şüphe varsa: 112 aranır, hasta kendi aracını kullanmaz

Kalp kaynaklı ağrı neden çenede hissediliyor

Kalbin duyusunu taşıyan lifler omurilikte, boyun ve kol duyusunu taşıyan liflerle aynı basamaklarda son buluyor. Beyne çıkan sinyalin üzerinde "kalp" etiketi yok; beyin uyarıyı komşu bölgeden geliyormuş gibi okuyabiliyor. Bunun adı yansıyan ağrı ve diş hekimliğinde de aynı mekanizmayla karşılaşıyoruz: alt azı dişinin ağrısı kulağa vurur, kalbin rahatsızlığı çeneye vurur.

MSD Manuals kalp kaynaklı rahatsızlığın nerelerde hissedilebildiğini şöyle sıralıyor: iki omuzdan herhangi biri, iki kolun iç yüzünden herhangi biri, sırt, boğaz, çene ve dişler. Listenin sonundaki "dişler" bu sayfanın var olma sebebi.

NHS kalp krizi için şu belirtileri sayıyor: göğüste ezilme ya da sıkışma gibi hissedilen ve kola, boyna, çeneye yayılabilen ağrı, nefes darlığı, bulantı ya da kusma, göğüste yanmayla birlikte hazımsızlık hissi, terleme ve soluk, mavimsi ya da grimsi cilt rengi. Aynı kurum bu belirtilerde ambulans çağrılmasını söylüyor. Türkiye'de aranacak numara 112.

Kalbin beslenmesinin eforla yetersiz kalmasına anjina deniyor ve bu tablonun kendi imzası var. NHS anjinayı göğüste, boyunda, omuzlarda, çenede ya da kollarda ani ağrı olarak tarif ediyor; ağrı sıkışma, baskı ya da künt bir sızı gibi hissediliyor, hastayı bulantılı, nefessiz, baş dönmeli ya da terli bırakabiliyor. Tetikleyicisi genellikle hareket, stres, duygusal yük ya da soğuk hava. En ayırt edici özelliği süresi: ataklar çoğunlukla 10 dakikadan kısa sürüyor ve birkaç dakika dinlenmekle ya da hastanın kendi anjina ilacıyla kesiliyor.

Göğüs ağrısının olmaması kalbi elemeye yetmiyor. MSD Manuals kalp krizi geçirenlerin dörtte biri ile üçte biri arasındaki bir bölümünde göğüs ağrısı bulunmadığını, her beş kişiden birine varan bir bölümünde belirtilerin ya çok hafif olduğunu ya da hiç görülmediğini yazıyor; bu sessiz tablo ancak sonradan çekilen bir EKG'de fark edilebiliyor. Sessiz seyir özellikle şeker hastalığı olanlarda sık. İleri yaşta belirtiler nefes darlığıyla öne çıkabiliyor ya da mide rahatsızlığına benzeyebiliyor.

Kadınlarda sunum sık sık farklı. MSD Manuals kadınların çoğu zaman atipik diye tarif edilen, kalp kaynaklı olduğu daha güç anlaşılan belirtilerle geldiğini belirtiyor; anjinada kadınlarda sırtta, omuzlarda, kollarda ya da çenede yanma veya hassasiyet hissi daha sık görülüyor. Bu yüzden "göğsüm ağrımıyor, o hâlde kalbimle ilgili değil" cümlesi güvenli bir eleme değil.

Yaygın bir inanış ağrının sol tarafta olmasını şart koşuyor. Kaynaklar bunu desteklemiyor: MSD Manuals rahatsızlığın iki omuzdan da, iki kolun iç yüzünden de hissedilebileceğini yazıyor. Sağ çenede duyulan bir ağrı kalbi listeden çıkarmıyor.

Diş kaynaklı ağrının ayırt edici özelliği yeniden üretilebilir olması. Bir yudum soğuk su, o dişle ısırmak ya da hekimin dişe hafifçe vurması aynı ağrıyı yeniden başlatır ve ağrı tek bir dişin üzerine oturur. Kalp kaynaklı rahatsızlıkta böyle bir tetikleyici yok: hasta ağrıyı tek parmakla gösteremez, geniş bir alanı avucuyla tarif eder ve ağrı çiğnemekle değil yokuş çıkmakla gelir.

Hangi işaret dişi, hangisi kalbi düşündürüyor

Aşağıdaki iki liste muayenede baktığımız işaretler. Birincidekiler kaynağın ağızda olduğunu söylüyor. İkinci listedekilerden biri bile varsa sıra diş tedavisinde değil, kalbin değerlendirilmesinde.

Uygun olduğu durumlar

Soğuk, sıcak ya da tatlıyla başlıyorsaBir yudum soğuk suyla bıçak gibi başlayan ve bardak bırakıldıktan sonra da süren ağrının kaynağı dişin içindeki pulpa. Kalp kaynaklı bir rahatsızlık soğuk içecekle tetiklenmez.
Tek bir dişe basınca aynı ağrı tekrarlanıyorsaHekim dişe hafifçe vurduğunda ya da o dişle bir şey ısırdığınızda ağrı birebir tekrar ediyorsa adres bulunmuştur. Ağrıyı parmak ucuyla tek bir dişte gösterebilmek diş kaynaklı tabloların özelliği.
Gece yatınca artıyorsaYatar pozisyonda artan, sizi uykudan uyandıran zonklama diş içindeki basıncı tarif eder. Anjina ise hareketle gelir ve dinlenmekle geçer, yani tam tersi bir davranış gösterir.
Diş etinde şişlik, kötü tat ya da akıntı varsaAğrıyan tarafta diş etinde kabarcık, ağızda kötü tat ya da akıntı kök ucundaki iltihabın dışarı yol bulduğunu gösterir. Bu bulgular kalp kaynaklı bir tabloda görülmez.

Uygun olmadığı durumlar

Ağrı eforla geliyor, dinlenince geçiyorsaMerdiven çıkarken, yokuş yukarı yürürken ya da soğukta hızlandığınızda başlayan ve oturduktan birkaç dakika sonra kesilen çene ağrısı diş davranışı değil. NHS anjina ataklarının çoğunlukla 10 dakikadan kısa sürdüğünü ve dinlenmekle ya da anjina ilacıyla kesildiğini yazıyor.
Göğüste baskı, kolda ya da boyunda ağrı eşlik ediyorsaÇene ağrısına göğüste sıkışma hissi, kolun iç yüzüne inen ağrı, boyun ya da sırt ağrısı ekleniyorsa tablo diş hekimliğinin alanından çıkmıştır.
Soğuk terleme, bulantı ya da nefes darlığı varsaBu üçlü, ağrının kendisinden daha güçlü bir uyarı. Sebepsiz gelen soğuk terleme, mide bulantısı, nefes yetmemesi ya da ciltte solukluk varsa ağrının nerede olduğu ikinci planda kalır.
Hiçbir diş ağrıyı yeniden üretmiyorsa ve röntgen temizseSoğuk testi, ısırma testi ve dişe vurma hiçbir dişte ağrıyı tekrarlamıyor, röntgende çürük, kök ucu iltihabı ya da çatlak görünmüyorsa kaynağın ağızda olduğunu varsaymak için sebep kalmıyor.

Kaynağı nasıl ayırıyoruz

Aşağıdaki sıra tedavi değil, adres bulma sırası. Kalp kaynaklı bir tabloda yapılan diş tedavisi hem ağrıyı kesmez hem geri alınamayan bir işlemi boşa harcar; bu yüzden test edilmemiş dişe dokunmuyoruz.

1
Ağrıyı eforla sınıyoruz
Sorduğumuz ilk soru şu: ağrı merdiven çıkarken, yokuş yukarı yürürken ya da soğukta hızlandığınızda mı başlıyor? Oturunca birkaç dakika içinde geçiyor mu? İki soruya da evet diyen bir çene ağrısı diş kaynaklı değil, aksi kanıtlanana kadar kalp kaynaklı kabul edilir.
2
Eşlik eden belirtileri tek tek soruyoruz
Göğüste baskı, kolun iç yüzüne ya da boyna vuran ağrı, soğuk terleme, bulantı, nefes darlığı, ani halsizlik. Kadın hastalarda ayrıca sırtta, omuzlarda, kollarda ya da çenede yanma veya hassasiyet hissini soruyoruz; MSD Manuals bu sunumun kadınlarda daha sık olduğunu belirtiyor.
3
Dişleri tek tek test ediyoruz
Soğuk testi, dişe hafif vuruş ve ısırma testiyle ağrıyı yeniden üretmeye çalışıyoruz. Yalnızca sizin gösterdiğiniz dişi değil, komşularını ve karşı çenedekileri de test ediyoruz. Hiçbiri ağrıyı tekrarlamıyorsa bu, kaynağın dişte olmadığına dair en güçlü bulgulardan biri.
4
Röntgen ve gerekirse tomografi
Panoramik röntgen çürüğün derinliğini, kök ucundaki iltihabı ve gömülü diş konumunu gösterir. Kök çatlağı şüphesinde konik ışınlı tomografi çekiyoruz. Görüntülemenin temiz çıkması tek başına yeterli değil ama diş kaynaklı sebepleri belirgin biçimde daraltıyor.
5
Kalp şüphesi doğduğu anda işlemi durduruyoruz
Ağrı koltukta başladıysa ya da muayene sırasında bu işaretler ortaya çıktıysa işleme devam edilmez: hasta oturur pozisyona alınır, 112 aranır ve hasta kendi aracıyla yola çıkarılmaz. Randevuya gelirken kullandığınız ilaçların listesini ve daha önce çekilmiş bir EKG'niz varsa onu yanınızda getirin; bu iki belge ayrımı hızlandırıyor.
6
Kalp şüphesi yoksa ve adres hâlâ belirsizse uyuşturma testi yapıyoruz
Diş kaynaklı ağrıların çoğu, o bölgenin lokal anesteziyle uyuşturulmasıyla kesilir. Ama bu test tek başına karar verdirmiyor: iltihaplı alt azı dişlerinde alt çene blok anestezisinin tutmadığı, hastanın dudağı uyuşmasına rağmen ağrının sürdüğü biliniyor ve yayınlarda bu blokta bildirilen başarısızlık oranı %30 ile %80 arasında değişiyor. Bu yüzden uyuşmaya rağmen süren ağrı, kaynağın o bölgede olmadığının kanıtı sayılmıyor; yalnızca diğer bulgularla birlikte değerlendiriliyor ve geri alınamayan bir işleme geçmeden önce bir basamak daha kazandırıyor.

Kaynağa göre ne yapılıyor

Bu şikâyetin tek bir tedavisi yok; yapılan iş ağrının kaynağına göre değişiyor. Aşağıdakiler sayfadaki tabloların karşılıkları.

Kalp şüphesi varsa: acil değerlendirme

Yapılacak iş diş tedavisini ertelemek ve hastayı acil değerlendirmeye yönlendirmek. Orada EKG, muayene ve kan tetkikleriyle kalbin durumu ortaya konur. Diş hekiminin görevi tanı koymak değil, tabloyu tanıyıp doğru yere yönlendirmek.

Anjina tanısı konduysa: önce kalp ekibiyle konuşmak

Tanı konduktan sonra diş tedavisinin zamanlaması ve kapsamı kalbinizi takip eden hekimle birlikte belirlenir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız, yakın zamanda bir kalp girişimi geçirdiyseniz ya da ilaçlarınız yeni değiştiyse bunu diş hekiminize kendiniz söyleyin; ilaç listesini yanınızda taşımak en pratik yol.

Çene eklemi ve diş sıkma

Ağzı açıp kapatmakla değişen, sabah çene yorgunluğuyla gelen ve dinlenmekle geçen ağrıda kaynak eklem ve çiğneme kasları. Burada tedavi eklemin üzerindeki yükü azaltmak: gece plağı, bir süre yumuşak beslenme ve çene egzersizleri.

Diş kaynaklı çıktıysa: sebebe yönelik tedavi

Derin çürükte dolgu, pulpa iltihabında kanal tedavisi, yarı sürmüş yirmi yaşlık dişte temizlik ya da çekim. Ağrının adresi bulunduğunda tedavi tek bir dişe iniyor ve sonuç genellikle hızlı alınıyor.

Ağrının sonunda diş kaybı varsa

Tek diş kaybında yerine tek diş implantı konur ve bu kararı kendi diş hekiminizle vermeniz doğru yol. Diş kaybı birden fazla dişe yayıldıysa alan bizim: elinizde panoramik röntgen ya da tomografi varsa formdan gönderin, tedaviyi yapacak hekim görüntüyü okur ve 24 saat içinde size yazarız. Bu bir ön değerlendirmedir; kesin karar muayene ve tomografiden sonra verilir.

Bu ayrımda sık yapılan hatalar

Aşağıdakileri, hangi hekime giderseniz gidin doğru soruları sorabilmeniz için yazıyoruz. Bir hekim bunları kendiliğinden anlatmıyorsa siz sorun.

Kalp kaynaklı ağrıda sağlam diş çekiliyor

Hastanın ısrarla gösterdiği diş, test edilmeden açılabiliyor ya da çekilebiliyor. Ağrı yerinde kalır, diş geri gelmez ve asıl tanı gecikir. Soğuk testi yapılmadan, röntgen çekilmeden ve eşlik eden belirtiler sorulmadan çekim öneren bir değerlendirmede ikinci görüş isteyin.

Ağrının ağrı kesiciyle geçmesi dişi aklamıyor

Ağrı kesici ağrının kaynağını değil algılanmasını değiştirir. Hem diş kaynaklı hem kalp kaynaklı ağrı ilaçla bir süre yatışabilir. Anlamlı olan şey ağrının neyle geçtiği değil, neyle başladığı.

Göğüs ağrısı yoksa kalp eleniyor

MSD Manuals kalp krizi geçirenlerin dörtte biri ile üçte biri arasındaki bir bölümünde göğüs ağrısı bulunmadığını yazıyor. Şeker hastalarında ve ileri yaşta sessiz seyir daha sık. Göğüs ağrısının yokluğu bir eleme kriteri değil.

"Sol tarafta değilse kalp değildir" kuralı

Kaynaklar ağrının iki omuzdan da, iki kolun iç yüzünden de, sırttan, boğazdan ya da çeneden hissedilebileceğini söylüyor. Tarafa bakarak yapılan eleme gerçek bir tabloyu gözden kaçırabiliyor.

Hastaneye kendi aracıyla gitmek

Şüphe varsa doğru yol ambulans çağırmak. Direksiyon başında kötüleşen bir hasta hem kendisi hem trafiktekiler için tehlike; 112 arandığında değerlendirme yolda başlıyor.

Sonrasında ne bekleyeceksiniz

Aşağıdaki akış, ağrının kalp kaynaklı çıktığı durumu ve sonrasında diş tarafında ne olacağını anlatıyor.

Acil başvurunun ilk saatleri
Acilde EKG çekilir, muayene yapılır ve gerekiyorsa kan tetkikleri istenir. Bu aşamada diş tedavisiyle ilgili karar verilmez; öncelik kalbin durumunun netleşmesi.
Tanı konduktan sonraki ilk günler
Kalp tarafında bir tedavi başladıysa ilaç düzeniniz değişebilir. Çene ağrısı kalp tedavisiyle birlikte geriliyorsa kaynağın kalp olduğu doğrulanmış olur. Ağrı aynı şekilde sürüyorsa diş değerlendirmesine geri dönülür.
Diş tedavisinin zamanlaması
Elektif diş işlemlerinin ne zaman yapılacağı, sizi takip eden kalp hekiminin görüşüne göre belirlenir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacı kendi kararınızla bırakmayın; hangi işlemde nasıl davranılacağı iki hekimin birlikte vereceği bir karar.
Kaynak diş çıktıysa
Dolgu ya da kanal tedavisinden sonra çeneye ve kulağa vuran zonklama ilk gün içinde belirgin biçimde geriler. Isırınca hissedilen hassasiyet birkaç gün daha sürüp kendiliğinden azalır.

Bu durumlarda beklemeyin

Göğüste baskı, nefes darlığı ya da soğuk terleme varsa. Çene ağrısına bunlardan biri eşlik ediyorsa randevu beklemeyin, 112'yi arayın. Bu tabloda kaybedilen zaman geri kazanılmıyor.
Ağrı eforla geliyor ve dinlenmekle geçiyorsa. Bu davranış diş kaynaklı bir ağrıda görülmez. Aynı gün bir hekime başvurun ve ağrının yürümekle başladığını açıkça söyleyin.
Daha önce anjina tanısı aldıysanız ve ağrınız değiştiyse. Eskisinden şiddetli, daha sık gelen, daha uzun süren ya da dinlenirken ortaya çıkan ağrı acil değerlendirme gerektiriyor.
Diş tedavisi oldunuz ama ağrı aynı şekilde sürüyorsa. Tedavi edilen dişin ağrısı sürüyorsa tanı yeniden gözden geçirilmeli. Aynı dişe ikinci bir işlem yapılmadan önce kaynağın gerçekten orada olup olmadığı sorulmalı.

Sık sorulanlar

Çene ağrısı kalp krizi belirtisi olabilir mi?

Olabilir. NHS kalp krizinde göğüs ağrısının kola, boyna ve çeneye yayılabildiğini yazıyor; MSD Manuals rahatsızlığın omuzda, kolun iç yüzünde, sırtta, boğazda, çenede ve dişlerde hissedilebildiğini sıralıyor. Çene ağrısının tek başına en sık sebebi yine de diş ve çene eklemi kaynaklı tablolar; belirleyici olan ağrının neyle gelip neyle geçtiği.

Kalp kaynaklı çene ağrısı nasıl olur, neresi ağrır?

Genellikle tek bir dişe oturmayan, geniş bir alanda hissedilen, avuçla tarif edilen bir baskı ya da künt sızı şeklinde. Alt çenenin tamamına, boyna ya da boğaza yayılabilir. Soğuk suyla, tatlıyla ya da ısırmakla tetiklenmez; hareketle gelir, dinlenmekle geçer.

Çeneye vuran ağrı sadece sol tarafta mı olur?

Hayır. Bu yaygın inanışı kaynaklar desteklemiyor. MSD Manuals rahatsızlığın iki omuzdan da, iki kolun iç yüzünden de, sırttan, boğazdan, çeneden ya da dişlerden hissedilebileceğini yazıyor. Sağ tarafta olması kalbi listeden çıkarmaz.

Kalp kaynaklı çene ağrısı ne kadar sürer?

NHS anjina ataklarının çoğunlukla 10 dakikadan kısa sürdüğünü ve birkaç dakika dinlenmekle ya da hastanın kendi anjina ilacıyla kesildiğini belirtiyor. Dinlenmeye rağmen geçmeyen, giderek şiddetlenen bir ağrı acil değerlendirme gerektiriyor.

Göğsüm hiç ağrımıyor, sadece çenem ağrıyor. Kalp olabilir mi?

Olabilir. MSD Manuals kalp krizi geçirenlerin dörtte biri ile üçte biri arasındaki bir bölümünde göğüs ağrısı bulunmadığını, her beş kişiden birine varan bir bölümünde belirtilerin çok hafif olduğunu ya da hiç görülmediğini yazıyor. Sessiz seyir özellikle şeker hastalarında sık. Göğüs ağrısının olmaması güvenli bir eleme değil.

Kadınlarda belirtiler farklı mı?

Sık sık farklı. MSD Manuals kadınların çoğu zaman atipik diye tarif edilen ve kalp kaynaklı olduğu daha güç anlaşılan belirtilerle geldiğini belirtiyor; anjinada kadınlarda sırtta, omuzlarda, kollarda ya da çenede yanma veya hassasiyet hissi daha sık görülüyor. Bu yüzden kadın hastalarda "klasik göğüs ağrısı yok" değerlendirmesi yanıltıcı olabiliyor.

Diş hekimi kalp kaynaklı ağrıyı anlayabilir mi?

Tanı koyamaz ama ayırt edebilir. Soğuk testi, ısırma testi ve dişe vuruş hiçbir dişte ağrıyı yeniden üretmiyorsa, röntgen temizse ve ağrı eforla gelip dinlenmekle geçiyorsa kaynağın ağızda olmadığı söylenebilir. Kalp şüphesi yoksa bölgenin uyuşturulması yardımcı olabiliyor, ama tek başına kanıt değil: iltihaplı alt azı dişlerinde blok anestezinin tutmadığı, dudak uyuşmasına rağmen ağrının sürdüğü sık bildiriliyor. Kalp şüphesi varsa test beklenmez, hasta doğrudan acil değerlendirmeye yönlendirilir.

Ne zaman 112'yi aramalıyım?

Çene ağrısına göğüste baskı ya da sıkışma, kolun iç yüzüne vuran ağrı, nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, ani halsizlik ya da ciltte solukluk eşlik ediyorsa hemen. Ayrıca daha önce anjina tanısı aldıysanız ve ağrınız eskisinden şiddetli, daha sık, daha uzun ya da dinlenirken geliyorsa. Kendi aracınızla yola çıkmayın.

Kaynaklar

İlgili sayfalar

Kendi durumunuz için hangi seçenek gerçekçi, röntgeninize bakıp yazalım.

Değerlendirme iste

Sonraki adım

Röntgeninizi gönderin, seçenekleri birlikte konuşalım.

Tomografinizi ya da panoramik röntgeninizi paylaşın; hangi seçeneğin sizin dişiniz için gerçekçi olduğunu 24 saat içinde yazalım.

Değerlendirme iste