Gingivektomi (diş eti kesisi): ne zaman gerekir, nasıl iyileşir?

Gingivektomi sözcüğü 'diş etinin kesilip alınması' anlamına gelir. Fazla dokunun alınmasından sonra kenarın doğal bir şekle getirilmesine gingivoplasti denir; iki işlem çoğu zaman birlikte yapılır. Amaç, diş etini dişin üzerinde olması gereken seviyeye indirmek ve temizlenebilir bir kenar oluşturmaktır.

En sık nedeni diş eti büyümesidir. Bazı tansiyon ilaçları, sara ilacı fenitoin ve organ nakli ilacı siklosporin diş etini büyütebilir; diş teli tedavisi sırasında plak birikimine bağlı büyüme de sık görülür. MSD Manuals, plak temizliği ve ilaç düzenlemesinden sonra fazla diş eti varsa bunun kesilip alınabileceğini yazıyor. Burada sıra önemli: önce temizlik ve nedenin ele alınması, kalan fazla doku için cerrahi.

İkinci kullanım alanı yalancı ceplerdir. Diş eti büyüdüğünde, kemik kaybı olmadan da derin bir cep ölçülebilir; bu cep diş etinin yukarı doğru kalınlaşmasından kaynaklanır. Gingivektomi bu fazla dokuyu alarak cebi ortadan kaldırır. Kemik kaybının olduğu gerçek periodontal ceplerde ise sorun diş etinin fazlalığı değil, alttaki desteğin kaybıdır; bu ceplerde flep cerrahisi ya da yenileyici yöntemler düşünülür.

Üçüncü kullanım alanı estetiktir. Gülümserken diş etinin fazla görünmesinin birkaç nedeni var: dişin üzerindeki diş etinin erişkinlikte normal seviyesine çekilmemesi, üst çenenin dikey yönde fazla gelişmiş olması ya da dudak hareketinin fazlalığı. Gingivektomi yalnız birinci durumda ve yalnız kemik seviyesi uygunsa çözümdür. Çene kaynaklı fazla görünümde ortodonti ya da çene cerrahisi gündeme gelir; bir sistematik derleme, dikey üst çene fazlalığında çene cerrahisinin kalıcı sonuç verdiğini bildiriyor.

Diş eti ile kemik arasında doğal bir yumuşak doku bağlantı mesafesi vardır. Uluslararası sınıflama çalışmasına göre dolgu ya da kaplama kenarı bu bağlantı bölgesine yerleştirildiğinde iltihap ve diş eti çekilmesi görülebilir. Bu derleme geri büyümeyi ölçmüyor; klinik pratikte çıkarılan sonuç şudur: kemik dişin kenarına çok yakınsa yalnız diş eti kesmek yetmez, diş eti bu mesafeyi yeniden kurmak için büyüyebilir. Bu durumda kemiğin de düzeltildiği kuron boyu uzatma cerrahisi yapılır.

Gingivektomi çoğu zaman tek seansta, bölgesel uyuşturmayla yapılan sınırlı bir işlemdir. Asıl zorluk işlemin kendisi değil, doğru vakada yapılmasıdır. Yanlış seçilmiş bir vakada sonuç ya tekrar eder ya da diş eti çekilmesi ve kök hassasiyetiyle biter.

Karar muayene, cep ölçümü ve çoğu zaman röntgenle verilir. Aşağıdaki liste kabaca bir yön verir.

Aşağıdaki sıra genel bir çerçevedir; ayrıntılar hekimin yöntemine ve vakaya göre değişir.

1. 1

   Nedenin belirlenmesi

   Büyümenin ilaçtan mı, plaktan mı, diş telinden mi, gelişimsel bir durumdan mı kaynaklandığı belirlenir. Kullandığınız ilaçları ve ne zamandan beri kullandığınızı söyleyin.

2. 2

   Ön temizlik

   Plak ve taş temizlenir, ev bakımı düzeltilir. İltihaba bağlı şişliğin bir kısmı bu aşamada geriler; cerrahiyle alınacak doku miktarı küçülür.

3. 3

   Ölçüm ve gerekirse röntgen

   Cep derinliği ve kemik seviyesi değerlendirilir. Kemik dişin kenarına çok yakınsa plan kuron boyu uzatmaya döner. Estetik vakalarda diş boyu ve gülüş çizgisi de ölçülür.

4. 4

   Uyuşturma ve kesi

   Bölge yerel anesteziyle uyuşturulur. Fazla doku bistüri, lazer ya da elektrocerrahiyle alınır ve kenar şekillendirilir. Gerekiyorsa alınan doku patoloji incelemesine gönderilir.

5. 5

   Yaranın korunması

   Bistüri kullanıldıysa yüzeye koruyucu bir pansuman (periodontal örtü) konabilir. Lazerde kanama daha az olduğu için çoğu zaman gerekmez.

6. 6

   Kontrol ve bakım

   İyileşme kontrol edilir. İlaca bağlı ya da plağa bağlı büyümelerde düzenli bakım aralığı belirlenir; tekrar erken fark edilirse yeniden cerrahiye gerek kalmayabilir.

Bu seçenekler büyümenin nedenine ve kemik seviyesine göre seçilir.

Gingivektomi küçük bir cerrahi işlemdir; riskleri genellikle sınırlıdır. Asıl sorunlar yanlış vaka seçiminden çıkar.

Aşağıdaki akış genel bir çerçevedir; süreler kesinin genişliğine ve yönteme göre değişir.

1. İşlem günü

   Uyuşma geçene kadar yemek yemeyin, yanağınızı ve dudağınızı ısırmamaya dikkat edin. Hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanın.

2. İlk günler

   Ağrı ve hassasiyet bu dönemde en belirgindir. Ilık ve yumuşak yiyecekler tercih edin; çok sıcak, baharatlı ve sert yiyecekler yara yüzeyini tahriş eder. Koruyucu örtü konduysa çıkarmayın.

3. İlk haftalar

   Yara yüzeyi giderek kapanır. Kesi bölgesini hekiminizin gösterdiği şekilde temizleyin; temizlenmeyen yara yüzeyinde plak birikir ve iyileşme gecikir. Diş eti kenarı zamanla olgun pembe görünümünü alır.

4. Kontrol

   Hekiminiz iyileşmeyi ve diş eti kenarının seviyesini kontrol eder. Estetik vakalarda son görünüm doku olgunlaştıktan sonra değerlendirilir.

5. Uzun vadede

   İlaca ya da plağa bağlı büyümelerde düzenli bakım ve ev temizliği tekrarı önlemenin ana yoludur.

Gingivektominin kapsamı vakadan vakaya değişir. Belirleyen etkenler:

Bölge ve diş sayısı

Tek dişte sınırlı bir şekillendirme ile iki çenenin tamamında yaygın büyümenin alınması aynı işlem değildir.

Kullanılan yöntem

Bistüri, lazer ya da elektrocerrahi; yöntem işlem süresini ve gereken malzemeyi değiştirir.

Kemik düzeltmesi gerekip gerekmediği

Kuron boyu uzatma gerekiyorsa işlem kapsamlı bir cerrahiye dönüşür.

Ön tedavi ve patoloji

Öncesindeki temizlik seansları ve alınan dokunun incelemeye gönderilmesi ayrı kalemlerdir.