Dzień 1: Diagnostyka, wszczepienie i pierwsza przymiarka - Dzień 2: Przymiarki i ostateczny kolor - Dzień 3: Osadzenie ostatecznych zębów

Ruszające się i wypadające zęby

Wrodzony brak zęba: kiedy i jak go uzupełnić?

Przy wrodzonym braku zęba termin jest tak samo ważny jak metoda: implant wstawiony w rosnącą szczękę może z latami zostać w tyle

Jeśli twojemu dziecku wypadł ząb mleczny, a nowy nie wyrasta, albo od lat masz w ustach ząb mleczny, pytanie jest najpewniej to samo: kiedy i jak uzupełnić tę lukę? Na tej stronie wyjaśniamy, skąd bierze się wrodzony brak zębów, których zębów dotyczy najczęściej, jaką rolę odgrywa leczenie aparatem, jakie rozwiązania tymczasowe stosuje się w okresie wzrostu i dlaczego implant odkłada się do czasu, gdy wzrost się zakończy.

Krótka odpowiedź

Wrodzony brak zęba (hipodoncja) oznacza, że jeden albo więcej zębów stałych w ogóle się nie wykształciło; najczęściej dotyczy drugich przedtrzonowców i górnych siekaczy bocznych. Lukę można zamknąć leczeniem aparatem albo otworzyć na właściwą szerokość i uzupełnić mostem adhezyjnym, protezą lub implantem. Implantu nie zaleca się przed zakończeniem wzrostu szczęk: implant nie przemieszcza się razem z kością i z latami może zostać w tyle za sąsiednimi zębami. Do końca wzrostu stosuje się rozwiązania tymczasowe.

Częstość
Ok. 2–8% populacji
Najczęściej brakujące zęby
Drugie przedtrzonowce i górne siekacze boczne
Kryterium dla implantu
Nie wiek, lecz zakończony wzrost
Kto planuje
Ortodonta i protetyk wspólnie

Weryfikacja medyczna: Bilge Ilgın, lekarz dentysta · Implantologia

Czym jest wrodzony brak zęba i skąd się bierze

Wrodzony brak zęba to nie ząb utracony później; zawiązek tego zęba w ogóle się nie wytworzył. W stomatologii nazywa się to hipodoncją. U większości osób brakuje tylko jednego albo dwóch zębów. Ciężkie postacie z brakiem wielu zębów to oligodoncja, a bardzo rzadki brak wszystkich zębów to anodoncja. Brak zębów mądrości jest natomiast bardzo częsty i zwykle nie wymaga leczenia; ta strona dotyczy pozostałych zębów.

Najczęściej brakuje drugich przedtrzonowców, zwłaszcza dolnych, oraz górnych siekaczy bocznych, stojących tuż obok dwóch przednich zębów. Podaje się, że nieco częściej zdarza się to u dziewczynek. Brakowi zęba często towarzyszą zęby małe albo o spiczastym kształcie; spotyka się sytuację, w której siekacza bocznego po jednej stronie nie ma wcale, a po drugiej jest mały.

Przyczyna jest najczęściej genetyczna i ten sam problem może występować u innych członków rodziny; nie każdy z wrodzonym brakiem zębów przekazuje go jednak dziecku. Zwykle pojawia się samodzielnie, bez żadnych innych problemów zdrowotnych. Częściej występuje natomiast przy rozszczepie wargi i podniebienia, w zespole Downa i w dysplazji ektodermalnej. Jeśli brakuje wielu zębów, a towarzyszą temu odmienności dotyczące włosów, paznokci albo pocenia się, przeprowadza się ocenę pod kątem zespołu genetycznego.

Zwykle zauważa się to w okresie wymiany zębów mlecznych: ząb mleczny nie wypada albo wypada, ale nowy nie wyrasta, a ząb, który powinien być symetryczny po obu stronach, po jednej stronie nie występuje. Ostateczne rozpoznanie stawia się na podstawie badania i zdjęcia RTG. Ponieważ niektóre zawiązki, zwłaszcza drugich przedtrzonowców, mogą pojawiać się późno, obraz na zdjęciu RTG wykonanym bardzo wcześnie powinien zinterpretować dentysta, a w razie potrzeby trzeba go obserwować.

W miejscu, gdzie brakuje zęba stałego, ząb mleczny najczęściej zostaje w ustach, bo nie ma zęba stałego, który rozpuściłby jego korzenie i zajął jego miejsce. Zdrowy ząb mleczny może w ten sposób działać przez lata, czasem dwadzieścia lat i dłużej. Niektóre mleczne zęby trzonowe z czasem zaczynają jednak znajdować się poniżej płaszczyzny żucia sąsiednich zębów; w stomatologii nazywa się to infraokluzją i wymaga obserwacji.

Nie każdy wrodzony brak zęba wymaga leczenia. Jeśli luki nie widać, nie wpływa na żucie i nie przeszkadza, obserwacja też jest możliwością. Gdy leczenie jest potrzebne, decyzję najczęściej podejmuje nie jeden lekarz, lecz ortodonta razem z protetykiem. Pierwsza i najważniejsza decyzja dotyczy tego, czy lukę zamknąć, czy otworzyć na właściwą szerokość i uzupełnić zębem; od niej zależy każdy kolejny krok.

Kiedy można rozmawiać o implancie, a kiedy trzeba poczekać

Poniższy podział skupia się na decyzji o implancie, bo o to najczęściej pytają zarówno rodzice, jak i młodzi dorośli. Leczenie aparatem, mosty i protezy opisujemy niżej.

Kiedy to rozwiązanie jest odpowiednie

  • Dorośli, u których wzrost się zakończyłO implancie decyduje nie wiek w dowodzie, lecz to, że wzrost szczęk się zatrzymał. W materiałach dla pacjentów podaje się próg co najmniej 18 lat, często około 21 lat. U dziewcząt wzrost kończy się zwykle wcześniej niż u chłopców; decyzję podejmuje się na podstawie badania i w razie potrzeby zdjęć RTG pokazujących zakończenie wzrostu.
  • Luka i odstęp między korzeniami są wystarczającePo leczeniu aparatem korzenie sąsiednich zębów mogą się do siebie zbliżyć. Implant wymaga wystarczającej przestrzeni zarówno na poziomie koron, jak i korzeni; sprawdza się to na zdjęciu RTG.
  • Szerokość kości jest wystarczająca albo da się ją uzyskaćTam, gdzie ząb nigdy się nie wykształcił, wyrostek kostny często pozostaje wąski. Obrazowanie trójwymiarowe pokazuje szerokość kości; jeśli jest niewystarczająca, rozmawia się o przeszczepie kości albo innym sposobie uzupełnienia.
  • Osoby, które straciły ząb mleczny w wieku dorosłymGdy ząb mleczny, który latami trwał w ustach, zaczyna się ruszać i wypada po trzydziestce czy czterdziestce, wzrost dawno się zakończył. Możliwości ocenia się wtedy tak samo jak przy każdym zębie utraconym w dorosłym życiu.

Kiedy nie jest odpowiednie

  • Dzieci i nastolatki w okresie wzrostuImplant zrasta się z kością i nie przemieszcza się razem ze szczęką jak naturalne zęby. Gdy szczęka rośnie, sąsiednie zęby nadal zmieniają położenie, a implant zostaje na miejscu; zwłaszcza w przednim odcinku szczęki ząb na implancie może z latami wyglądać na wyżej położony i krótszy od sąsiadów.
  • Leczenie aparatem trwa albo dopiero się skończyłoCzeka się na okres retencji, w którym zęby stabilizują się w nowych pozycjach. Lukę uzupełnia się na stałe dopiero wtedy, gdy zęby się ustabilizują.
  • Ząb mleczny jest zdrowy i spełnia swoją funkcjęZdrowy ząb mleczny chroni zarówno lukę, jak i kość pod nią. Nie trzeba usuwać zdrowego zęba mlecznego wcześniej tylko dlatego, że kiedyś będzie implant; termin jest częścią planu.
  • Brakuje wielu zębów i towarzyszy temu zespół genetycznyPrzy takich schorzeniach jak dysplazja ektodermalna w ustach może być bardzo mało zębów i rozwiązanie bywa potrzebne już w dzieciństwie. U tych pacjentów implant w okresie wzrostu można zastosować tylko w szczególnych sytuacjach, w doświadczonych zespołach i z wymianą protezy w miarę wzrostu; najczęściej zaczyna się od protezy ruchomej.

Jak planuje się leczenie: od rozpoznania do ostatniego zęba

Leczenie wrodzonego braku zębów może rozciągać się na lata. Kolejność zależy od osoby, ale szkielet większości planów wygląda jak poniżej.

  1. 1

    Badanie i zdjęcie RTG

    Pantomogram pokazuje, których zębów brakuje, w jakim stanie są zęby mleczne i jak rozwijają się pozostałe zęby. Na tym etapie rozpoznanie staje się pewne.

  2. 2

    Wywiad rodzinny i zdrowotny

    Pyta się, czy podobne braki występują w rodzinie, czy był rozszczep wargi i podniebienia albo odmienności dotyczące włosów, paznokci i pocenia się. Jeśli brakuje wielu zębów, planuje się dodatkową ocenę.

  3. 3

    Decyzja o luce

    Ortodonta i protetyk wspólnie decydują, czy lepiej lukę zamknąć, czy otworzyć i uzupełnić. O tej decyzji przesądzają zgryz, profil twarzy oraz położenie i liczba brakujących zębów.

  4. 4

    Leczenie aparatem

    Leczenie aparatem zaczyna się zwykle, gdy wyrośnie większość zębów stałych, i często trwa kilka lat. Jego celem jest zamknięcie luki albo przygotowanie miejsca o właściwej szerokości i we właściwym położeniu dla zęba, który ma ją uzupełnić.

  5. 5

    Retencja i ząb tymczasowy

    Po zdjęciu aparatu stosuje się retainer, który zapobiega cofaniu się zębów. Jeśli wzrost jeszcze się nie zakończył, lukę zamyka się w tym czasie tymczasowo retainerem z doczepionym sztucznym zębem, małą protezą ruchomą albo mostem adhezyjnym.

  6. 6

    Uzupełnienie ostateczne

    Gdy zęby się ustabilizują, lukę uzupełnia się mostem adhezyjnym, mostem klasycznym albo protezą, a jeśli wzrost się zakończył i kości jest wystarczająco dużo, implantem.

  7. 7

    Długoterminowa obserwacja

    Po zakończeniu leczenia regularne kontrole prowadzi twój dentysta. Na tych kontrolach sprawdza się noszenie retainera, skrzydełko mostu, dziąsło wokół implantu i zęby mleczne, które zostały w ustach.

Sposoby uzupełnienia luki

Żaden z nich sam w sobie nie jest właściwy dla wszystkich ust. Wybór zależy od położenia i liczby brakujących zębów, stanu zębów sąsiednich i wieku.

01

Obserwacja albo zachowanie zęba mlecznego

Jeśli luki nie widać i nie sprawia problemów, obserwacja jest jedną z możliwości. Zdrowy ząb mleczny może działać przez wiele lat; jeśli zacznie się znajdować poniżej płaszczyzny żucia, plan omawia się na nowo.

02

Zamknięcie luki leczeniem aparatem

Lukę zamyka się sąsiednimi zębami, bez sztucznego zęba. Przy braku siekacza bocznego kieł można przesunąć do przodu i nadać mu kształt przypominający siekacz boczny. W ustach nie zostaje sztuczny ząb, ale nie każdy zgryz i nie każda budowa twarzy się do tego nadają.

03

Most adhezyjny

Sztuczny ząb przykleja się cienkim skrzydełkiem z tyłu do wewnętrznej powierzchni zęba sąsiedniego, a ząb sąsiedni trzeba oszlifować bardzo nieznacznie albo wcale. To jedna z częstych dróg po leczeniu aparatem; można go też stosować w oczekiwaniu na zakończenie wzrostu przed implantem. Skrzydełko może się czasem odkleić i da się je przykleić ponownie.

04

Most klasyczny

Zęby po obu stronach luki szlifuje się i pokrywa koronami, a sztuczny ząb między nimi łączy się z nimi. Ponieważ w młodych, zdrowych zębach wymaga to nieodwracalnego szlifowania, zwykle nie jest pierwszym wyborem.

05

Proteza ruchoma

Stosuje się ją jako rozwiązanie tymczasowe w okresie wzrostu albo gdy brakuje wielu zębów. U dzieci trzeba ją wymieniać w miarę wzrostu szczęk.

06

Implant

Po zakończeniu wzrostu i potwierdzeniu, że kości jest wystarczająco dużo, uzupełnia brakujący ząb bez naruszania zębów sąsiednich. Przy implancie pojedynczego zęba na zrośnięcie implantu z kością czeka się zwykle kilka miesięcy; w tym czasie nosi się ząb tymczasowy.

Co trzeba wiedzieć przed podjęciem decyzji

Poniżej możliwe skutki zarówno czekania, jak i pośpiechu. Żaden nie jest nieunikniony; większości można zapobiec dzięki właściwemu terminowi i regularnym kontrolom.

Pozostawanie w tyle implantu wstawionego zbyt wcześnie

W badaniach nad implantami wprowadzanymi do rosnących szczęk najczęściej opisywanymi problemami są pozostawanie zęba na implancie w tyle za sąsiadami w szczęce oraz zmiana położenia implantu w żuchwie. Do końca wzrostu ząb osadzony na implancie może wymagać korekty albo wymiany.

Przesuwanie się sąsiednich zębów w lukę

W lukę, która długo pozostaje pusta, mogą przechylić się sąsiednie zęby, a ząb w przeciwległej szczęce może się w jej stronę wydłużyć. Utrudnia to późniejsze uzupełnienie i często wymaga najpierw leczenia aparatem.

Ścieńczenie kości w tym miejscu

Tam, gdzie ząb nigdy się nie wykształcił, wyrostek kostny często rozwija się wąski; jeśli ząb mleczny zostanie utracony, a luka długo pozostaje pusta, może jeszcze bardziej się zwęzić. To bezpośrednio wpływa na plan implantu.

Ząb mleczny poniżej płaszczyzny żucia

Niektóre mleczne zęby trzonowe zrośnięte z kością zostają na miejscu, podczas gdy otaczające je zęby dalej się rozwijają, i wyglądają na coraz niżej położone. Ponieważ sąsiednie zęby mogą się na nie przechylić, ważne jest obserwowanie takich zębów i w razie potrzeby ich usunięcie we właściwym czasie.

Cofanie się zębów po aparacie

Otwarta luka może się ponownie zwęzić, jeśli retainer nie jest regularnie noszony, a wtedy traci się miejsce potrzebne dla zęba, który ma ją uzupełnić.

Utrata pewności siebie z powodu wyglądu

Luka, zwłaszcza między przednimi zębami, może sprawiać, że młodzi ludzie unikają uśmiechu i zdjęć. Czekanie na koniec wzrostu nie oznacza życia z luką; w tym czasie można stosować rozwiązania tymczasowe.

Czego się spodziewać po uzupełnieniu

Pierwsze tygodnie wyglądają różnie w zależności od wybranej drogi. Wspólne jest to, że nadal trwa retencja utrzymująca zęby w miejscu i regularne kontrole.

  1. Po moście adhezyjnym

    Z mostu można korzystać tego samego dnia. Unikaj nagryzania bardzo twardych rzeczy zębem z mostem i nadwyrężania skrzydełka. Codziennie czyść przestrzenie międzyzębowe i okolicę skrzydełka.

  2. Po implancie

    W pierwszych dniach lekki obrzęk i tkliwość są normalne. Przy implancie pojedynczego zęba przez cały okres zrastania nosi się ząb tymczasowy; ostateczną koronę osadza się po jego zakończeniu.

  3. Retainer

    Retainer po leczeniu aparatem trzeba nosić tak długo i tak często, jak zaleci lekarz. Ponieważ zęby mają skłonność do przesuwania się także z upływem lat, noszenie go często trwa długo.

  4. Regularne kontrole

    Na kontrolach obserwuje się skrzydełko mostu, dziąsło wokół implantu, ustawienie zęba na implancie względem sąsiadów i zęby mleczne, które zostały w ustach.

W tych sytuacjach nie czekaj

  • Most adhezyjny się rusza albo odpadł. Zachowaj most i nie próbuj przyklejać go w domu. Najczęściej da się go przykleić ponownie.
  • Ząb mleczny zaczął się ruszać. Utrata zęba mlecznego może być blisko. Rozmowa o tym, jak uzupełnić lukę, zanim ząb wypadnie, pozwala zyskać czas.
  • Retainer się złamał albo zginął. Zęby mogą szybko się przesunąć. Wymień retainer bez zwłoki.
  • Zmieniło się ustawienie zęba na implancie. Jeśli ząb na implancie zaczyna wyglądać na wyżej położony albo krótszy od sąsiadów, dziąsło wokół niego się cofa albo krwawi, potrzebna jest kontrola.

Od czego zależy zakres

Przy leczeniu wrodzonego braku zębów mowa nie o jednym zabiegu, lecz o kolejnych etapach. Zakres wyznaczają przede wszystkim następujące składniki:

Liczba i położenie brakujących zębów
Brak jednego siekacza bocznego i usta z wieloma brakującymi zębami wymagają zupełnie innych planów.
Czy potrzebne jest leczenie aparatem
Jeśli do zamknięcia albo otwarcia luki potrzebny jest aparat, plan rozciąga się na lata.
Czas trwania rozwiązania tymczasowego
Jeśli czeka się na zakończenie wzrostu, na plan wpływa to, jak długo będzie noszony ząb tymczasowy i ile razy trzeba go będzie wymienić.
Rodzaj uzupełnienia ostatecznego
Most adhezyjny, most klasyczny, proteza i implant wymagają różnych etapów; przy implancie zakres wyznaczają też szerokość kości i ewentualny przeszczep kości.

Najczęstsze pytania

Skąd bierze się wrodzony brak zębów?

Najczęściej ma przyczynę genetyczną i może występować u innych członków rodziny, ale nie każdy przekazuje go dziecku. Rolę mogą odgrywać też niektóre czynniki środowiskowe wpływające na rozwój zębów. Zwykle pojawia się samodzielnie, bez innych problemów zdrowotnych; częściej występuje przy rozszczepie wargi i podniebienia, w zespole Downa i w dysplazji ektodermalnej.

W jakim wieku wstawia się implant i kiedy najwcześniej?

Nie ma ustalonego wieku; decyduje zakończenie wzrostu szczęk. W materiałach dla pacjentów podaje się co najmniej 18 lat, często około 21 lat, a u dziewcząt wzrost zwykle kończy się wcześniej. Implant w młodszym wieku rozważa się tylko w szczególnych sytuacjach, gdy brakuje wielu zębów, i pod ścisłą kontrolą.

Czy przy brakującym zębie można nosić aparat?

Tak, leczenie aparatem jest często podstawową częścią leczenia wrodzonego braku zębów. Aparatem albo zamyka się lukę, albo przygotowuje miejsce o właściwym położeniu i szerokości dla zęba, który ma ją uzupełnić. Jeśli w trakcie leczenia luka jest widoczna, do aparatu można dołączyć sztuczny ząb.

Wciąż mam ząb mleczny. Czy trzeba go usunąć?

Zdrowego, spełniającego swoją funkcję zęba mlecznego nie trzeba usuwać; chroni zarówno lukę, jak i kość i może zostać na lata. Jeśli się rusza, jest zepsuty albo zaczyna znajdować się poniżej poziomu sąsiednich zębów, omawia się, co dalej. Tę decyzję trzeba podejmować na podstawie zdjęcia RTG i w ramach całego planu.

Co się stanie, jeśli brakujący ząb nie zostanie uzupełniony?

Jeśli luka jest mała i położona z tyłu, może nie sprawiać żadnych problemów. W niektórych sytuacjach sąsiednie zęby przechylają się jednak w lukę, ząb w przeciwległej szczęce się wydłuża, zgryz się zaburza, a kość w tym miejscu cienieje. Te zmiany postępują powoli i dzięki regularnym kontrolom wykrywa się je na czas.

Czy do końca wzrostu trzeba żyć z luką?

Nie. W tym czasie można stosować retainer z doczepionym sztucznym zębem, małą protezę ruchomą albo most adhezyjny. To, które rozwiązanie jest odpowiednie, zależy od położenia brakującego zęba i etapu leczenia aparatem.

Czy wrodzony brak zębów przechodzi na dziecko?

Ma skłonność do występowania rodzinnego, ale nie każdy z wrodzonym brakiem zębów przekazuje go dziecku. Jeśli w twojej rodzinie to występuje, powiedz o tym dentyście w okresie wymiany zębów u dziecka; pomaga to we wczesnej ocenie.

W wieku dorosłym brakuje mi wrodzenie wielu zębów. Czy możliwe są stałe zęby?

U osoby dorosłej po zakończeniu wzrostu przy braku wielu zębów można rozmawiać o stałych zębach na implantach. Ponieważ tam, gdzie ząb nigdy się nie wykształcił, kość bywa wąska, plan tworzy się na podstawie tomografii trójwymiarowej. Implant72 zajmuje się bezzębiem całkowitym i brakiem wielu zębów; przy jednym brakującym zębie lepsze są opisane wyżej mosty i implant pojedynczego zęba.

Źródła

Powiązane strony

Następny krok

Wyślij zdjęcie RTG, a razem omówimy możliwości.

Prześlij tomografię albo pantomogram; w ciągu 24 godzin napiszemy, która opcja jest realna w przypadku twojego zęba.

Poproś o ocenę
Zgłoś się