İmplant tutmadı: neden olur, sonra ne yapılır?

Bir implantın tutması iki ayrı şeye bağlı. Birincisi yerleştirildiği gün elde edilen mekanik tutunma: implantın kemiğe hangi sıkılıkta oturduğu. İkincisi zamanla kurulan biyolojik bağ: kemik hücrelerinin implant yüzeyine tutunması. Kayıp, bu ikisinden hangisinin başarısız olduğuna göre iki farklı tabloya ayrılıyor ve ikisinin sebepleri birbirine benzemiyor.

Erken kayıp, kaynaşma daha kurulmadan yaşanır. Bilinen sebepleri şunlar: yerleştirme sırasında yeterli başlangıç tutunmasının elde edilememesi, yuva hazırlanırken kemiğin aşırı ısınması, bölgede zaten var olan bir enfeksiyon, implantın taşıyabileceğinden erken yüklenmesi ve iyileşmeyi bozan etkenler. Bu son grubun başında sigara ve kontrol altında olmayan diyabet geliyor.

Geç kayıp bambaşka bir hikâye. Yıllarca sorunsuz çalışmış bir implant, çevresindeki dokunun iltihaplanmasıyla ya da üzerine binen yükün taşıyabileceğinin üstüne çıkmasıyla kaybedilir. Birincisi implant çevresi iltihabıdır ve sessiz ilerler; ikincisi kapanış hatası, gece diş sıkma ya da taşıyıcı sistemin baştan yetersiz kurulmuş olmasıdır. İkisi bazen birlikte bulunur ve birbirini hızlandırır.

Şunu açıkça yazalım: kayıp her zaman birinin hatası değildir. Aynı planla yapılmış iki implanttan biri tutmayabilir ve bunun görünür bir sebebi bulunamayabilir. Ama sebeplerin büyük bölümü bilinen ve önlenebilir başlıklar altında toplanıyor. Bu yüzden bir kayıp yaşandığında sorulacak ilk soru 'neden' olmalı; sebebi bulunmadan yapılan ikinci deneme, aynı sonucu tekrarlama riskini taşır.

Çıkarma işlemi, hastaların en çok korktuğu ve gerçekte en az korkulması gereken kısım. Tutunmasını kaybetmiş bir implant kemiğe tutunmuyor demektir; çıkarılması genellikle yerleştirilmesinden daha kolaydır ve lokal anestezi altında yapılır. Zorlaşan durum, implantın bir bölümünün hâlâ kaynaşmış olmasıdır; o zaman çevresinden kontrollü biçimde ayrılması gerekir.

Sonrasına gelince: çoğu vakada aynı bölgeye yeniden implant yapılabilir. Belirleyici olan çıkarma sonrası kalan kemik. Kemik yeterliyse iyileşme beklenip yeni implant yerleştirilir. Kemik kaybı ileriyse iki yol konuşulur: kemik eklemek ya da tutunmayı erimeyen derin kortikal ve bazal tabakadan almak. İkincisi, aynı bölgede greft ve aylarca bekleme gerektirmeden ilerlemeyi mümkün kılan yol.

İkinci deneme çoğu vakada mümkün ama koşulsuz değil. Aşağıdaki ayrım, çıkarma sonrası yapılacak değerlendirmenin başlıkları.

Aşağıdaki sıra, sebebi bulmadan hareket etmemeyi esas alıyor. Sırayı atlayan bir plan, aynı sonucu tekrarlama riski taşıyor.

1. 1

   Durumun doğrulanması

   Üst yapı sökülür ve implantın kemik içinde gerçekten hareket edip etmediği kontrol edilir. Röntgende kemik seviyesine bakılır. Hareketin kaynağı üst yapıysa implant kaybı söz konusu değildir ve tablo tamamen değişir.

2. 2

   Sebebin araştırılması

   Ne zaman yerleştirildi, ne zaman yüklendi, kapanışta bir sorun var mı, iltihap bulgusu var mı, sigara ve kan şekeri durumu ne? Bu sorular ikinci denemenin planını doğrudan belirler.

3. 3

   İmplantın çıkarılması

   Lokal anestezi altında yapılır. Tutunmasını kaybetmiş bir implantın çıkarılması genellikle yerleştirilmesinden kolaydır. Bir bölümü hâlâ kaynaşmışsa çevresinden kontrollü biçimde ayrılır; amaç çevredeki kemiği mümkün olduğunca korumak.

4. 4

   Bölgenin temizlenmesi ve iyileşme

   İltihaplı doku varsa temizlenir. Bölgenin iyileşmesi için bir süre beklenir; bu sürenin uzunluğu kemiğin durumuna göre belirlenir. Bu arada geçici bir çözümle idare edilir.

5. 5

   Yeni planın kurulması

   İyileşme sonrası kalan kemik değerlendirilir ve yeni implantın yeri, boyu ve tutunmayı hangi tabakadan alacağı belirlenir. Sebep yük dağılımıysa taşıyıcı sistemin tamamı yeniden çizilir.

6. 6

   Sıkı takip

   İkinci denemede kontrol aralığı sıklaştırılır. Amaç, ilk kaybın sebebinin tekrar edip etmediğini erken görmek. Bu takip planın ayrılmaz parçası, ek bir hizmet değil.

İkinci implant tek seçenek değil. Bölgeye ve genel plana göre konuşulan yollar şunlar.

Aşağıdakiler hem bu süreçte yaşananları hem de tekrarını önleyecek şeyleri anlatıyor.

Aşağıdaki akış çoğu hastada böyle ilerliyor. Kemiğin durumuna göre süreler değişebiliyor.

1. İlk günler

   Çıkarma sonrası bölgede hafif ağrı ve şişlik olur; çoğu hastada bu, implant yerleştirilirken yaşadığından daha hafiftir. Soğuk uygulama ve verilen ilaçlarla yönetilir. Bölgeye baskı yapılmaz.

2. İlk haftalar

   Diş eti kapanır ve bölge dinlenir. Bu sürede geçici bir çözümle idare edilir. İyileşmenin gidişi kontrolde değerlendirilir; erken ve kesin bir takvim vermek doğru olmaz.

3. Yeniden değerlendirme

   Kalan kemik görüntülenir ve yeni planın mümkün olup olmadığı belirlenir. Bu aşamada sebep de tekrar gözden geçirilir: düzeltilmiş mi, hâlâ duruyor mu?

4. İkinci deneme ve takip

   Yeni implant yerleştirildikten sonra takip aralığı sıklaştırılır. Ölçümler kayda geçer ve kemik seviyesi düzenli olarak karşılaştırılır. Bu düzen, ikinci kaybı önlemenin en etkili yolu.