İmplant çeşitleri: titanyum, zirkonyum, tek parça, iki parça

İmplant türlerini tek bir listede saymak yanıltıcı, çünkü aynı implant birden fazla sınıfa aynı anda girer. Titanyumdan yapılmış, iki parçalı, standart çaplı ve dişlerin oturduğu kemiğe yerleştirilen bir implant, bugün en sık kullanılan türün tarifidir. Bu tarifteki her kelime ayrı bir soruya cevap veriyor: neyden yapıldığı, kaç parça olduğu, ne büyüklükte olduğu ve kemiğin neresine tutunduğu.

Malzemeden başlayalım. Çağdaş implantların büyük çoğunluğu saf titanyum ya da titanyum alaşımıdır. Titanyum onlarca yıldır kullanılıyor, çünkü kemik yüzeyine tutunabiliyor ve vücut dokularıyla uyumlu kabul ediliyor. Dayanımı artırmak için başka metallerle karıştırılmış titanyum alaşımları da kullanılıyor; bunlar özellikle ince implantlarda tercih ediliyor. 'Titanyum implant zararlı mı' sorusunu aşağıda ayrıca ele aldık.

Zirkonyum implant, metal içermeyen beyaz bir seramikten yapılır. Diş eti ince olan hastalarda metalin gri gölgesini göstermemesi ve metal istemeyen hastalar için bir seçenek olması öne çıkan yanları. Karşılığında arkasındaki veri titanyumunki kadar geniş değil. Beş yıllık gözlemsel çalışmaları derleyen bir inceleme güvenilir sonuçlar bildiriyor; iki malzemeyi doğrudan karşılaştıran bir başka inceleme ise bu tür randomize çalışmaların sayısının az ve takip sürelerinin kısa olduğunu kaydediyor.

İkinci ölçüt tasarım. Bugün kullanılan implantların çoğu iki parçalıdır: kemiğe giren gövde ve üstüne vidalanan bağlantı parçası. Bu tasarımda açı ya da yükseklik sonradan bağlantı parçası değiştirilerek uyarlanabilir. Tek parça implantta gövde ile bağlantı kısmı tek bloktur; aralarında vida ve birleşme yeri yoktur, ama sonradan uyarlama imkânı sınırlıdır ve planlamanın ilk günden doğru olması gerekir. Zirkonyum implantlar uzun süre yalnızca tek parça üretildi; bugün iki parçalı olanları da bulunuyor.

Üçüncü ölçüt boyut. Standart çaplı implantların yanında dar çaplı ve kısa implantlar da var. Dar çaplı implantlar, dişler arasında yer az olduğunda ya da kemik ince olduğunda kullanılır. Kapsamlı bir inceleme, çapı 3–3,5 milimetre arasındaki implantlarda sağkalımın standart implantlardan farklı olmadığını, üç milimetrenin altındaki mini implantlarda ise anlamlı biçimde düşük olduğunu buldu. Kısa implantlar, kemik yüksekliği azaldığında bazı vakalarda kemik eklemeye alternatif olarak değerlendiriliyor.

Dördüncü ölçüt, hastaların en az bildiği ama sonucu en çok değiştiren: implantın kemiğin neresine tutunduğu. Klasik implant, dişlerin oturduğu ve diş kaybından sonra eriyen üst kemiğe yerleştirilir. Kemik üstü denen tür, kemiğin üzerine oturan metal bir çerçevedir ve kemik yüksekliği yetersiz olan hastalar için tarif edilmiştir. Üst çenede kemik çok ileri derecede eridiğinde elmacık kemiğine uzanan uzun implantlar gündeme gelir. Kortikobazal ya da stratejik denen yaklaşımda ise implant, çenenin derinindeki sert ve erimeye dirençli tabakaya kilitlenecek biçimde yerleştirilir.

Pratikte bu dört ölçüt ayrı ayrı seçilmez, birbirini sınırlar. Kemik inceyse çap küçülür; çap küçüldükçe malzemenin dayanımı önem kazanır; kemik eridiyse tutunulacak yer değişir; tutunulacak yer değiştiğinde tasarım da değişir. Kortikobazal implantların ince gövdeli ve tek parça olmasının sebebi budur. Bu yüzden 'hangi tür daha iyi' sorusu tek başına cevaplanamaz. Doğru soru, sizin kemiğinizde hangi türün hangi gerekçeyle seçildiğidir.

Soldaki liste türlerin öne çıktığı tabloları, sağdaki liste dikkat gerektiren eşleşmeleri anlatıyor. Karar tomografi ve muayeneyle verilir; liste bir seçim menüsü değil.

Tür, katalogdan seçilen bir şey değil; aşağıdaki sıradan çıkan bir sonuç. Her adım bir öncekinin cevabına dayanır.

1. 1

   Kemiğin ölçülmesi

   Üç boyutlu tomografide kemiğin yüksekliği, genişliği ve sertliği ölçülür. Kemik genişse standart çap, inceyse dar çap, yüksekliği azsa kısa implant ya da farklı bir tutunma bölgesi konuşulur.

2. 2

   Dişin nereye geleceğinin belirlenmesi

   Önce dişin ağızdaki yeri planlanır, implantın açısı buradan çıkarılır. Kemiğin yönü ile dişin yönü uyuşmuyorsa bu, tasarım seçimini doğrudan etkiler.

3. 3

   Taşınacak yükün hesaplanması

   Tek diş mi, köprü mü, tam ağız mı taşınacak; karşı çenede ne var; gece diş sıkma var mı? Yük büyüdükçe implantın çapı, sayısı ve malzemesinin dayanımı önem kazanır.

4. 4

   Sağlık durumu ve beklentilerin konuşulması

   Metale bağlı tepki şüphesi, diş etinin kalınlığı, sigara ve diyabet burada masaya gelir. Gülerken görünen bölgelerde estetik beklenti malzeme seçimini etkileyebilir.

5. 5

   Seçimin gerekçesiyle yazılması

   Hangi türün, hangi çap ve boyda, neden seçildiği yazılı paylaşılmalı. Tedavi bittiğinde implantların türü, sistemi ve boyutları kayıt olarak size verilmeli; yıllar sonra yapılacak her işlemde bu bilgi gerekir.

Aşağıdaki türlerin hiçbiri diğerine mutlak üstün değil. Her biri belirli bir soruna cevap olarak geliştirildi ve o sorunun olmadığı ağızda avantajını kaybeder.

Aşağıdakiler hastaların en sık sorduğu ve internette en çok yanlış anlatılan konular.

İyileşmenin seyrini tür kadar kemiğin durumu ve yükleme kararı belirler. Aşağıdakiler türün takvime en belirgin etki ettiği noktalar.

1. Cerrahi günü

   İki parçalı implant diş etinin altına kapatılabilir ya da üstüne iyileşme başlığı takılır. Tek parça implantta bağlantı kısmı ilk günden ağız içinde durur.

2. İlk haftalar

   Tek parça implantın ağız içindeki kısmına kontrolsüz yük gelmemesi önemli. Bu yüzden ya korunur ya da diğer implantlarla birlikte bir köprüye bağlanarak yük paylaştırılır.

3. Kaynaşma dönemi

   Klasik yolda titanyum ve zirkonyum implantlar için aylar süren bir kaynaşma beklenir. Kemik eklenen bölgelerde bu süre uzar.

4. Uzun dönem

   Türü ne olursa olsun implant çevresindeki diş eti temiz tutulmazsa iltihaplanabilir. Kontrol aralığı türe göre değil, ağzınızın durumuna göre belirlenir.