Diş eti hastalığım ilerledi, dişlerimi kaybedecek miyim?

Diş eti hastalığı tek bir tablo değil, birbirini izleyen iki aşama. Birincisi gingivitis: diş yüzeyinde biriken yumuşak bakteri tabakası (plak) diş etini tahriş eder; diş eti kızarır, şişer ve fırçalarken kanar. Dişi ayakta tutan kemik bu aşamada henüz etkilenmemiştir, plak düzenli uzaklaştırıldığında diş eti eski hâline döner. Gingivitis, geri döndürülebilen tek aşama.

İkincisi periodontitis: iltihap diş etinin altına, dişi kemiğe bağlayan liflere ve kemiğe iner. Kaybedilen doku geri gelmez; tedavi ilerlemeyi durdurur ama erimiş kemiği yerine koymaz. Bu yüzden "dişimi kaybeder miyim" sorusunun cevabı ağrınızın şiddetine değil, kemiğinizin ne kadarının kaldığına bağlı. Periodontitis ağrısız ilerler; birçok kişi hastalığı ilk kez bir diş oynadığında fark ediyor.

Diş eti ile diş arasında doğal ve sığ bir oluk vardır. Muayenede bu oluğa milimetre çizgili ince bir uç indirilir; ölçülen değere cep derinliği denir. Sağlıklı bir ağızda bu ölçü 3 milimetreyi geçmez, yani fırçayla diş ipi oraya ulaşır. Kemik eridikçe oluk derinleşir; 4 milimetreden sonra evde yapılan hiçbir temizlik cebin dibine yetişemez ve bakteri orada korunaklı kalır.

İkinci ölçü röntgende görünür: kök boyunun ne kadarı hâlâ kemikle sarılı? Kayıp kökün üst bölümünde kaldıysa dişin altında taşıyacak zemin var demektir; erimenin kök ucuna ulaşması ise tutunacak yerin kalmadığı anlamına gelir. Hekimler bu iki ölçüyü ve hastalığın kaç dişe yayıldığını birleştirip tabloyu 1'den 4'e evreler. Evre numarası, ne kadar dokunun geri dönüşsüz gittiğini anlatan bir tarif. Bu yüzden "dişlerimi kaybedecek miyim" sorusuna hepsi ya da hiçbiri diye cevap verilmiyor: çoğu ağızda bazı dişler kalır, bazıları kalamaz.

Bu ayrım muayene, cep ölçümü ve röntgenden sonra netleşir. Sağdaki listede kendinizi görmeniz bütün dişlerinizi kaybedeceğiniz anlamına gelmiyor; çoğu ağızda iki listenin dişleri bir arada bulunuyor.

Bu sıralama tedavi değil, tanı içindir. Sonunda elinizde hangi dişlerin kalabileceği, hangilerinin kalamayacağı ve bunun neden böyle olduğu bulunur.

1. 1

   Röntgeninizi gönderin

   Elinizde panoramik röntgen ya da tomografi varsa formdan gönderin. Görüntüyü hekimimiz değerlendirir; hangi aşamada olduğunuzu 24 saat içinde yazarız. Bu adım için gelmenize gerek yok.

2. 2

   Cep ölçümü

   Her dişin çevresinde altı ayrı noktadan ölçüm yapılır; uç ince ve künttür, ölçüm birkaç dakika sürer. Ortaya ağzınızın haritası çıkar; bu harita olmadan evreleme de tedavi planı da kurulamaz.

3. 3

   Kanama ve hareketlilik kaydı

   Ölçüm sırasında kanayan noktalar, iltihabın etkin olduğu yerlerdir. Dişlerin oynaklığı ayrıca derecelendirilir; oynaklık tek başına yorumlanmaz, röntgendeki kemik seviyesiyle birlikte değerlendirilir.

4. 4

   Röntgende kemik seviyesi

   Panoramik röntgen genel tabloyu verir. İmplant konuşulacaksa üç boyutlu tomografi isteriz: yalnızca kemiğin yüksekliğini değil, çenenin dış yüzeyindeki sert tabakanın (kortikal kemik) kalınlığını da gösterir. Stratejik implant kararı bu tabakaya bakılarak veriliyor.

5. 5

   Sigara, diyabet ve ilaçlarınızı konuşuruz

   Günde kaç sigara içtiğiniz, kan şekerinizin son üç aylık ortalamasını gösteren HbA1c değeriniz ve kullandığınız ilaçlar planı doğrudan etkiler; bunlar alınmadan kurulan bir plan eksik kalır.

6. 6

   Planı birlikte konuşuruz

   Hangi dişlerin kalabileceğini, hangilerinin kalamayacağını ve işlem sırasını açık açık anlatıyoruz. Şimdilik tutulup birkaç ay sonra yeniden bakılacak dişler varsa onları da söylüyoruz; her diş baştan iki net gruba ayrılmıyor.

Hangisinin doğru olduğu aşamaya göre değişiyor. Sıralama en az müdahaleli olandan başlıyor ve çoğu ağızda birkaçı birlikte uygulanıyor.

Bunları hangi hekime giderseniz gidin doğru soruları sorabilmeniz için yazıyoruz. Bir hekim bunları kendiliğinden anlatmıyorsa sorun.

Aşağıdaki akış diş eti tedavisi seçildiğinde geçerli. Çekim ve implant gündeme geldiğinde süreç farklı ilerliyor; onu planınızda ayrıca yazıyoruz.

1. İlk birkaç gün

   Temizlikten sonra dişlerde soğuğa karşı hassasiyet olağan. Şişlik indiği için dişler biraz daha uzun görünebilir; bu, diş etinin daha da çekildiğini değil, iltihabın azaldığını gösterir.

2. İlk hafta

   Kanama belirgin biçimde azalır. Ara yüz fırçası ya da diş ipi kullanımını bu hafta oturtmanızı istiyoruz: iki kontrol arasındaki temizliği yapan sizsiniz.

3. Altı ile sekiz hafta sonra yeniden ölçüm

   Cep derinlikleri baştan ölçülüp ilk haritayla karşılaştırılır; sığlaşmayan bölgeler için ayrı adım planlanır. İlk turda her cebin kapanmaması beklenen bir durum.

4. Bakım aralığı

   Periodontitis geçirmiş bir ağızda kontrol aralığı yılda bir değil, üç ile dört ayda bir oluyor. Hastalık durduktan sonra da bu aralığın sürmesi kazanılanı koruyor.