Gün 1: Tomografi, implantlar ve ilk prova - Gün 2: Provalar ve final renk - Gün 3: Final dişlerin teslimi

Ağrı ve Hassasiyet

Kaplamanın (zirkonyumun) altındaki diş neden ağrır?

Yeni bir kaplamada ilk haftalardaki hassasiyet sık görülür ve genellikle geçer; haftalar sonra başlayan ya da giderek artan ağrı farklı bir şeyi işaret eder

Kaplama yaptırdıktan sonra dişinizin ağrıması kafa karıştırıcı olabiliyor: sorunu çözmek için yaptırdığınız işlem, sanki yeni bir sorun açmış gibi görünüyor. Kaplı bir dişte ağrının dört olası kaynağı var. Bazıları birkaç gün içinde kendiliğinden geçer, bazıları muayene ister; kaplamanın altında olan ise gözle görülmez.

Kısa cevap

Kaplı bir dişteki ağrının birkaç farklı sebebi olabilir. Kaplama yapılırken dişin canlı dokusuna yakın kesim yapılmışsa ilk haftalarda geçici bir hassasiyet olağandır. Kapanışta hafifçe yüksek kalmış bir kaplama sürekli çiğneme ağrısı yapar ve düzeltmesi kolaydır. Kaplamanın kenarından görünmeden ilerleyen bir çürük dişin içine ulaşmışsa kalıcı ve artan bir ağrı yapar, kanal tedavisi gerektirebilir. Dişin altında fark edilmemiş bir çatlak da ısırınca ya da bırakınca ağrı yapabilir. Ayrımı muayene, ısırma testi ve röntgen belirler.

İlk haftalarda hassasiyet
Olağan, genellikle kendiliğinden azalır
Haftalar sonra başlayan ya da artan ağrı
Kaplama altı çürük ya da kapanış sorunu ihtimali
Görünmeyen risk
Kaplama altı çürük gözle görülmez, bazen röntgende de geç fark edilir
Aciliyet
Şişlik, zonklama ya da geceleri artan ağrıda aynı gün

Tıbbi denetim: Dt. Bilge Ilgın · İmplantoloji

Kaplı bir dişte ağrının dört kaynağı

Kaplama yapılırken diş, üzerine zirkonyum ya da başka bir malzemenin oturabilmesi için her yüzeyinden belirli bir kalınlıkta yontulur. Bu kesim, dişin ortasındaki canlı dokuya (pulpa: sinir ve damarları taşıyan doku) bazen yaklaşır. Kesimin kendisi bir travma sayıldığı için pulpa geçici olarak tepki verebilir; buna geri dönüşümlü pulpa iltihabı deniyor. Belirtisi sıcak, soğuk ve çiğnemeyle gelen hafif bir hassasiyettir ve günler ile birkaç hafta içinde kendiliğinden azalır.

Bu, kaplı bir dişte en sık görülen ve en zararsız ağrı sebebidir. Ayırt edici özelliği zamanlama: ağrı kaplamadan hemen sonra başlar, gittikçe artmaz, aksine haftalar içinde geriler. Bu tabloda yapılacak bir şey yoktur; beklemek yeterlidir. Azalmak yerine sürüyor ya da artıyorsa, aşağıdaki sebeplerden biri araya girmiş olabilir.

İkinci sebep kapanışta hafifçe yüksek kalmış bir kaplamadır. Kaplama komşularından bir tel kalınlığı bile yüksekse, çeneniz her kapandığında o diş ilk temas eder ve yükü tek başına karşılar; altındaki bağ dokusu ezilir ve diş çiğnerken acır. Belirtisi net: ağrı yalnızca çiğnerken vardır, dinlenirken yoktur ve kaplamadan hemen sonra başlamıştır. Düzeltmesi hekim koltuğunda birkaç dakika sürer.

Üçüncü ve en ciddi sebep, kaplamanın kenarından ilerleyen görünmeyen bir çürüktür; buna kaplama altı çürük ya da tekrarlayan çürük deniyor. Kaplamayla diş arasındaki yapıştırıcı zamanla kenarlardan incelebilir ve buradan sızan bakteri dişin içine doğru ilerler. Bu çürük kaplamanın altında kaldığı için gözle görülmez; erken evrede röntgende bile fark edilmeyebilir. İlerledikçe künt, sürekli hâle gelen, geceleri artan bir ağrı, sıcağa uzun süre devam eden bir tepki ya da kendiliğinden gelen zonklama yapar. Bu noktaya gelmişse çürük sinire ulaşmış demektir ve kanal tedavisi ya da bazen çekim gerekir.

Dördüncü sebep, kaplamanın altında kalan dişte fark edilmemiş bir çatlaktır. Çatlak kaplamadan önce de var olabilir ya da kaplama için yapılan geniş kesimle dişin yapısı zayıflamış olabilir. Belirtisi tipiktir: ağrı, ısırdığınız şeyi bıraktığınız anda gelir; kısa ve keskindir. Kaplama dışarıdan sağlam görünse bile altındaki diş yapısında ilerleyen bir çatlağı gizleyebilir; bu yüzden kaplamalı dişlerde çatlak tanısı bazen daha geç konur.

Daha seyrek görülen ve daha hafif bir sebep de diş etinin zamanla çekilip kaplamanın kenarındaki kök yüzeyini açığa çıkarmasıdır. Burada çürük yoktur; açığa çıkan kök yüzeyi soğuğa karşı hassastır ve bu, dişin içindeki sinirle ilgili bir sorun değildir. Bu dört sebebi çoğu zaman ağrının ne zaman başladığı ve neyle tetiklendiği ayırır.

Gece diş sıkma ya da gıcırdatma (bruksizm) bu tabloların birkaçını birden tetikleyebilen ayrı bir etken. Uyku sırasında farkında olmadan uygulanan kuvvet, çiğnerken uygulanandan çok daha büyük olabiliyor ve bu yük genellikle birkaç dişte, özellikle de kapanışta ilk temas eden kaplamalı dişlerde yoğunlaşıyor. Sonuç hem kapanış kaynaklı ağrıyı hem de zamanla çatlağı hızlandırabiliyor. Birden fazla kaplamalı dişte aynı anda ya da sabah uyanınca daha belirgin bir hassasiyet varsa bu ihtimal akla gelmeli; çözümü geceleri kullanılan bir koruyucu plaktır.

Kaplama yapıştırılırken diş etinin hemen altında kalan fazla siman da benzer bir ağrıya yol açabilir; buna siman taşkınlığı deniyor. Burada sorun diş etindedir: fazla siman diş etini sürekli tahriş eder ve bölgede basınçla, hafif dokununca ağrıyan bir hassasiyet yapar. Çürükten farkı, ağrının dişin çevresindeki diş etinden gelmesi ve genellikle o bölgede belirgin bir kızarıklıkla birlikte görülmesidir; fazla simanın temizlenmesiyle kısa sürede geçer.

Kaplı bir dişteki en zorlayıcı taraf, dişin içinin artık görünmemesidir. Kaplamasız bir dişte başlayan bir çürüğü zamanla gözle ya da renk değişimiyle fark edebilirsiniz; kaplı bir dişte bu mümkün değildir. Bu yüzden kaplamalı dişlerde ağrının zamanlamasını ve tetikleyicisini dikkatle takip etmek, kaplamasız bir dişe göre daha belirleyici bir ipucu hâline gelir.

Hangi ağrı bekleyebilir, hangisi bekleyemez

Aşağıdaki ayrım genel bir çerçeve. Kesin sebep muayene, ısırma testi ve gerektiğinde röntgenle netleşir.

Uygun olduğu durumlar

  • Yeni yapılan kaplamada ilk bir iki hafta hafif hassasiyetSıcak, soğuk ve çiğnemeyle gelen, gittikçe azalan bir hassasiyet olağan bir iyileşme sürecidir.
  • Yalnızca sıcak soğukta kısa süreli tepkiSaniyeler içinde geçen bir tepki, kalıcı bir iltihabı değil geçici bir uyarılmayı gösterir.
  • Kaplamadan hemen sonra başlayan, yalnızca çiğnerken gelen rahatsızlıkYüksek kalmış bir kapanışı işaret eder; birkaç gün içinde alacağınız randevu bunu çözer.
  • Hafif ve aralıklı ağrı, şişlik yokBu tablo günler içinde değerlendirilebilir; acil değildir ama ihmal edilmemelidir.

Uygun olmadığı durumlar

  • Ağrı haftalar sonra başladı ya da giderek artıyorBu, kaplama altı çürüğün ilerlediğini gösterebilir; muayene gerektirir.
  • Geceleri uyandıran, zonklayan ağrıKök ucuna ulaşmış bir iltihabı işaret eder; kendiliğinden gerilemez.
  • Sıcağa dakikalarca süren tepkiKısa bir uyarılmadan farklı olarak, sinirin geri dönüşü zor bir iltihaba girdiğini gösterebilir.
  • Şişlik, kötü tat ya da diş etinde akıntıBu, mekanik bir sorunun ötesine geçildiğinin işareti; aynı gün değerlendirilmesi gerekir.

Sebep nasıl bulunuyor

Kaplı bir dişte tanı, kaplamasız bir dişe göre daha çok teste dayanır; çünkü dişin içi gözle görülmüyor.

  1. 1

    Hikâyenin alınması

    Kaplama ne zaman yapıldı, ağrı ne zaman başladı, neyle tetikleniyor ve ne kadar sürüyor; bu bilgiler sebebi büyük ölçüde daraltıyor.

  2. 2

    Isırma testi

    Isırma çubuğuyla dişin farklı noktalarına tek tek ısırtılır. Bırakınca gelen keskin ağrı çatlağı işaret eder.

  3. 3

    Canlılık testi

    Soğuk testiyle dişin içindeki dokunun canlı olup olmadığına bakılır; bu, iltihabın ne kadar ilerlediğini gösterir.

  4. 4

    Kapanış kontrolü

    Artikülasyon kâğıdıyla kaplamanın komşularına göre yüksek kalıp kalmadığı ölçülür.

  5. 5

    Röntgen

    Periapikal röntgen kaplama kenarındaki çürüğü ve kök ucundaki iltihabı gösterebilir; erken evre çürükte görüntü temiz çıkabilir, bu çürüğü dışlamaz.

  6. 6

    Gerekirse kaplamanın kısmen incelenmesi

    Kesin tanı bazen ancak kaplamanın kenarı açılıp doğrudan bakıldığında konur.

Sebebe göre tedavi

Tedavi sebebe göre değişir; sıralama en az müdahaleli olandan başlar.

01

Kapanış düzeltmesi

Yüksek kalmış yüzey inceltilir, yük dişlere dengeli dağılır. İşlem birkaç dakika sürer ve anestezi gerektirmez.

02

Kaplamanın sökülüp dişin temizlenmesi

Kaplama altı çürükte kaplama kaldırılır, çürük temizlenir ve diş yeni bir kaplamayla kapatılır.

03

Kanal tedavisi

Çürük ya da çatlak sinire ulaştıysa dişin içindeki doku temizlenir, kanal doldurulur; kaplama korunabilir ya da yenilenir.

04

Çekim ve boşluğun planlanması

Çatlak köke kadar inmişse ya da kalan yapı yetersizse diş çekilir; boşluğun neyle kapatılacağı ayrı bir karardır.

Ertelenirse ne olur

Kaplama altta olanı gizlediği için kaplı bir dişte beklemenin riskleri de farklı.

Çürük dişin içine ilerler

Erken yakalansa basit bir temizlikle biten çürük, ertelendikçe kanal tedavisine, bazen çekime doğru büyür.

Ağrının kesilmesi iyileşme değildir

Kök ucu iltihabında ağrı, dişin içindeki sinir tamamen öldüğünde geriler. Ağrının geçmesi sizi rahatlatmasın; hastalığın ilerlediğini gösterir.

Kapanış düzeltilmezse iki diş de zorlanır

Yüksek kalan kaplama, kendi altındaki dokunun yanında karşı dişi de zamanla yorabilir.

Çatlak zamanla derinleşir

Fark edilmeyen bir çatlak, her ısırışta biraz daha ilerleyip kaplamanın altında kök kırığına dönüşebilir.

Kaplama sorunu gözden gizler

Kaplamasız bir dişte görünür olan bir çürük, kaplı dişte fark edilmesi geciken bir soruna dönüşür; düzenli kontrol bu yüzden önemli.

Tedaviden sonra

Süreç, hangi tedavinin uygulandığına göre değişir.

  1. Kapanış düzeltildiyse

    Ezilen bağ dokusunun toparlanması birkaç gün alır; hassasiyet bu süre içinde belirgin biçimde azalır.

  2. Kaplama yenilendiyse

    Laboratuvar süresince geçici bir kaplama kullanılır; bu birkaç hafta sürebilir.

  3. Kanal tedavisi yapıldıysa

    İşlemden sonraki birkaç gün ısırırken hafif hassasiyet olağan; kemikteki iyileşme aylar sürer ve kontrol röntgeniyle izlenir.

  4. Diş çekildiyse

    Bölgenin iyileşmesi haftalar alır; bu süreçte boşluğun neyle kapatılacağına karar verilir.

Bu durumlarda beklemeyin

  • Ağrı zonkluyor ve geceleri uyutmuyorsa. Bu, kendiliğinden gerilemeyecek bir iltihabı gösterebilir; beklemeyin.
  • Şişlik ya da kötü tat varsa. Enfeksiyonun kemiğe ilerlediğini gösterebilir; aynı gün arayın.
  • Sıcağa tepki dakikalarca sürüyorsa. Geçici bir uyarılmadan farklı bir tabloyu işaret eder.
  • Isırıp bıraktığınızda keskin ağrı devam ediyorsa. Çatlağın ilerlediğini gösterebilir; sert şeyler ısırmaktan kaçının ve randevunuzu erken alın.

Maliyeti ne belirliyor

Aynı belirtinin arkasından birkaç dakikalık bir düzeltme de çıkabilir, kanal tedavisi ya da çekim de. Belirleyen kalemler şunlar:

Ağrının sebebi
Kapanış düzeltmesi, kaplama yenileme, kanal tedavisi ve çekim birbirinden tamamen farklı kapsamda işlemler.
Kaplamanın sökülüp sökülmeyeceği
Çürük kaplamanın altındaysa kaplamanın yenilenmesi de plana eklenir.
Kanal tedavisi gerekip gerekmediği
Çürük ya da çatlak sinire ulaştıysa tedaviye bu adım eklenir.
Diş kaybedilirse boşluğun planı
Çekim gerekiyorsa boşluğun implant, köprü ya da protezle kapatılması ayrı bir kalemdir.

Sık sorulanlar

Yeni yaptırdığım zirkonyum kaplama ağrıyor, normal mi?

İlk bir iki hafta içinde sıcak, soğuk ve çiğnemeyle gelen hafif bir hassasiyet olağan; kesim sırasında dişin canlı dokusunun uyarılmasından kaynaklanır ve genellikle kendiliğinden azalır. Azalmıyor ya da artıyorsa muayene gerekir.

Kaplamanın altında çürük olabilir mi, nasıl anlarım?

Evet, olabilir ve dışarıdan görülmez. Kötü bir tat, hafif bir koku ya da giderek artan, geceleri de süren bir ağrı bu ihtimali düşündürmeli. Kesin tanı röntgen ve gerekirse kaplamanın kenarına bakılarak konur.

Kaplı dişime kanal tedavisi gerekirse kaplamayı sökmek gerekir mi?

Çoğu zaman evet, kanala ulaşmak için kaplamanın kaldırılması gerekir. Bazı durumlarda kaplamanın üzerinden küçük bir giriş açılıp tedavi tamamlanabilir; hangisinin uygun olduğunu kaplamanın türü ve çürüğün yeri belirler.

Sıcak içecekte kaplı dişim zonkluyor, ne anlama gelir?

Saniyeler içinde geçen bir tepki geçici bir uyarılmayı gösterir. Sıcaklık kaldırıldıktan sonra dakikalarca süren bir zonklama ise sinirin iltihaplandığını gösterebilir ve bu kendiliğinden gerilemez.

Kaplamadan yıllar sonra çıkan ağrı neden olur?

Yıllar sonra çıkan ağrının en sık sebebi, kaplama kenarındaki yapıştırıcının zamanla incelmesi ve buradan başlayan görünmeyen bir çürüktür. Diş eti çekilmesiyle açığa çıkan kök yüzeyinin soğuğa hassasiyeti de bir başka olasılık; bu ikincisinde çürük yoktur.

Kaplamalı dişim çekilirse yerine ne yapılır?

Bu, boşluğun büyüklüğüne ve komşu dişlerin durumuna göre değişir. Tek diş için köprü ya da implant konuşulur; komşu dişler sağlamsa implant onlara dokunmadan çözüm sunar.

Kaplama altı çürük röntgende görünür mü?

İlerlemiş bir çürük genellikle görünür, ama erken evrede röntgen temiz çıkabilir. Temiz bir röntgen kaplama altı çürüğü tamamen dışlamaz; ağrının seyri ve diğer testler tanıyı tamamlar.

Ağrı kesici alıp bekleyebilir miyim?

Ağrı yalnızca çiğnerken geliyorsa, dinlenirken sessizse ve şişlik yoksa birkaç gün beklenebilir. Ağrı zonkluyor, geceleri uyutmuyor ya da şişlik eşlik ediyorsa beklemeyin; bu tablo kendiliğinden gerilemez.

Diş sıkma alışkanlığım var, kaplamalı dişim bu yüzden mi ağrıyor?

Olabilir. Gece diş sıkma, çiğnemeden çok daha büyük bir kuvveti genellikle birkaç dişte, özellikle kapanışta ilk temas eden kaplamalı dişlerde yoğunlaştırır. Bu hem kapanış kaynaklı ağrıyı hem de zamanla bir çatlağı hızlandırabilir; sabah belirgin bir hassasiyet bu ihtimali düşündürmeli.

Birden fazla kaplamalı dişim aynı anda ağrıyor, bu ne anlama gelir?

Tek bir dişte değil birden fazla dişte birden başlayan hassasiyet, tek tek dişlerdeki bir çürükten çok, kapanış dengesizliği ya da gece diş sıkma gibi ortak bir kuvvet sorununu işaret eder. Bu tabloda kaplamaların tek tek değil kapanışın bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.

Kaynaklar

İlgili sayfalar

Sonraki adım

Röntgeninizi gönderin, seçenekleri birlikte konuşalım.

Tomografinizi ya da panoramik röntgeninizi paylaşın; hangi seçeneğin sizin dişiniz için gerçekçi olduğunu 24 saat içinde yazalım.

Değerlendirme iste
Başvur