İmplant vücuda zarar verir mi?

Bu sorunun altında genellikle iki ayrı kaygı yatıyor ve ikisini ayırmak cevabı netleştiriyor. Birincisi malzeme: çeneye yerleşen parça yıllar içinde vücutta bir şeyi bozar mı? İkincisi işlem: cerrahi sırasında ya da sonrasında bir şey ters gidebilir mi? İlk sorunun cevabı büyük ölçüde rahatlatıcı. İkincisinin cevabı ise her cerrahide olduğu gibi evet; ama bu risklerin adı belli, çoğu önceden görülebiliyor ve asıl konuşulması gereken yer de burası.

İmplantların büyük çoğunluğu titanyum ya da titanyum alaşımından, bir kısmı da zirkonyum oksitten üretiliyor. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), bu malzemelerin güvenlik profillerinin iyi bilindiğini yazıyor. Titanyum alerjisi en çok sorulan başlık ve gerçekten var, ama çok seyrek. İspanya'da 1.500 implant hastasını tarayan bir çalışmada alerji testi pozitif çıkan hasta oranı %0,6 bulundu ve pozitif çıkanların neredeyse tamamı, zaten belirti gösteren ya da implantı açıklanamayan biçimde tutmayan küçük bir gruptandı. Konuyu toplayan sistematik bir derleme ise titanyumun implant hastalarında alerjik tepkiye yol açtığının kanıtlanmadığı sonucuna varıyor.

MR konusunda cevap kısa: implantı olan kişi MR çektirebilir. Titanyum mıknatısa yapışan bir metal değildir. FDA'nın hastalara önerisi, MR ya da röntgen öncesinde implantınızı sağlık ekibine söylemeniz; çünkü implant görüntüde bozulmaya yol açabilir ve bu etki en çok çene ile yüz bölgesinin çekimlerinde önem taşır. NHS de MR öncesi doldurulan formda ağızdaki dolgu ve köprülerin sorulduğunu yazıyor. Ayrıca belirtilmesi gereken parçalar implantın kendisi değil, bazı hareketli protezlerde kullanılan mıknatıslı tutucular gibi manyetik özelliği olan parçalar.

Kanser sorusu, internette en çok korkutulan ama dayanağı en zayıf başlık. Bugünkü bilgiyle implantın ağız kanserine neden olduğu gösterilmiş değil. İmplant çevresinde ağız kanseri görülen vakaları toplayan bir sistematik derleme, 1983'ten bu yana yayımlanmış 33 makalede toplam 63 hasta buldu. Bu hastaların neredeyse yarısında ağızda daha önceden kansere dönüşme eğilimi taşıyan bir lezyon, örneğin liken planus, bulunuyordu. Derlemenin asıl uyarısı başka: bu lezyonlar başta implant çevresi iltihabına benzediği için tanı gecikebiliyor. Pratikteki karşılığı şu: implant çevresinde tedaviye rağmen geçmeyen bir yara ya da doku büyümesi incelenmeli, gerekirse parça alınarak bakılmalı.

Beyin ve kalp soruları da sık geliyor. İmplant beyne ulaşmaz: üst çenede implantın komşusu beyin değil, burnun iki yanındaki hava boşluğu olan sinüstür ve arada göz çukurunun ve kafa tabanının kemik duvarları bulunur. FDA'nın saydığı bilinen riskler arasında sinüs tabanının delinmesi yer alıyor; bu tablo sinüzite benzer belirtilerle kendini gösterir ve tedavi edilir. Kalp açısından implantın kendisi kalbe zarar vermez. Kalp hastalığı olan kişide konuşulan şey işlemin güvenli yapılması: kan sulandırıcılar, anestezideki adrenalin ve kalp kapağı protezi ya da geçirilmiş kalp içi enfeksiyon öyküsü olanlarda işlem öncesi koruyucu antibiyotiğin gerekip gerekmediği.

Gerçek riskler cerrahiyle ilgili ve adları belli. Alt çenede implantın yeri, çene kemiğinin içinden geçen sinire yakınsa dudakta ve çenede geçici, nadiren de kalıcı uyuşukluk olabilir. Komşu dişin zarar görmesi, enfeksiyon, implantın tutmaması ve yıllar içinde bakımsız kalan implantın çevresinde iltihap da bu listede. Bu risklerin çoğunu azaltan şey planlama: üç boyutlu diş tomografisi sinirin ve sinüsün yerini önceden gösterir. Tomografinin de bir bedeli var; FDA, diş tomografisinin klasik diş röntgeninden daha fazla, tıbbi tomografiden ise genellikle daha az radyasyon verdiğini belirtiyor. Bu yüzden planı gerçekten değiştirecekse çekilmesi doğru.

Aşağıdaki ayrım, bu sorularla gelen hastalarda en sık karşılaşılan durumları iki gruba ayırıyor: tek başına bir engel ya da tehlike oluşturmayanlar ve planlamadan önce hekiminize mutlaka söylemeniz gerekenler.

Aşağıdaki adımlar, endişelerinizi randevudan önce somut bilgiye dönüştürmeye yarıyor.

1. 1

   Alerji ve tepki öykünüzü yazın

   Metal takılara, saat kordonuna, ortopedik vida ya da plağa karşı yaşadığınız tepkiler; ilaç alerjileriniz ve lokal anesteziyle ilgili deneyimleriniz. Hatırlayarak değil, yazılı götürün.

2. 2

   Sağlık ve ilaç listenizi paylaşın

   Kalp hastalığı, kalp kapağı protezi, diyabet, kemik ilaçları, kan sulandırıcılar ve kortizon. Bu bilgiler hem cerrahinin güvenliğini hem de antibiyotik kararını doğrudan etkiler.

3. 3

   Tomografinin gerekçesini sorun

   Tomografi sinirin ve sinüsün yerini gösterir; alt çenedeki uyuşukluk ve üst çenedeki sinüs riskini planlama aşamasında azaltmanın yolu budur. Neden çekildiğini ve planda neyi değiştireceğini sormak olağan bir talep.

4. 4

   Size özel riskleri konuşun

   Genel risk listesi herkes için aynı; önemli olan sizin çenenizde hangisinin öne çıktığı. İmplant sinire ne kadar yakın, sinüs tabanına ne kadar yakın, kemik yeterli mi? Bu soruların cevabı görüntü üzerinde gösterilebilir.

5. 5

   Kullanılacak implantın bilgilerini isteyin

   FDA, kullanılan implant sisteminin markasını ve modelini öğrenip kayıtlarınızda saklamanızı öneriyor. İleride başka bir hekim ya da bir görüntüleme ekibi bu bilgiye ihtiyaç duyabilir.

6. 6

   Bakım ve kontrol planını baştan netleştirin

   Uzun vadede implantın başına gelebilecek en olası sorun malzemeyle değil, çevresindeki iltihapla ilgili. Kontrol aralıkları ve günlük temizlik yöntemi tedaviden önce konuşulmalı.

Aşağıdakiler, malzeme ya da cerrahi konusundaki kaygısı sürenler için konuşulan yollar. Her birinin kazancı da bedeli de ayrı.

Aşağıdakiler implant cerrahisinin bilinen riskleri. Bir kısmı seyrek, bir kısmı ise bakıma bağlı olarak yıllar içinde ortaya çıkan tablolar; hepsi önceden konuşulmayı hak ediyor.

Aşağıdaki akış, işlem sonrasında beklenen seyri ve bildirilmesi gereken bulguları birbirinden ayırıyor.

1. İlk günler

   Şişlik, hafif morluk ve hassasiyet olağandır; uyuşukluk anestezinin etkisi geçtikçe kaybolur. Bu dönemde bölgeyi rahat bırakmak ve verilen talimatlara uymak yeterli.

2. İlk hafta

   Şişlik geriler. Uyuşukluğun ertesi güne kalması, burundan akıntı ya da üst çenede basınç hissi olağan seyrin dışındadır ve bildirilmelidir.

3. İlk aylar

   Kontrollerde yara iyileşmesi, implantın çevresindeki diş eti ve kapanış değerlendirilir. Deride döküntü, ağızda yanma ya da açıklanamayan şişlik gibi bir tepki fark ederseniz kontrolde söyleyin.

4. Uzun vade

   Yılda en az bir kez kontrol ve düzenli temizlik. MR, tomografi ya da başka bir görüntüleme öncesinde implantınızı her seferinde belirtin; implant bilgilerinizi kayıtlarınızda saklayın.