Kimlere İmplant Yapılmaz?

Bu başlığı arayan hastaların önüne genellikle üç farklı liste birbirine karışmış hâlde çıkıyor. Birincisi gerçek ve sayısı az olan tıbbi engeller. İkincisi, tek başına bir engel olmadığı hâlde eski ya da eksik kaynaklarda kalıcı bir yasak gibi anlatılan risk etkenleri. Üçüncüsü ise implantla tıbbi bir ilgisi olmayan ama aynı arama cümlesiyle karşımıza çıkan sorular: dinî bir uygulamaya etkisi, bir kuruma başvuru için uygunluk, kan bağışı gibi. Bu sayfanın işi üçünü ayırmak; hangisinin sizi ilgilendirdiğini bulduğunuzda cevap da netleşiyor.

Gerçek engellerden biri, çene kemiğinin gelişimini henüz tamamlamamış olması. İmplant, sürmekte olan bir diş gibi kemikle birlikte hareket etmiyor; çevresindeki kemik büyümeye devam ederken implant olduğu yerde sabit kalıyor. Bu yüzden gelişim tamamlanmadan yerleştirilen bir implant, yıllar içinde komşu dişlere göre batık ve eğik görünebiliyor. Belirleyici olan doğum tarihi değil iskelet olgunluğu; büyüme örüntüsüne göre planlanan vakalarda genç yaşta da implant konuşulabiliyor, ama karar görüntüyle ve uzman değerlendirmesiyle veriliyor.

İkinci gerçek engel, damardan yüksek doz alınan kemik ilaçları ve çeneye yönelik radyoterapi öyküsü. Osteoporoz için ağızdan alınan bifosfonatlarda çene kemiği komplikasyonu çok nadir görülüyor ve bu ilaçlar implant için genel bir engel sayılmıyor; ayrıntısını osteoporoz sayfamızda yazdık. Ama aynı ilaç grubu kanser tedavisi kapsamında damardan yüksek dozda verildiğinde ya da çeneye radyoterapi uygulandığında tablo tamamen değişiyor: bu grupta çene kemiğinde iyileşmeyen bir doku hasarı riski belirgin biçimde artıyor. İkisini birbirine karıştırmamak önemli.

Üçüncü ve dördüncü gerçek engel daha çok geçici nitelikte. Kontrol altına alınmamış ağır bir kanama bozukluğunda cerrahi kanama öngörülemez hâle gelebiliyor; bu, kan sulandırıcı kullanmaktan farklı bir durum, çünkü kan sulandırıcı kullanan hastalarda ilaç kesilmeden de planlanabilen bir yol var. Ağızda tedavi edilmemiş aktif iltihap ya da apse de aynı şekilde geçici bir engel: iltihaplı bir zemine implant yerleştirmek hem cerrahiyi hem sonucu riske atıyor, bu yüzden önce o çözülüyor. İkisi de kalıcı bir kapı kapanması değil, sıradaki adım.

Asıl uzun liste, engel değil risk etkeni olan başlıklardan oluşuyor: diyabet, sigara, kontrolsüz ya da kontrollü tansiyon ve kalp ilaçları, ileri yaş, osteoporoz ilaçları ve tomografide 'kemik yetersiz' denilmesi. Bunların hepsinde belirleyici olan tanının kendisi değil tablonun kontrol altında olup olmadığı; her biri planlamayı değiştiriyor ama kapıyı kapatmıyor. Bu başlıkların her birini ayrı ayrı, ayrıntısıyla ele aldığımız sayfalarımız var; burada tekrar etmek yerine hangi sorunun hangi sayfada cevaplandığını göstermeyi tercih ettik.

Son grup implantla tıbbi olarak ilgisi olmayan ama sık sorulan sorular: implant abdeste ya da gusüle engel mi, askerliğe, polisliğe ya da MSÜ'ye engel mi, kan bağışına engel mi. Bunların cevabı diş hekiminin bilgisinde değil; ilki dinî bir konu ve yetkili bir din görevlisine sorulmalı, ikincisi ilgili kurumun kendi sağlık yönetmeliğine bağlı ve zamanla değişebiliyor, üçüncüsü kan merkezinin kendi kurallarına tabi. Bir kliniğin bu sorulara kesin cevap vermesi, aslında yetkisi olmayan bir konuda konuşması demek; doğrusu sizi doğru adrese yönlendirmek.

Aşağıdaki ayrım, implant araştırırken en çok karışan iki grubu birbirinden ayırıyor: hekiminizin değerlendirmesi gereken gerçek durumlar ve implantla tıbbi bir ilgisi olmayan sorular.

Aşağıdaki adımlar, sizi ilgilendiren başlığın kesin engel, geçici durum ya da yanlış bilgiden hangisi olduğunu netleştiriyor.

1. 1

   Sağlık öykünüzü ve tüm ilaçlarınızı yazılı götürün

   Özellikle damardan verilen kemik ilaçlarını (osteoporoz ya da kanser tedavisi için), geçirdiğiniz baş-boyun radyoterapisini ve kanama bozukluğu öykünüzü belirtin; bunlar hatırlanarak değil yazılarak aktarılmalı.

2. 2

   Ağız muayenesinde aktif iltihap taranır

   Apse, ileri diş eti hastalığı ya da tedavi edilmemiş çürük varsa önce bu ele alınır. Bu bir ret değil, sıralamadır.

3. 3

   Üç boyutlu tomografi kemiği ve gelişimi gösterir

   Genç hastalarda çene gelişiminin tamamlanıp tamamlanmadığı, yetişkinlerde kemiğin hacmi ve kalitesi görüntüyle değerlendirilir.

4. 4

   Gerekiyorsa ilgili hekimden yazılı görüş alınır

   Onkolog, hematolog ya da iç hastalıkları hekiminizin görüşü, sınırda kalan durumlarda planı belirler. Karar tek başına diş hekimine ait değildir.

5. 5

   Kurumsal bir başvurunuz varsa ilgili kurumun güncel yönetmeliğine bakın

   Askerlik, polislik ya da MSÜ gibi başvurularda uygunluğu diş hekimi değil ilgili kurumun kendi sağlık yönetmeliği belirliyor ve bu kurallar zamanla değişebiliyor.

6. 6

   Dinî bir sorunuz varsa yetkili bir din görevlisine danışın

   Söyleyebileceğimiz fiziksel gerçek şu: implant çıkarılıp takılan bir parça değil, cerrahi olarak yerleştirilen sabit bir yapı. Bunun ibadete etkisi ise dinî bir konu ve cevabı diş hekimliğinin alanı dışında.

Gerçek bir engel çıktığında implant tamamen kapanan bir kapı olmayabilir; çoğu zaman konuşulan şey zamanlama ya da ara bir çözüm.

Aşağıdaki tablo, yukarıdaki gerçek engellerden biri varken değerlendirme yapılmadan ilerlemenin ne anlama geldiğini özetliyor.

Sizi ilgilendiren başlık netleştikten sonra süreç genellikle şöyle ilerliyor.

1. Aynı gün

   Muayene ve tomografi sonrasında hangi grupta olduğunuz, engel yok, geçici ya da kesin, o gün büyük ölçüde belli olur.

2. Geçici durumlarda birkaç hafta

   İltihap tedavisi ya da ilgili hekimden görüş alınması genellikle birkaç hafta içinde tamamlanır; bu süre kemik açısından bedelsiz değildir ama kısadır.

3. Sınırda durumlarda ek görüşme

   Onkolog, hematolog ya da iç hastalıkları hekiminizle yapılan yazılı görüşme, planın ne zaman ve nasıl ilerleyeceğini belirler.

4. Kesin engel varsa yeniden değerlendirme takvimi

   Tedavi süreci sona erdiğinde ya da gelişim tamamlandığında implant yeniden konuşulur; bu tarih önceden birlikte belirlenir.