İmplantsız sabit diş mümkün mü?

Sabit diş demek, ağızdan çıkarılmayan diş demek. Çıkarılmayan bir şeyin bir yere tutunması gerekiyor ve ağızda tutunulabilecek yalnızca iki şey var: kendi diş kökleriniz ve kemiğe yerleştirilen implantlar. Üçüncü bir seçenek yok. Sabit dişin implantsız mümkün olup olmadığı sorusu bu yüzden tek bir soruya iniyor: ağzınızda taşıyıcı olacak sağlam kök var mı?

Varsa cevap evet. Boşluğun iki yanında sağlam dişler duruyorsa köprü yapılabilir: iki uçtaki dişler küçültülüp üzerlerine kaplama yapılır, aradaki boşluk bu iki ayağa asılan bir gövdeyle kapatılır. Sonuç sabittir, çıkarılmaz ve çoğu hastada iyi çalışır. Bedeli ise sağlam iki dişin küçültülmesi ve o iki dişin artık üç dişlik yük taşıması.

Sınır burada başlıyor. Köprünün ayakları arasındaki açıklık uzadıkça köprü esner ve ayaklara binen yük büyür; belirli bir uzunluktan sonra bu sistem taşımaz. Boşluğun yalnızca bir yanında diş varsa, yani arkada destek yoksa, köprü serbest uçlu olur ve o uç bir kaldıraç gibi çalışarak öndeki dişi zorlar. Bu iki durumda da sabit çözüm için implant gerekir.

Ağızda hiç diş kalmadıysa cevap kesin olarak hayır. Tutunacak kök olmadığında geriye kalan seçenek hareketli protez: damağa ve diş etine oturan, gece çıkarılan, yapıştırıcıyla desteklenen bir protez. Sabit değildir ve internette dolaşan 'implantsız sabit diş' vaatlerinin büyük bölümü bu noktada ya hareketli bir protezi sabitmiş gibi anlatıyor ya da ağızda diş bulunduğunu varsayıyor.

Bir ara çözüm var ve karıştırılıyor: hassas tutuculu protez. Bu, kalan dişlerin üstüne yapılan kaplamaların içine gizlenmiş tutucularla tutunan hareketli bir protez. Kroşe denen görünen metal kancalar olmadığı için sabit gibi görünüyor ve öyle anlatılıyor. Ama çıkarılabilir bir protez; sabit değil. Ayrımı bilmek önemli, çünkü ikisinin bakımı, ömrü ve maliyeti farklı.

Son olarak, sık atlanan bir gerçek: implantsız çözümlerin hiçbiri kemik erimesini durdurmuyor. Diş kaybedilen bölgede kemik, yük taşımadığı için erimeye devam ediyor. Köprünün gövdesi altındaki diş eti zamanla çöküyor, hareketli protez de oturduğu kemiği aşındırıyor. Bu, bugünkü karar için değil, beş yıl sonraki seçenekleriniz için önemli.

Aşağıdaki ayrım muayene ve röntgenden sonra netleşiyor. Belirleyici olan diş sayısı değil, kalan köklerin ve çevresindeki kemiğin durumu.

Sıralama önemli: önce ne kaldığına bakılıyor, sonra ne yapılabileceğine.

1. 1

   Kalan dişlerin değerlendirilmesi

   Hangi dişler duruyor, kökleri sağlam mı, çürük ya da kırık var mı? Ayak olarak kullanılacak dişlerin bugünkü durumu, kurulacak sistemin ömrünü doğrudan belirliyor.

2. 2

   Destek kemiğin ölçülmesi

   Röntgende her dişin çevresinde ne kadar kemik kaldığı görülüyor. Sallanan ya da kemiğinin büyük bölümünü kaybetmiş bir diş, köprü ayağı olamıyor.

3. 3

   Boşlukların ölçülmesi

   Kaç dişlik açıklık var ve iki yanında destek bulunuyor mu? Bu iki bilgi, köprünün mümkün olup olmadığını belirleyen asıl ölçüm.

4. 4

   Kapanışın incelenmesi

   Karşı çenede ne var, nasıl ısırıyorsunuz, diş sıkma alışkanlığınız var mı? Güçlü bir kapanış, sınırda olan bir köprüyü taşınamaz hâle getiriyor.

5. 5

   Seçeneklerin bedeliyle birlikte konuşulması

   Köprü sağlam dişlerin küçültülmesini gerektiriyor; hareketli protez damağı kapatıyor; implant cerrahi istiyor. Üçünün de bir bedeli var ve karar bu bedeller bilinerek veriliyor.

6. 6

   Beş yıl sonrasının hesaba katılması

   Bugün mümkün olan bir köprü, ayak dişi kaybedildiğinde geçerliliğini yitiriyor. Kararı verirken o dişlerin ne kadar dayanacağı da konuşulmalı.

Aşağıdakiler sabitten hareketliye doğru sıralanıyor. Hangisinin mümkün olduğunu ağzınızdaki durum belirliyor.

Aşağıdakiler köprüyü ya da protezi kötü yapmıyor; kararı bilerek vermenizi sağlıyor.

Üç yolun da kendi bakım düzeni var ve hiçbiri bakımsız yürümüyor.

1. Köprü yapıldıysa: ilk haftalar

   Küçültülen dişlerde birkaç hafta sürebilen bir hassasiyet olağan. Bu dönemde köprünün altını temizleme alışkanlığının kurulması gerekiyor; sonradan kurulan bir alışkanlık genellikle geç kalıyor.

2. Köprü yapıldıysa: yıllar

   Ayak dişlerin durumu her kontrolde bakılıyor. Kaplama kenarında çürük, diş etinde çekilme ya da gövde altında oluşan boşluk erken yakalanmalı; bunların hepsi köprünün ömrünü belirliyor.

3. Hareketli protez yapıldıysa

   Kemik eridikçe protez gevşiyor. Belirli aralıklarla iç yüzeyinin yeniden uyumlanması, zamanla da yenilenmesi gerekiyor. Yapıştırıcı miktarının artması, uyumlama zamanının geldiğini gösteren en pratik işaret.

4. İmplant yapıldıysa

   Yılda en az bir kontrol: vidaların torku, kapanış ve implant çevresindeki kemik seviyesi. İmplant çevresi iltihabı ağrı vermeden ilerlediği için bu kontrol atlanacak bir randevu değil.