Gün 1: Tomografi, implantlar ve ilk prova - Gün 2: Provalar ve final renk - Gün 3: Final dişlerin teslimi

Ağız İçi ve Dudak

Ağızda kan kabarcığı: neden olur, ne zaman kan tahlili gerekir?

Yemek yerken damakta aniden beliren koyu kırmızı bir kabarcık çoğu zaman zararsızdır; ciltte noktalar ya da başka kanamalar eşlik ediyorsa durum değişir

Bir lokmayı yutarken ya da sert bir şey çiğnerken damağınızda, yanağınızın içinde ya da dilinizde aniden koyu kırmızı, mora çalan, kan dolu bir kabarcık belirdiyse ilk düşünce genellikle korkudur. Oysa bu tablonun en sık sebebi, kanın mukozanın altında birikmesiyle oluşan ve birkaç günde iz bırakmadan geçen zararsız bir durumdur: angina bullosa hemorajika. Aynı görüntüyü daha nadir olarak kandaki pıhtılaşma hücrelerinin (trombosit) azalması da verebilir; bu durumda kabarcık genelde tek başına değildir. Aşağıda kabarcığın sebebini nasıl tahmin edebileceğinizi, aynada ve ciltte neye bakacağınızı, ne zaman kan sayımı istemeniz gerektiğini ve hangi durumda 112'yi aramanız gerektiğini bulacaksınız.

Kısa cevap

Ağızda yemek sırasında aniden çıkan tek bir kan kabarcığı çoğu zaman angina bullosa hemorajikadır: en sık yumuşak damakta görülür, dakikalar ya da saatler içinde kendiliğinden patlar ve birkaç günde iyileşir. Kabarcıkla birlikte ciltte iğne ucu gibi kırmızı mor noktalar, kolay morarma, diş eti ya da burun kanaması varsa trombosit düşüklüğünü ayırmak için aynı gün kan sayımı yaptırın. Boğazda büyüyen bir kabarcıkla nefes almak ya da yutmak zorlaşıyorsa 112'yi arayın.

En sık sebep
Angina bullosa hemorajika, çoğu zaman çiğneme sırasında
En sık yer
Yumuşak damak
Olağan seyir
Kendiliğinden patlar, birkaç günde iyileşir
Kan sayımı gereken durum
Ciltte noktalar, morarma ya da başka kanamalarla birlikte

Ağızdaki kan kabarcığının olası sebepleri

Ağız içindeki kan kabarcığı, mukozanın hemen altındaki küçük bir damardan sızan kanın üstteki ince tabakayı kaldırmasıyla oluşur. Görünüşü dikkat çekicidir: koyu kırmızı, mor ya da siyaha yakın, gergin ve parlak bir kabarcık. Ama aynı görüntünün arkasında birbirinden çok farklı sebepler olabilir. Ayrımı kabarcığın nasıl başladığına, kaç tane olduğuna ve vücudun başka yerinde kanama belirtisi bulunup bulunmadığına bakarak yapıyoruz.

En sık sebep angina bullosa hemorajika. Adı ürkütücü olsa da iyi huylu ve kendi kendine sınırlanan bir durum. 225 hastayı bir araya getiren sistematik derlemede ortalama yaş 55,4, kabarcıkların yüzde 66'sı damakta; hastaların üçte birinin hiçbir hastalığı yok ve yapılan kan tahlilleri normal. Brezilya'da dört diş hekimliği servisinin 14 yıllık kayıtlarını inceleyen çalışmada da 23 hastanın yüzde 65,2'sinde kabarcık yumuşak damaktaydı, yüzde 73,9'unda ağrı yoktu, en sık tetikleyici çiğneme sırasındaki travmaydı ve hiçbir hastada pıhtılaşma bozukluğu bulunmadı.

Tipik hikâye şöyle: sert ya da kıtır bir şey yerken, sıcak bir lokmayı yutarken ya da diş hekiminde bir işlem sırasında damakta ani bir dolgunluk hissi, ardından aynada görülen kan dolu bir kabarcık. Brezilya serisinde kabarcıklar birkaç dakika ya da birkaç saat içinde patlayıp yerinde yüzeysel bir aşınma bıraktı. DermNet de kabarcıkların genellikle kendiliğinden patladığını ve yerin sorunsuz iyileştiğini yazıyor. Derlemede tekrar sık (yüzde 62): aynı kişide aylar ya da yıllar arayla yeniden çıkabiliyor.

Uzun süre inhaler steroid kullanmak da bu tabloyla ilişkilendiriliyor. DermNet olası etkenler arasında travmayı, uzun süreli ağza sürülen ya da solunan (inhaler) steroid kullanımını, şeker hastalığını ve ailesel yatkınlığı sayıyor; bildirilen vakaların bir kısmı inhaler steroid kullanan astım hastaları. Ama sistematik derleme genel bir hastalık ya da ilaçla kesin bir ilişki kurulamadığını vurguluyor; kanıtlar vaka bildirimlerine dayanıyor. Astım ya da KOAH için inhaler kullanıyorsanız ilacı kendiniz bırakmayın; NHS inhalere hazne (spacer) takmanın ağız ve boğazdaki steroid yan etkisi riskini azaltabildiğini yazıyor, bunu hekiminizle konuşun.

Daha nadir ama atlanmaması gereken sebep, kandaki trombositlerin azalması. King's College Hospital'ın bağışıklık kaynaklı trombosit düşüklüğü (ITP) hasta bilgilendirmesinde düşük trombositin yol açabileceği belirtiler arasında morarma, ciltte iğne ucu gibi kan noktaları (peteşi), burun ve diş eti kanaması, koyu mor ya da siyah görünen ağız içi kan kabarcıkları, idrarda ya da dışkıda kan, yorgunluk ve ağır adet kanaması sayılıyor. Ayrımı kabarcığın sayısı tek başına yapmaz, çünkü angina bullosa hemorajikada da birden fazla kabarcık olabilir. Asıl bakılacak şey eşlik eden tablodur: trombosit düşüklüğünde vücudun başka yerinde de kanama izleri beklenir.

Evde yapabileceğiniz en yararlı kontrol, cildinize bakmak. İyi ışıkta bacaklarınızın alt kısmını, ayak bileklerinizi ve kollarınızın iç yüzünü inceleyin. MSD Manuals ITP'de çoğunlukla bacakların alt kısmında küçük, kırmızı ya da mor noktaların belirdiğini, küçük darbelerin morluk bıraktığını yazıyor. Ayrıca son günlerde diş etinizin fırçalarken her zamankinden fazla kanayıp kanamadığını, burnunuzun kanayıp kanamadığını ve açıklayamadığınız morluklar olup olmadığını düşünün. Bunların hiçbiri yoksa ve kabarcık bir lokmayla başladıysa tablo büyük olasılıkla angina bullosa hemorajika.

Kan kabarcığıyla karışan başka tablolar da var. DermNet'in ayırıcı tanı listesinde mukoza pemfigoidi, büllöz pemfigoid ve ağız liken planusu gibi deri ve mukozayı birlikte tutan hastalıklar yer alıyor; bunlarda kabarcıklar tekrar tekrar ve farklı yerlerde çıkar, iyileşmesi daha uzun sürer ve çoğu zaman biyopsi gerekir. Alt dudağın iç yüzünde çıkan şeffaf ya da mavimsi, sıvı dolu kabarcığın adı ise mukosel; tükürük bezinden kaynaklanır, onu ayrı bir sayfada anlattık.

Bir de nadir ama ciddi bir istisna var. Yedi yeni vakayı ve literatürdeki 199 vakayı inceleyen bir çalışma yaygın kabarcıkların hava yolunu tıkama riski taşıyabileceğini ve cerrahi müdahale gerektirebileceğini yazıyor; boğazın arka kısmında hızla büyüyen bir kan kabarcığının hava yolunu kapattığı ve entübasyon ve ardından cerrahi trakeostomi gerektiği bir vaka bildirilmiş. Bu yüzden boğazın derinliğinde büyüyen bir kabarcık nefes almanızı ya da yutmanızı zorlaştırıyorsa beklemeden 112'yi arayın.

Hangi tablo zararsız kabarcığı, hangisi başka bir sebebi düşündürür

İlk listedeki işaretler angina bullosa hemorajikayı, ikinci listedekiler kan tahlili ya da muayene gerektiren bir tabloyu düşündürür. Kesin ayrımı hekim yapar.

Uygun olduğu durumlar

  • Yemek sırasında aniden çıktıSert, kıtır ya da sıcak bir lokmayla başlayan tek bir kabarcık tipik hikâye. Brezilya serisinde en sık tetikleyici çiğneme travmasıydı.
  • Yumuşak damakta, tek ya da birkaç taneDerlemede kabarcıkların üçte ikisi damaktaydı. Yanak içi ve dil de etkilenebilir.
  • Kısa sürede patladı, yeri birkaç günde kapandıKabarcıkların dakikalar ya da saatler içinde patlayıp yüzeysel bir aşınma bırakması ve bunun birkaç günde iyileşmesi bu tabloya uyar.
  • Vücudun başka yerinde kanama belirtisi yokCiltte nokta ya da morluk, diş eti ya da burun kanaması yoksa kan hastalığı olasılığı düşer.

Uygun olmadığı durumlar

  • Ciltte iğne ucu gibi kırmızı mor noktalar ya da kolay morarmaBunlar trombosit düşüklüğünün belirtileri arasında. Kabarcıkla birlikteyse aynı gün kan sayımı yaptırın.
  • Bir lokmaya bağlı olmadan, birden fazla yerde çıkan kabarcıklarITP bilgilendirmesi koyu mor ya da siyah görünen ağız içi kan kabarcıklarını düşük trombosit belirtileri arasında sayıyor; bir lokmaya bağlı olmadan ve çok sayıda çıkan kabarcıkta bu olasılık daha çok düşünülmeli. Bu durumda kendiliğinden geçmesini beklemeyin.
  • Diş eti ve burun kanaması, aşırı yorgunluk ya da ateş eşlik ediyorKabarcık ağızla sınırlı olmayan bir sorunun parçası olabilir. Aynı gün aile hekiminize ya da acil servise başvurun. Ateşle birlikte ciltte bardakla bastırınca solmayan noktalar varsa NHS bunu menenjit belirtileri arasında sayıyor; beklemeden 112'yi arayın.
  • Kabarcıklar sık tekrarlıyor, yerinde uzun süren yaralar kalıyorDeri ve mukozayı birlikte tutan hastalıklar bu şekilde seyredebilir. Diş hekimi ya da dermatolog biyopsi gerekip gerekmediğine karar verir.
  • Boğazın gerisinde büyüyen kabarcıkNefes almak ya da yutmak zorlaşıyorsa randevu beklemeden 112'yi arayın.

Kan kabarcığı çıktığında adım adım ne yapılır

Sıra bilinçli olarak en tehlikeli durumdan başlıyor. Bu sayfa muayenenin yerine geçmez.

  1. 1

    Önce hava yolu ve ağır kanama

    Boğazınızda büyüyen bir kabarcık nefes almanızı ya da yutmanızı zorlaştırıyorsa 112'yi arayın. ITP bilgilendirmesi şu durumlarda beklemeden acil servise başvurulmasını istiyor: uyuklama, kusma ya da görme kaybıyla gelen şiddetli baş ağrısı, 30 dakikadan uzun süren burun kanaması, siyah ya da kanlı dışkı, idrarda kan ve diğer aşırı kanama ya da morarma. Bunlardan biri varsa en yakın acil servise gidin, gerekirse 112'yi arayın.

  2. 2

    Ciltte ve ağızda başka iz arayın

    Bacaklarınızın alt kısmında ve kollarınızda iğne ucu gibi noktalar, açıklanamayan morluklar var mı bakın. Ağzınızın içinde başka kabarcık ya da kanayan nokta olup olmadığını aynada kontrol edin. Diş etinizin ve burnunuzun son günlerde kanayıp kanamadığını düşünün.

  3. 3

    Kabarcığı patlatmaya çalışmayın

    Kabarcıklar çoğu zaman kısa sürede kendiliğinden patlıyor. İğneyle ya da tırnakla açmaya çalışmak yeni bir yara ve enfeksiyon kapısı açar. Patladıktan sonra yerinde kalan yüzeysel yara için ılık tuzlu suyla çalkalama ve birkaç gün yumuşak, ılık beslenme yeterli olur; DermNet hafif bir ağrı kesici ve sade bir gargaranın genellikle yeterli olduğunu yazıyor.

  4. 4

    Fotoğraf çekin ve not alın

    Kabarcığın fotoğrafını çekin, ne yaparken çıktığını, kaç tane olduğunu ve ne zaman patladığını yazın. Hekime gittiğinizde kabarcık çoktan geçmiş olabilir; tanı büyük ölçüde bu hikâyeye ve görüntüye dayanıyor.

  5. 5

    Gerekiyorsa kan sayımı

    DermNet tipik bir angina bullosa hemorajikada genellikle tahlil gerekmediğini, ama başka hastalıkların dışlanması gerektiğinde istendiğini yazıyor. Kabarcık kendiliğinden ve çok sayıda çıkıyorsa ya da başka kanama belirtileri varsa hekim tam kan sayımı ve pıhtılaşma testleri isteyebilir. MSD ITP'den şüphelenildiğinde trombosit sayısını ve pıhtılaşmayı ölçen kan testleri yapıldığını, ama ITP'yi tek başına doğrulayan yerleşik bir test olmadığını yazıyor.

  6. 6

    Tekrarlayan ya da tipik olmayan tabloda muayene

    Kabarcıklar sık tekrarlıyor, farklı yerlerde çıkıyor ya da yerinde haftalarca süren yaralar kalıyorsa diş hekimi ya da dermatolog muayene eder; gerekirse biyopsi ister. Derlemede hastaların yüzde 35'inde biyopsi yapılmıştı.

Sebebe göre ne yapılır

Kan kabarcığının tedavisi, arkasındaki sebebe göre çok farklı.

01

Angina bullosa hemorajika: belirtileri hafifletmek

DermNet hafif bir ağrı kesici ve sade bir gargara dışında genellikle tedavi gerekmediğini yazıyor; derlemede de tedavi belirtilere yönelikti ve sonuç olumluydu. Tekrarları azaltmak için çok sert, kıtır ve çok sıcak lokmalara dikkat etmek mantıklı.

02

Yaygın ya da boğazdaki kabarcık: hastane değerlendirmesi

Yaygın kabarcıkların hava yolunu tıkama riski taşıyabileceği ve cerrahi müdahale gerektirebileceği bildiriliyor. Bu durumda değerlendirme acil serviste ya da kulak burun boğaz bölümünde yapılır.

03

Trombosit düşüklüğü: sebebin araştırılması ve hematoloji

King's College Hospital bilgilendirmesi ITP tanısının düşük trombosit sayısının diğer sebepleri dışlandıktan sonra konduğunu, her hastanın tedavi gerektirmediğini, gerektiğinde ilk tedavinin çoğunlukla kısa süreli steroid tabletler olduğunu yazıyor. Bu planı hematoloji yapar.

04

İnhaler steroid kullananlar: hazne ve hekim görüşmesi

NHS haznenin ağız ve boğazdaki steroid yan etkisi riskini azaltabildiğini yazıyor. İlacın türünü ya da dozunu değiştirme kararı yalnızca hekiminize ait.

05

Tekrarlayan ve iyileşmeyen kabarcıklar: biyopsi

Pemfigoid ya da liken planus gibi tablolardan şüpheleniliyorsa diş hekimi ya da dermatolog doku örneği alır. Tanıya göre tedavi bu bölümlerde planlanır.

Kan kabarcığında sık yapılan hatalar

Aşağıdakiler bu şikâyette en çok yanlış karar verilen noktalar.

Ciltteki noktalara bakmadan beklemek

Angina bullosa hemorajika beklemekle geçer, trombosit düşüklüğü geçmez. İkisini ayırmanın en basit yolu cildinize bakmak ve başka kanama olup olmadığını sormak; bu birkaç dakikalık kontrol atlanmamalı.

Kabarcığı iğneyle patlatmak

Steril olmayan bir aletle açılan kabarcık yeni bir yara bırakır, kanamayı uzatabilir ve enfeksiyon riskini artırır. Kabarcık genelde kendiliğinden patlıyor.

İnhaler ilacı kendi kendine bırakmak

Astım ya da KOAH ilacını kabarcık yüzünden kesmek asıl hastalığı kötüleştirebilir. Doğru yol hekiminizle hazne kullanımını ve tedaviyi konuşmak.

Ağrı kesici seçerken kanama riskini düşünmemek

ITP bilgilendirmesi trombosit düşüklüğü olan kişilerin aspirin ve ibuprofen gibi kanama riskini artırabilen ilaçları almaması gerektiğini yazıyor. Kanama belirtisi varken ağrı kesiciyi eczacınıza danışarak seçin.

Kan sulandırıcı kullandığını söylememek

Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız ağızda kendiliğinden çıkan kan kabarcıklarını ilacı yazan hekime bildirin. İlacı kendiniz kesmeyin ya da dozunu değiştirmeyin.

Kabarcık ne kadar sürede geçer

Aşağıdaki seyir angina bullosa hemorajikanın tipik seyri. Sizinki buna uymuyorsa hekime görünün.

  1. İlk dakikalar ve saatler

    Kabarcık hızla şişer. Brezilya serisinde çoğu birkaç dakika ya da birkaç saat içinde kendiliğinden patladı.

  2. Patladıktan sonra

    Yerinde yüzeysel, hafif sızlayan bir aşınma kalır. Yumuşak ve ılık yiyecekler bu dönemi kolaylaştırır.

  3. Birkaç gün

    Brezilya çalışmasında tablo birkaç gün içinde olumlu seyretti; DermNet de yerin sorunsuz iyileştiğini yazıyor.

  4. Sonraki aylar

    Derlemede tekrar sık görüldü. Yeni bir kabarcık çıkarsa aynı kontrolleri yapın: ciltte nokta, morluk ve başka kanama var mı?

Bu durumlarda beklemeyin

  • Ciltte noktalar, morluklar ya da başka kanama varsa. Aynı gün aile hekiminize başvurup kan sayımı isteyin.
  • Kabarcıklar bir lokmaya bağlı olmadan, çok sayıda çıkıyorsa. Kendiliğinden geçmesini beklemeyin; kan sayımı gerekebilir.
  • Patladıktan sonra kalan yara 3 haftayı geçtiyse. NHS ağız yaralarının çoğunun bir iki haftada geçtiğini, 3 haftadan uzun süren yarada aile hekimine ya da diş hekimine görünülmesini yazıyor. Kabarcık kaynaklı yara da bu eşiğe tabi.
  • Kabarcıklar sık sık tekrarlıyorsa. Tetikleyicinin ve kullandığınız ilaçların gözden geçirilmesi, gerekirse biyopsi için hekime görünün.
  • Boğazda büyüyen kabarcıkla nefes ya da yutma güçlüğü. Randevu beklemeyin, 112'yi arayın.

Maliyeti ne belirliyor

Tipik bir kan kabarcığı herhangi bir işlem gerektirmeden geçtiği için maliyet çoğunlukla sebebi netleştirmekle ilgili. Kapsamı belirleyen kalemler:

Kan tahlili gerekip gerekmediği
Tam kan sayımı ve pıhtılaşma testleri aile hekimi ya da dahiliye kapsamında yapılıyor.
Biyopsi gerekip gerekmediği
Tekrarlayan ya da tipik olmayan kabarcıklarda doku örneği ve patoloji ayrı kalemler.
Altta yatan hastalık
Trombosit düşüklüğü ya da deri ve mukoza hastalığı saptanırsa takibi ve tedavisi ayrı bir süreç.

Sık sorulanlar

Ağızda kan kabarcığı neden olur?

En sık sebep angina bullosa hemorajika: yemek yerken mukozanın altında kan toplanmasıyla oluşan, zararsız bir kabarcık. Daha nadir sebepler arasında trombosit düşüklüğü, uzun süreli inhaler steroid kullanımıyla ilişkilendirilen vakalar ve deri ile mukozayı birlikte tutan hastalıklar var.

Ağızdaki kan kabarcığı tehlikeli mi?

Tek başına, yemek sırasında çıkan ve birkaç günde geçen bir kabarcık çoğu zaman tehlikeli değil. Ciltte noktalar, kolay morarma ya da başka kanamalarla birlikteyse ya da boğazda büyüyüp nefesi zorlaştırıyorsa durum farklı.

Kan kabarcığını patlatmalı mıyım?

Hayır. Kabarcıklar çoğu zaman dakikalar ya da saatler içinde kendiliğinden patlıyor. Kendiniz açmaya çalışmak yeni bir yara bırakır ve enfeksiyon riskini artırır.

Kan kabarcığı lösemi ya da kan hastalığı belirtisi olabilir mi?

Trombosit düşüklüğüne yol açan hastalıklarda ağızda koyu mor ya da siyah kan kabarcıkları görülebiliyor. Bu durumda genelde ciltte noktalar, morluklar, diş eti ya da burun kanaması da olur. Böyle bir tablo varsa kan sayımı aynı gün yapılmalı.

Hangi tahlil gerekir?

Tipik bir angina bullosa hemorajikada çoğu zaman tahlil gerekmiyor. Kabarcık kendiliğinden ve çok sayıda çıkıyorsa ya da başka kanama belirtileri varsa hekim tam kan sayımı ve pıhtılaşma testleri isteyebilir.

Astım spreyim kan kabarcığı yapar mı?

Uzun süreli inhaler steroid kullanımı angina bullosa hemorajikayla ilişkilendiriliyor, ama kesin bir neden sonuç ilişkisi kanıtlanmış değil. İlacı kesmeyin; hazne kullanımını ve tedavinizi hekiminizle konuşun.

Kan kabarcığı tekrar eder mi?

Edebilir. 225 hastalık derlemede tekrar oranı yüzde 62 bulundu. Her yeni kabarcıkta ciltte nokta, morluk ve başka kanama olup olmadığını kontrol etmek yeterli bir güvenlik adımı.

Mukosel ile kan kabarcığı nasıl ayrılır?

Mukosel çoğunlukla alt dudağın iç yüzünde, şeffaf ya da mavimsi, sıvı dolu bir kabarcıktır ve tükürük bezinden kaynaklanır. Kan kabarcığı ise koyu kırmızı ya da mordur, en sık damakta görülür ve genellikle hızla patlar.

Hekime giderken ne söylemeliyim?

Kabarcığın ne yaparken çıktığını, kaç tane olduğunu, ne zaman patladığını, daha önce olup olmadığını, ciltte nokta ya da morluk, diş eti ya da burun kanaması olup olmadığını ve kullandığınız ilaçları (inhaler, kan sulandırıcı, ağrı kesici) söyleyin. Fotoğrafınızı da gösterin.

Kaynaklar

İlgili sayfalar

Sonraki adım

Röntgeninizi gönderin, seçenekleri birlikte konuşalım.

Tomografinizi ya da panoramik röntgeninizi paylaşın; hangi seçeneğin sizin dişiniz için gerçekçi olduğunu 24 saat içinde yazalım.

Değerlendirme iste
Başvur