"Tüm dişleriniz çekilecek" dendi: şimdi ne olacak?

Tüm dişlerin çekilmesi kararı tek tek dişlerin toplamı değildir; ağzın bütününe bakılarak verilir. En sık gerekçe ilerlemiş diş eti hastalığı: dişleri tutan kemiğin büyük bölümü kaybedilmiştir, dişler sallanır ve tek tek kurtarma girişimleri kalan kemiği harcamaktan başka işe yaramaz. İkinci gerekçe yaygın ve derin çürükler, üstüne bir şey yapılamayacak kadar kalan diş dokusunun azalmasıdır. Üçüncüsü tekrarlayan ve kontrol altına alınamayan enfeksiyonlardır.

Bu üç gerekçenin ortak özelliği görülebilir olması. Kemiğin ne kadar kaldığı röntgende, dişlerin hareketi muayenede, enfeksiyonun yeri görüntüde gösterilebilir. Size gerekçesi gösterilmeden verilen bir çekim önerisi eksik bir öneridir. Göstermelerini istemek yadırganacak bir talep değil; aksine iyi bir hekim bunu zaten yapar.

Şunu da açıkça yazalım, çünkü sık atlanıyor: bazen ikinci görüş dişlerin kurtarılabileceğini değil, kurtarılamayacağını doğrular. Aylarca taşınan ve her birkaç ayda bir tedavi gören dişler, çevrelerindeki kemiği harcayarak duruyor olabilir. O kemik ileride implantın oturacağı yer. Yani her ikinci görüş 'bekleyelim' demez; bazen 'geciktirmeyin' der ve bu da değerli bir cevaptır.

Kararın en çok yanlış anlaşılan tarafı sıralama. Çoğu hasta çekimi bir son sanıyor: önce dişler çıkacak, sonra ne yapılacağına bakılacak. Doğrusu tam tersi. Çekimden sonra o bölgedeki kemik, üzerine yük binmediği için hızla değişmeye başlar. Sonraki planın çekimden önce kurulması, hem ne kadar kemikle çalışılacağını hem dişsiz bir dönem yaşanıp yaşanmayacağını belirler.

Dişsiz kalma korkusu bu tablodaki en yaygın kaygı ve çoğu zaman gereksiz. Planlamaya göre üç yol var: çekimle aynı seansta geçici bir protezin takılması, çekimle aynı seansta implantların yerleştirilip birkaç gün içinde sabit köprünün teslim edilmesi ya da bölgenin bir süre iyileşmeye bırakılması. Hangisinin mümkün olduğu ağızdaki enfeksiyon durumuna ve kemiğe bağlı; ama 'aylarca dişsiz kalacaksınız' cümlesi çoğu planda doğru değil.

Son olarak, kimsenin konuşmadığı kısım: bu kararın ağırlığı tıbbi değil kişisel. Kendi dişlerini kaybetmek çoğu insan için bir yaş dönümü gibi yaşanıyor ve karar vermeyi zorlaştıran şey genellikle tıbbi belirsizlik değil, bu duygu. Bunu bilerek gitmek işe yarıyor: kararı bir haftaya yayın, birine anlatın, sorularınızı yazın. Ama aylarca ertelemeyin — çünkü erteleme sırasında kaybedilen kemik geri gelmiyor.

Aşağıdaki ayrım, ikinci görüşün işe yarayacağı durumları gösteriyor. Amaç kararı çürütmek değil, gerekçesini görünür kılmak.

Altı adım. Hepsi sizin yapabileceğiniz şeyler ve hiçbiri tedaviyi geciktirmiyor.

1. 1

   Gerekçeyi görüntü üzerinde isteyin

   Hangi dişte ne kadar kemik kalmış, hangisi kırık, hangisinde enfeksiyon var? Bunlar röntgende gösterilebilir. Gösterilemeyen bir gerekçe, henüz tam anlatılmamış demektir.

2. 2

   Belgelerinizi alın

   Panoramik röntgen, varsa tomografi ve yazılı tedavi planı. Bunlar sizin sağlık kayıtlarınız; kopyasını istemek olağan ve ikinci görüş için şart.

3. 3

   Kurtarılabilecek diş olup olmadığını sorun

   Hepsi aynı durumda mı, yoksa bazıları taşıyıcı olarak kullanılabilir mi? Cevap planı değiştirebilir; bazı ağızlarda kalan birkaç kök, sonraki çözümde işe yarıyor.

4. 4

   Sonraki planı çekimden önce konuşun

   Çekimden sonra ne konacak, ne zaman ve dişsiz bir dönem olacak mı? Bu üç sorunun cevabı çekim gününden önce yazılı olmalı. Sıralama burada kritik.

5. 5

   İkinci görüş alın

   Geri alınamayan bir karar için olağan bir adım. Belgelerinizi götürün ve ilk görüşü muayene bittikten sonra söyleyin; böylece iki değerlendirme gerçekten bağımsız olur.

6. 6

   Kararı birkaç haftaya yayın, aylara değil

   Düşünmek hakkınız ve iyi bir karar için gerekli. Ama aylarca ertelemek, ileride kullanılacak kemiği harcıyor. Aktif enfeksiyon varsa bu süre de yok; o tabloda beklenmez.

Bu kararı verirken asıl konuşulması gereken şey çekim değil, yerine ne konacağı.

Aşağıdakiler kararın kendisiyle değil, zamanlamasıyla ve sıralamasıyla ilgili.

Aşağıdaki akış çoğu hastada böyle ilerliyor; kapsamı geniş bir çekimde süreler biraz uzuyor.

1. İlk 48 saat

   Şişlik ve morarma bu iki günde tepe yapar; ikinci gün üçüncüden rahat değildir ve bu beklenen seyirdir. Soğuk uygulama, baş yüksekte uyuma ve verilen ilaçlar bu dönemi yönetir. Yumuşak beslenilir.

2. İlk hafta

   Şişlik geriler, ağrı kesici ihtiyacı azalır. Geçici protez takıldıysa basınç yapan noktalar bu hafta düzeltilir; bu kontroller atlanmamalı çünkü yara oluşan bir bölge protezin bırakılmasına yol açıyor.

3. İlk aylar

   Diş eti yeni biçimine oturur ve kemik yeniden şekillenir. Geçici protez bu dönemde gevşiyor ve uyumlanması gerekiyor. İmplant yerleştirildiyse kapanış kontrolleri yapılır.

4. Kalıcı çözüme geçiş

   Dokular oturduktan sonra planlanır. Zamanlaması ağzın gidişine göre belirlenir; baştan gün olarak vermek doğru olmaz. Bu aşama sürecin parçası ve baştan konuşulmalı.