Dzień 1: Diagnostyka, wszczepienie i pierwsza przymiarka - Dzień 2: Przymiarki i ostateczny kolor - Dzień 3: Osadzenie ostatecznych zębów

Ruszające się i wypadające zęby

Zęby mi się przesuwają: dlaczego i jak szybko to postępuje?

Luka po ekstrakcji, choroba przyzębia albo nienoszony retainer: tempo przesuwania się zależy mocno od przyczyny

Przesuwanie się zębów to nie jedna choroba, lecz wspólny obraz kilku odrębnych procesów. W lukę po usuniętym zębie przechylają się sąsiedzi, a ząb w przeciwległej szczęce się wydłuża; przy chorobie przyzębia przednie zęby rozchodzą się w miarę zaniku kości; gdy po leczeniu aparatem nie nosi się retainera, zęby wracają na dawne miejsce; z wiekiem dolne przednie zęby się stłaczają. Tempo i zagrożenie są w każdym z tych przypadków zupełnie inne. Poniżej znajdziesz sposób, by rozpoznać, który z nich dotyczy ciebie, zmierzone wielkości przesunięć oraz sytuacje, w których trzeba iść do dentysty bez czekania.

Krótka odpowiedź

Zęby przesuwają się, gdy zostaje zaburzona równowaga, która utrzymuje je na miejscu: po usunięciu zęba z tyłu sąsiednie zęby przechylają się w lukę, a ząb pozbawiony antagonisty się wydłuża; przy chorobie przyzębia przednie zęby rozchodzą się do przodu w miarę zaniku kości; bez retainera po leczeniu aparatem zęby wracają na dawne miejsce. Przy pojedynczej luce w odcinku bocznym ruch jest zwykle powolny i niewielki; w badaniach z pomiarami w pierwszym roku nie przekraczał 1 milimetra. Natomiast ruchomość zębów, krwawienie dziąseł i nowe szpary między przednimi zębami nasuwają podejrzenie choroby przyzębia i wymagają wizyty u dentysty bez czekania.

Cztery najczęstsze przyczyny
Luka po ekstrakcji, choroba przyzębia, nienoszony retainer, wiek
Zmierzony ruch przy jednej luce z tyłu
W pierwszym roku średnio poniżej 1 mm, najszybciej przez pierwsze 2 lata
Ząb bez antagonisty
92% zmierzonych zębów się wydłużyło
Sygnał, by nie czekać
Ruchomy ząb oraz krwawiące, obrzęknięte dziąsło

Dlaczego zęby nie stoją w miejscu i się przesuwają

Ząb nie jest jak gwóźdź wbity w kość; między korzeniem a kością jest cienka tkanka łączna i ząb przez całe życie może się poruszać, choćby minimalnie. Amerykańskie Stowarzyszenie Ortodontów (AAO) pisze, że ruch zębów to naturalny, trwający całe życie proces związany z ciągłą przebudową kości, a siły działające na zęby przy mówieniu, nagryzaniu i żuciu przesuwają je w swoim kierunku. Gdy zęba brakuje albo podparcie słabnie, ten naturalny ruch zmienia się w wyraźne przesunięcie.

Przesuwanie się zębów ma cztery odrębne źródła, a ich tempo bardzo się różni. Szczegóły tego, jak przednie zęby rozchodzą się niczym wachlarz, opisuje strona o rozsuwaniu się zębów; tu właściwe pytanie brzmi, w jakim tempie postępuje przesuwanie się zębów, które przypadki można obserwować, a na które nie wolno czekać.

Pierwszym źródłem jest luka po ekstrakcji. W badaniu przeprowadzonym w Leeds Dental Institute, w którym porównano 100 pacjentów z zębem bocznym pozbawionym antagonisty ze 100 osobami dobranymi pod względem wieku, płci i poziomu kości, wydłużenie stwierdzono u 92% zębów bez antagonisty. Średnie wydłużenie wyniosło 1,68 milimetra, a zdarzały się przypadki bliskie 4 milimetrów; w grupie porównawczej wartość ta wynosiła 0,24 milimetra. Wydłużenie było wyraźnie większe w szczęce niż w żuchwie. W drugim badaniu tego samego zespołu stwierdzono, że zęby po obu stronach luki przechylają się w jej stronę, a ząb przed luką może się dodatkowo obracać wokół własnej osi; przechylenie zęba za luką bywało bardzo wyraźne.

Zmierzono też tempo ruchu. W badaniu opublikowanym w Journal of Dental Research, w którym na kolejnych zdjęciach RTG obserwowano 116 nieleczonych luk w odcinku bocznym, odległość między zębami po obu stronach luki zmniejszyła się w pierwszym roku średnio o mniej niż 1 milimetr; najszybciej luka zwężała się w ciągu pierwszych 2 lat po ekstrakcji, a w kolejnych latach coraz wolniej. Autorzy piszą, że po pierwszych 2 latach ruch jest zwykle powolny i niewielki.

Ten wynik koryguje też rozpowszechnione przekonanie. W opublikowanym w JADA badaniu 111 pacjentów obserwowanych przez medianę 6,9 roku u większości osób z brakiem jednego zęba bocznego odległość między sąsiednimi zębami zmniejszyła się o 1 milimetr lub mniej, wydłużenie zęba przeciwstawnego w 99% przypadków nie przekroczyło 1 milimetra, a utrata kości przy sąsiednich zębach w 83% przypadków wyniosła 1 milimetr lub mniej. Autorzy uważają, że przy luce po jednym zębie bocznym natychmiastowe leczenie może nie być konieczne u większości pacjentów, i zalecają zamiast tego regularne kontrole. Liczby z obu badań nie pokrywają się dokładnie; w jednym wydłużenie mierzono na modelach gipsowych, w drugim na zdjęciach RTG i inną metodą. Wspólny wniosek jest taki: przy pojedynczej luce w odcinku bocznym przesuwanie się zębów jest realne, ale zwykle powolne i ograniczone.

Drugim źródłem jest choroba przyzębia i ten obraz trzeba traktować znacznie poważniej. W przeglądzie w Journal of Periodontology podano, że przemieszczanie się zębów wskutek utraty kości (patologiczna wędrówka zębów) opisywano u 30–55,8% pacjentów z chorobą przyzębia i że często właśnie ta dolegliwość sprowadza pacjenta do dentysty. W badaniu z Iranu, w którym przeanalizowano dokumentację 370 pacjentów, odsetek ten wyniósł 11,4% (35 z 314 pacjentów z chorobą przyzębia), a u nikogo z łagodną postacią choroby wędrówki nie stwierdzono; zdarzała się tym częściej, im cięższa była choroba. Jeśli więc przednie zęby się przesuwają, może się za tym kryć zaawansowana utrata kości.

Przegląd podkreśla też, że wędrówka nie ma jednej przyczyny: głównym czynnikiem jest utrata kości, ale swój udział mają również nacisk języka, policzków i warg, ciśnienie w objętych zapaleniem kieszonkach dziąsłowych, wady zgryzu i nawyki takie jak przygryzanie warg. W tym samym przeglądzie opisano, że we wczesnym stadium przesunięte zęby po leczeniu przyzębia czasem same wracają na miejsce. To konkretny zysk z wczesnej wizyty.

Trzecim źródłem jest nienoszenie retainera po leczeniu aparatem. NHS pisze, że po zdjęciu aparatu trzeba nosić retainer, żeby zęby nie wróciły na dawne miejsce. AAO podaje, że bezpośrednio po leczeniu następuje okres stabilizacji, w którym zęby są najbardziej skłonne do powrotu, że nawet kilka dni bez retainera może wyraźnie przesunąć zęby i że retainer często trzeba nosić do końca życia.

Czwartym źródłem jest sam wiek. AAO pisze, że z wiekiem zęby naturalnie się przesuwają, co może prowadzić do stłoczenia dolnych przednich zębów albo szpar między górnymi, że wady zgryzu same się nie korygują i z czasem mogą się pogłębiać. To powolna, zwykle bezbolesna zmiana; jeśli jednak towarzyszy jej choroba przyzębia, tempo się zmienia.

Które przesunięcie można obserwować, a które nie może czekać

Sytuacje z pierwszej listy postępują powoli i można się nimi zająć na zaplanowanej wizycie. Jeśli pasuje do ciebie którykolwiek punkt z drugiej listy, idź do dentysty, nie czekając na następną kontrolę.

Kiedy to rozwiązanie jest odpowiednie

  • Sąsiedzi jednego zęba bocznego usuniętego lata temu lekko się pochyliliW badaniach z pomiarami ruch był najszybszy w pierwszych 2 latach, a potem zwalniał. Na najbliższej kontroli poproś o zmierzenie i sfotografowanie luki.
  • Po leczeniu aparatem przestano nosić retainer, a zęby lekko się cofnęłyAAO pisze, że przy niewielkim przesunięciu może wystarczyć nowy retainer, a przy dużym może być potrzebne ponowne leczenie. Wczesna wizyta zmniejsza zakres pracy.
  • Dolne przednie zęby z latami lekko się stłoczyłyTa związana z wiekiem zmiana postępuje powoli. Jeśli stłoczone zęby utrudniają czyszczenie przestrzeni międzyzębowych, zasięgnij opinii ortodonty.
  • Dziąsła są zdrowe, bez krwawienia i ruchomości zębówWskazuje to, że za przesuwaniem się zębów nie stoi czynna utrata kości. Pomiar przyzębia można jednak wykonać tylko podczas badania.

Kiedy nie jest odpowiednie

  • Rusza się jeden albo kilka zębówNHS zalicza ruchomość albo wypadanie zębów przy chorobie dziąseł do sytuacji wymagających pilnej wizyty u dentysty.
  • Dziąsło jest bardzo bolesne i obrzęknięteNHS także ten obraz wymienia jako powód pilnej wizyty.
  • Przednie zęby w ostatnich miesiącach zaczęły się wychylać do przodu albo rozsuwaćWedług przeglądu patologiczna wędrówka zębów jest częstym skutkiem umiarkowanej i ciężkiej choroby przyzębia. Szybka, świeża zmiana może wskazywać, że utrata kości postępuje.
  • Krwawienie przy szczotkowaniu, nieświeży oddech i recesja dziąseł występują razemNHS wymienia je wśród objawów choroby dziąseł. Jeśli towarzyszą przesuwaniu się zębów, przyczyną jest najprawdopodobniej nie luka, lecz utrata podparcia.

Jak rozróżnia się przyczynę przesuwania się zębów

Poniższa kolejność to ocena, jakiej przy przesuwających się zębach powinno się oczekiwać u dentysty. Na wizytę weź stare zdjęcia i, jeśli masz, dawne zdjęcia RTG.

  1. 1

    Zacznij w domu: zdjęcie z tego samego ujęcia

    Raz w miesiącu rób zdjęcie przy tym samym świetle i z tego samego ujęcia, z zaciśniętymi zębami i w uśmiechu. Porównanie to najprostszy dowód, który pokaże dentyście, czy przesunięcie rzeczywiście postępuje. Przydadzą się też stare zdjęcia z wesela czy wakacji.

  2. 2

    Nić dentystyczna i zaleganie jedzenia

    Jeśli nić, która wcześniej z trudem przechodziła przez daną przestrzeń, teraz przechodzi bez żadnego oporu albo jedzenie zaczęło zalegać w nowym miejscu, kontakt między dwoma zębami mógł się rozejść. Zapisz, której przestrzeni to dotyczy.

  3. 3

    Pomiar przyzębia i test ruchomości

    Dentysta mierzy kieszonkę dziąsłową wokół każdego zęba, sprawdza krwawienie i ruchomość. To właściwy krok, który rozstrzyga, czy przesunięcie wynika z choroby przyzębia, czy z luki.

  4. 4

    Zdjęcie RTG

    Na zdjęciu RTG widać poziom kości wokół korzeni, położenie brakujących zębów i nachylenie sąsiednich. Jeśli masz dawne zdjęcia RTG, porównanie pokaże tempo ruchu.

  5. 5

    Zgryz i nawyki

    Dentysta pyta i sprawdza, który ząb styka się pierwszy przy zamykaniu ust, czy są ślady zaciskania zębów, wpychanie języka albo przygryzanie warg. W przeglądzie zaznaczono, że wiele nawyków wiąże się z wędrówką zębów, a dentyście trudno je zauważyć; powiedz o tych, które znasz.

  6. 6

    Kolejność według przyczyny

    Jeśli jest choroba przyzębia, najpierw leczy się ją; przesuwanie zębów albo uzupełnianie luki planuje się dopiero, gdy dziąsła się uspokoją. Jeśli przyczyną jest luka, decyduje się, czy ją uzupełnić i czy potrzebna jest korekta ortodontyczna.

Co się robi w zależności od przyczyny

Nie ma jednego leczenia przesuwania się zębów; to, co się robi, zależy od jego źródła.

01

Choroba przyzębia: najpierw zatrzymanie zapalenia

NHS wymienia we wczesnym stadium wskazówki dotyczące higieny, szczoteczkę międzyzębową, rzucenie palenia i profesjonalne oczyszczanie, a w zaawansowanym głębokie oczyszczanie poddziąsłowe, w razie potrzeby antybiotyk, chirurgię przyzębia albo usunięcie niektórych zębów. Według przeglądu we wczesnym stadium przesunięte zęby po leczeniu czasem same wracają na miejsce.

02

Jedna luka z tyłu: obserwacja albo uzupełnienie

Badania wskazują, że przy jednej luce w odcinku bocznym natychmiastowe leczenie może nie być konieczne u większości pacjentów, i zalecają regularne kontrole. Jeśli zapadnie decyzja o uzupełnieniu, implant albo most omawia się z własnym dentystą.

03

Powrót zębów po aparacie: nowy retainer albo ponowne leczenie

AAO pisze, że przy niewielkim przesunięciu może być potrzebny nowy retainer, a przy dużym ponowne leczenie ortodontyczne. Retainer na noc nosi się często do końca życia.

04

Stłoczenie z wiekiem: ortodoncja dorosłych

AAO pisze, że leczenie ortodontyczne u dorosłych jest powszechne, a wady zgryzu same się nie korygują. Przy zdrowym przyzębiu przesuwanie zębów jest możliwe także w wieku dorosłym.

05

Brakuje wielu zębów, a pozostałe się przesuwają

Gdy nakłada się kilka luk i osłabione podparcie, ocena pojedynczych zębów nie wystarcza; plan układa się dla całej jamy ustnej, a pierwszym krokiem jest podział na zęby, które da się zachować, i te, których się nie da. Jeśli prześlesz przez formularz pantomogram albo tomografię, lekarz, który będzie prowadził leczenie, oceni je i przekaże wstępną opinię na piśmie; ostateczna decyzja zapada po badaniu.

Częste błędy przy przesuwających się zębach

Poniżej błędne decyzje często spotykane przy tej dolegliwości. Piszemy o nich po to, żeby u każdego dentysty dało się zadać właściwe pytania.

Próba prostowania zębów aparatem bez leczenia choroby przyzębia

Przesuwanie zębów w trakcie trwającej utraty kości może jeszcze bardziej obciążyć podparcie. Przegląd podkreśla, że przy ciężkiej wędrówce zębów leczenie przyzębia, ortodontyczne i protetyczne trzeba planować łącznie. Najpierw dziąsła, potem ruch zębów.

Przekonanie, że każda luka szybko wszystko zepsuje

Badania z pomiarami pokazują, że przy luce po jednym zębie bocznym ruch u większości pacjentów pozostaje niewielki. Nie znaczy to, że lukę można zignorować, tylko że nie należy decydować w panice. Wydłużanie się zęba przeciwstawnego można obserwować, mierząc je.

Uzupełnienie luki bez uwzględnienia wydłużonego zęba naprzeciw

W badaniu z Leeds wydłużyło się 92% zębów bez antagonisty. Wydłużony ząb może zabrać wysokość potrzebną zębowi, który ma trafić w lukę. Przed planowaniem zapytaj o stan zęba przeciwstawnego.

Zakładanie na siłę retainera po przerwie w noszeniu

Zamiast wciskać retainer, który nie pasuje do przesuniętych zębów, zgłoś się do ortodonty. AAO zaleca natychmiastowy kontakt z ortodontą, gdy retainer zginie albo przestanie pasować.

Co się zmienia i w jakim czasie

Czas zależy od źródła przesunięcia i od przeprowadzonego leczenia. Poniższy przebieg to ogólne ramy; pierwszeństwo ma plan dentysty, który cię bada.

  1. Pierwsze 2 lata po ekstrakcji

    W badaniu z pomiarami zęby po obu stronach luki zbliżały się najszybciej właśnie w tym okresie. Jeśli rozważasz uzupełnienie luki, poproś w tym czasie na kontrolach o pomiar luki i zęba naprzeciw; jeśli coś się zmienia, będziesz mieć dane do decyzji.

  2. Po pierwszych 2 latach

    Ruch zwykle zwalnia i pozostaje niewielki. Na regularnych kontrolach może wystarczyć porównanie zdjęć i zdjęć RTG.

  3. Miesiące po leczeniu przyzębia

    W miarę jak zapalenie się uspokaja, ruchomość może się zmniejszać, a zęby przesunięte we wczesnym stadium mogą częściowo wrócić. Przesuwanie zębów albo uzupełnianie luki planuje się zwykle dopiero wtedy, gdy widać tę poprawę.

  4. Po leczeniu aparatem

    AAO pisze, że na początku może być zalecane noszenie retainera stale, z wyjątkiem jedzenia i szczotkowania, a później tylko na noc. Gdy retainer zostaje odstawiony, przesuwanie może się zacząć na nowo.

W tych sytuacjach nie czekaj

  • Ząb zaczął się wyraźnie ruszać. Według NHS ruchomy ząb przy chorobie dziąseł wymaga pilnej wizyty.
  • Dziąsło jest bardzo bolesne i obrzęknięte albo sączy się z niego ropa. Nie czekaj na następną kontrolę; NHS uznaje bardzo bolesne i obrzęknięte dziąsło za powód pilnej wizyty.
  • W jamie ustnej jest owrzodzenie albo czerwona plama, a w ustach lub na wardze guzek. NHS wymienia je razem z dolegliwościami dziąseł wśród powodów pilnej wizyty.
  • Zgryz w ciągu kilku tygodni wyraźnie się zmienił. Jeśli zęby nie zamykają się jak dawniej albo po jednej stronie nie da się gryźć, przyczynę trzeba szybko ustalić; powiedz o tym wyraźnie na wizycie.

Od czego zależy koszt

Nie podajemy tu jednej kwoty, bo za przesuwaniem się zębów może stać zarówno pojedyncza luka wymagająca tylko obserwacji, jak i zaawansowana utrata kości wymagająca leczenia przyzębia i ortodoncji. Zakres wyznaczają następujące składniki:

Źródło przesunięcia
Luka, choroba przyzębia, nienoszony retainer i wiek to zupełnie różne drogi i obszary pracy różnych lekarzy.
Zakres leczenia przyzębia
Są różne etapy: od profesjonalnego oczyszczania, przez głębokie oczyszczanie poddziąsłowe, po chirurgię.
Czy potrzebna jest korekta ortodontyczna
Między nowym retainerem a pełnym ponownym leczeniem jest duża różnica.
Liczba brakujących zębów
Uzupełnienie jednej luki i wspólne zaplanowanie kilku brakujących zębów to prace innej skali.

Najczęstsze pytania

Dlaczego zęby się przesuwają?

Są cztery najczęstsze przyczyny: przechylanie się sąsiednich zębów w lukę po ekstrakcji i wydłużanie się zęba naprzeciw, utrata kości przy chorobie przyzębia, nienoszenie retainera po leczeniu aparatem oraz naturalny ruch związany z wiekiem. Swój udział mogą mieć też nawyki, takie jak wpychanie języka, przygryzanie warg i zaciskanie zębów.

Jak bardzo przesuwają się zęby po ekstrakcji?

W badaniu, w którym na zdjęciach RTG obserwowano pojedynczą lukę w odcinku bocznym, odległość między sąsiednimi zębami zmniejszyła się w pierwszym roku średnio o mniej niż 1 milimetr; najszybsza zmiana następowała w ciągu pierwszych 2 lat. W innym badaniu u 92% zębów bez antagonisty stwierdzono wydłużenie średnio o 1,68 milimetra.

Czy przesunięty ząb wróci na miejsce?

To zależy od przyczyny. Opisuje się, że we wczesnym stadium choroby przyzębia przesunięte zęby po leczeniu czasem same wracają na miejsce. Zęby przechylone w lukę albo te, które po aparacie wróciły na dawne pozycje, zwykle same się nie prostują; potrzebne jest leczenie ortodontyczne.

Czy choroba przyzębia przesuwa zęby?

Tak. W miarę zaniku kości ubywa podparcia, które utrzymuje ząb, i ząb przesuwa się w kierunku, w którym pchają go siły języka, warg i żucia. W jednym z przeglądów podano, że taką wędrówkę opisywano u 30–55,8% pacjentów z chorobą przyzębia; zdarza się tym częściej, im cięższa choroba.

Po odstawieniu retainera zęby się przesunęły. Co robić?

Nie wciskaj na siłę starego retainera, tylko zgłoś się do ortodonty. AAO pisze, że przy niewielkim przesunięciu może wystarczyć nowy retainer, a przy dużym może być potrzebne ponowne leczenie. Im wcześniej się zgłosisz, tym mniejszy będzie zakres pracy.

Czy z wiekiem zęby się przesuwają?

Tak, powoli. AAO pisze, że z wiekiem zęby naturalnie się przesuwają, co może powodować stłoczenie dolnych przednich zębów albo szpary między górnymi. Szybka zmiana może jednak wskazywać nie na wiek, lecz na chorobę przyzębia.

Czy zęby się przesuną, jeśli w miejsce usuniętego zęba nie wstawi się od razu implantu?

W długoterminowych pomiarach dotyczących jednego zęba bocznego ruch u większości pacjentów wyniósł 1 milimetr lub mniej, a autorzy zalecili regularne kontrole. To, czy i kiedy uzupełnić lukę, ustala się z własnym dentystą w zależności od położenia luki, stanu zęba przeciwstawnego i zdrowia dziąseł.

Jak śledzić, czy zęby się przesuwają?

Raz w miesiącu rób zdjęcie z tego samego ujęcia i przy tym samym świetle, zwracaj uwagę, czy przestrzenie, przez które nić przechodziła ciasno, się nie poluzowały i czy jedzenie nie zaczęło zalegać w nowych miejscach. Te notatki i dawne zdjęcia RTG zabierz na wizytę kontrolną.

Źródła

Powiązane strony

Następny krok

Wyślij zdjęcie RTG, a razem omówimy możliwości.

Prześlij tomografię albo pantomogram; w ciągu 24 godzin napiszemy, która opcja jest realna w przypadku twojego zęba.

Poproś o ocenę
Zgłoś się