Czym jest proteza na zaczepach precyzyjnych?

Klasyczna ruchoma proteza częściowa trzyma się pozostałych zębów metalowymi klamrami. Klamra spełnia swoje zadanie, ale widać ją przy uśmiechu i to właśnie na nią pacjenci skarżą się najczęściej. Proteza na zaczepach precyzyjnych robi to samo za pomocą niewidocznego połączenia: jedna połowa zaczepu jest ukryta w koronie założonej na pozostały ząb, druga osadzona w korpusie protezy. Po założeniu protezy obie połowy się zazębiają i z zewnątrz nie widać żadnego metalu.

To rzeczywista korzyść. Wygląd jest wyraźnie lepszy, a utrzymanie mocniejsze niż przy klamrach, bo połączenie nie zaczepia się o ząb z zewnątrz, lecz osadza w jego obrębie. To znana, od dawna stosowana metoda, która we właściwym przypadku dobrze się sprawdza. Problem nie leży w metodzie, lecz w tym, jak się ją przedstawia.

Ta proteza bowiem nie jest stała. Ponieważ nie ma widocznych klamer, pacjenci często biorą ją za stałą, a bywa, że tak się ją opisuje. W rzeczywistości wyjmuje się ją codziennie do czyszczenia i na noc, a w większości konstrukcji zachowana jest część podniebienna. To punkt, który przy decyzji wprowadza w błąd najczęściej; pacjent oczekujący stałych zębów jest rozczarowany, gdy pierwszego dnia dowiaduje się, że protezę trzeba wyjmować.

Druga kwestia to los pozostałych zębów. Aby mogły utrzymać połowę zaczepu, trzeba je oszlifować i zakryć koronami; to krok nieodwracalny. Poza tym część obciążenia przy żuciu, które przenosi proteza, spada na te zęby. Dołożenie nowego obciążenia zębom, których zostało już niewiele i które być może przeszły chorobę przyzębia, może skrócić ich życie.

Trzecia sprawa to mechanika. Zaczepy są elementami ruchomymi, a każdy element ruchomy się zużywa. Z czasem proteza się luzuje i zużytą część zaczepu trzeba wymienić. To nie usterka, lecz zwykły serwis systemu. Jeśli jednak nie powie się o tym na początku, pacjent bierze to za psucie się protezy. Trzeba też zapisać, jakiego systemu użyto, bo inaczej po latach trudno znaleźć części zamienne.

Czwarta to coś, czego nie rozwiązuje żadna proteza ruchoma: zanik kości. Kość pod dziąsłem, na którym leży proteza, nie przenosi obciążeń, więc dalej zanika. Z latami proteza przestaje przylegać i trzeba ją podścielić, a w końcu wymienić. Niezależnie od jakości zaczepów podłoże pod nimi się zmienia.

Ta proteza we właściwym przypadku dobrze się sprawdza. Poniższy podział pokazuje, jaki to przypadek.

To praca rozłożona na kilka wizyt; trwa dłużej niż proteza z klamrami, bo przygotowuje się także zęby filarowe.

1. 1

   Ocena pozostałych zębów

   Które zęby mogą utrzymać zaczep? Czy mają zdrowe korzenie, ile kości jest wokół nich? Plan rozpoczęty bez tej oceny kończy się utratą zęba filarowego w ciągu kilku lat.

2. 2

   Leczenie wstępne

   Jeśli zęby filarowe wymagają leczenia próchnicy, leczenia kanałowego albo leczenia dziąseł, najpierw się je kończy. Pominięcie tego kroku sprawia, że problem postępujący pod koroną pozostaje niezauważony.

3. 3

   Szlifowanie zębów i wycisk

   Zęby filarowe szlifuje się pod korony, które utrzymają połowę zaczepu. Ten krok jest nieodwracalny i to właśnie tu zapada decyzja.

4. 4

   Wykonanie koron i protezy

   Korony wykonuje się razem z zaczepami, a protezę tak, by na nich osiadła. Oba elementy muszą do siebie idealnie pasować; o tym decyduje praca laboratorium.

5. 5

   Oddanie i przyzwyczajanie się

   Pacjent uczy się zakładać i zdejmować protezę, a w pierwszych dniach koryguje się miejsca ucisku. Te korekty nie kończą się na jednej wizycie; potrzeba kilku kontroli.

6. 6

   Regularny serwis

   Zużywające się zaczepy się wymienia, a protezę podściela w miarę zaniku kości. Te dwie czynności decydują o trwałości systemu i od początku powinny być wpisane w kalendarz.

Inne drogi omawiane przy tej samej jamie ustnej i miejsca, w których się rozchodzą.

Poniższe punkty nie czynią tej protezy złą; pozwalają podjąć decyzję świadomie.

Pierwszy tydzień jest rozstrzygający; korekty wykonane w tym czasie decydują o tym, czy proteza będzie noszona.

1. Pierwsze dni

   Uczucie pełności w ustach, więcej śliny i inne brzmienie niektórych głosek są czymś zwyczajnym. Trudności przy zakładaniu i zdejmowaniu też są normalne; ręka się przyzwyczaja. Jeśli jakieś miejsce uciska, trzeba je od razu skorygować.

2. Pierwszy tydzień

   Miejsca, w których powstały odleżyny, się koryguje. Najczęstszym błędem jest zdjęcie protezy z powodu bolącego miejsca i odłożenie jej na bok; po pokazaniu lekarzowi większość takich problemów znika w kilka minut.

3. Pierwsze miesiące

   Żucie stopniowo się rozwija. W tym czasie osobno obserwuje się stan zębów filarowych; wcześnie widać, jak znoszą obciążenie zaczepami.

4. W dłuższej perspektywie

   Co najmniej jedna kontrola w roku: zużycie zaczepów, przyleganie protezy i zdrowie zębów filarowych. W miarę zaniku kości protezę trzeba podścielać; to zabieg, który wydłuża jej życie.

Jest droższa od protezy z klamrami i tańsza od stałego mostu na implantach. Zasadnicza różnica nie leży jednak w pierwszej płatności, lecz w serwisie rozłożonym na lata.

Ile zębów filarowych trzeba przygotować

Każdy ząb filarowy wymaga korony i zaczepu. Im jest ich więcej, tym więcej materiału i pracy laboratorium.

Leczenie wstępne zębów filarowych

Leczenie kanałowe czy leczenie dziąseł to osobne pozycje. Zdjęcie RTG pokazuje je od początku i powinny znaleźć się w ofercie.

System zaczepów i części zamienne

Nazwę użytego systemu trzeba zapisać. W systemie, do którego nie da się zdobyć części, zużyty zaczep może oznaczać wymianę całej protezy.

Częstotliwość podścielania i wymiany

W miarę zaniku kości protezę się podściela, a z czasem wymienia. To zasadnicza pozycja, która decyduje o całkowitym koszcie; cenę trzeba rozważać w przeliczeniu na rok.