İmplant varken MR çekilir mi? Isınma, görüntü bozulması ve mıknatıslı protezler

MR iki tür enerjiyle çalışır: güçlü ve sabit bir manyetik alan ve görüntü alınırken gönderilen radyo dalgaları. Vücuttaki bir metal için üç soru sorulur: manyetik alan onu çeker ya da döndürür mü, radyo dalgaları onu ısıtır mı ve metal görüntüyü bozar mı? İlk ikisi güvenlik, üçüncüsü tanı sorusudur. Diş implantları için cevaplar birbirinden farklı.

Çekilme konusunda titanyum rahatlatıcı. Japonya'da titanyum implantları 1,5 ve 3 Tesla cihazlarda inceleyen çalışma, titanyumun paramanyetik olduğunu, yani sabit manyetik alanın onu çekmesi gibi bir sorunun bulunmadığını yazıyor. 7 Tesla gibi araştırma amaçlı çok güçlü bir cihazda 18 farklı dental malzemeyi test eden çalışmada da implantlar ve üst parçalar yalnızca 5 ile 6,5 derece arasında sapma gösterdi; bu çok küçük bir etki. Kobalt krom ve nikel krom gibi alaşımlardan yapılan metal kronlarda sapma daha belirgindi.

Isınma konusunda ölçümler yapılmış. Aynı Japon çalışmasında doku benzeri bir modelde 1,5 ve 3 Tesla çekimlerde titanyum implantların sıcaklığı en fazla 0,4 derece arttı. 7 Tesla çalışmasında 50 mm uzunluğundaki bir implant, özellikle yüksek enerji kullanan çekim dizilerinde 1,5 dereceye kadar ısındı; daha kısa implantlarda ve üst parçalarda artış daha azdı. Bu ölçümler fantom denen modellerde yapıldı, insan ağzında doğrudan ölçülmedi. Japon yazarlar da bu nedenle çekimin dikkatle yapılmasını öneriyor.

Uzun implantlar bu yüzden ayrıca anılmaya değer. Elmacık kemiğine uzanan zigomatik implantlar ve kortikal kemiğe tutunan bazı stratejik implantlar klasik implantlardan uzundur. Isınma uzunlukla ilişkili olabildiği için bu tür bir implantınız varsa, özellikle güçlü cihazlarda çekim yapılacaksa, radyoloji ekibine implantın türünü ve uzunluğunu söylemeniz yararlı olur. Günlük hastane pratiğinde kullanılan cihazlar çoğunlukla 1,5 ve 3 Tesla'dır.

Görüntü bozulması asıl pratik konu. FDA implantların MR ve röntgen görüntülerini bozabildiğini ya da etkileyebildiğini yazıyor. Metal, çevresindeki manyetik alanı çarpıtır ve görüntüde boşluk ya da parlak alan olarak görünen bozulmalar (artefakt) oluşturur. Danimarka'da yapılan bir çalışmada titanyum, zirkonyuma göre daha fazla manyetik alan çarpılması ve görüntü bozulması yarattı. Alan çarpılması cihaz gücü arttıkça büyüdü; bu ölçüm 0,55, 1,5 ve 3 Tesla'da yapay modelde (fantom) yapıldı. Gönüllüde çekim yalnız 0,55 Tesla'da yapıldı ve bozulma en çok implanta yakın kron bölgesinde görüldü. Almanya'da kuru alt çene kemiklerinde yapılan bir çalışmada da titanyum implant ve kobalt krom kron birleşiminde bozulma hacmi en büyük, zirkonyum implant ve seramik kronda en küçüktü.

Bu bozulmanın beyin ya da boyun tanısını ne kadar etkilediği tam bilinmiyor. On dokuz çalışmayı inceleyen sistematik derleme, baş ve boyun MR'ında en çok bozulmaya paslanmaz çelik ortodonti braketlerinin yol açtığını, implantlar ve protezler için ise verinin yetersiz ve sonuçsuz olduğunu yazıyor. Derleme bozulmanın ağız boşluğunun yanında beyin ve yüz yapılarının tanısını da etkileyebildiğini, şiddetin malzemeye, ağızdaki konuma ve çekim ayarlarına bağlı olduğunu belirtiyor. Diz ya da bel MR'ında implantın görüntüye etkisi beklenmez; konu baş, yüz ve boyun çekimleridir.

Mıknatıslı protezler ayrı bir başlık. Bazı hareketli protezler implantın üstüne vidalanan paslanmaz çelik bir tutucuya (keeper) protezin içindeki küçük bir mıknatısla tutunur. Bu çelik parça, titanyumun aksine, MR'ın manyetik alanına güçlü biçimde çekilir: 7 Tesla'da yapılan testlerde sapma açısı 90 dereceyi aştı; 3 Tesla testlerinde de bütün sapma açıları 45 dereceyi geçti. Buna karşılık Japonya'da 1,5 ve 3 Tesla'da yapılan bir ölçümde tutucuya etki eden kuvvet, tutucuyu kök kapağına sabitleyen yapıştırma kuvvetinin çok altında kaldı. Bu ölçüm doğal diş köküne yapıştırılan tutucularla yapıldı; implanta vidalanan tutucuya doğrudan aktarılamaz. 3 Tesla testlerinde ısınma 1,5 derecenin altında ölçüldü. 3 Tesla çalışmasının yazarları ise sapma kuvvetlerinin kabul edilebilir sınırı aşma eğiliminde olduğunu yazıyor ve güvenlik için mıknatıslı tutucuların çekimden önce ve sonra incelenmesini öneriyor.

Mıknatısın kendisi de etkilenebiliyor. 3 Tesla cihazda yapılan bir çalışmada protezin içindeki mıknatıslar belirli bir açıyla cihaza girip çıktığında manyetik güçleri anlamlı biçimde azaldı ve tutuculuk düştü. Yazarlar bu yüzden mıknatıslı hareketli protezlerin MR'dan önce çıkarılmasını öneriyor. Mıknatıs içeren döküm alaşımlı büyük protezlerin de çıkarılması öneriliyor. Pratikte bu şu demek: protezi çıkarıp MR odasının dışında bırakın, implanttaki çelik tutucuyu ve protezin mıknatıslı olduğunu ekibe söyleyin.

İlk listedeki durumlarda implantınızı formda belirtmeniz yeterlidir. İkinci listedeki durumlarda radyoloji ekibinin önceden bilmesi, hazırlık ya da çekim ayarı gerektirebilir.

Aşağıdaki adımlar implantı olan herkes için. Hastanenin kendi talimatı varsa o geçerlidir.

1. 1

   İmplant bilgilerinizi edinin ve saklayın

   FDA implantın markasını ve modelini diş hekiminize sormanızı ve bu bilgiyi kayıtlarınızda saklamanızı öneriyor. İmplant sayısını, türünü (klasik, zigomatik, stratejik), malzemesini ve üstteki protezin tipini bir kartta ya da telefonunuzda tutun.

2. 2

   Randevu alırken söyleyin

   MR randevusunu alırken ağzınızda implant ve sabit ya da hareketli protez olduğunu belirtin. Özellikle baş ve boyun çekimi yapılacaksa bu bilgi, ekibin uygun cihazı ve çekim ayarını seçmesine yardım eder.

3. 3

   Güvenlik formunu eksiksiz doldurun

   NHS'nin anlattığı MR öncesi form, ameliyat geçmişini ve dolgu ile köprüler dahil vücuttaki metal parçaları soruyor. İmplantınızı, protezinizi ve varsa mıknatıslı tutucuyu bu forma yazın.

4. 4

   Hareketli protezi çıkarın

   NHS metal içeren takıların ve eşyaların çıkarılmasını istiyor. Hareketli protezinizi, özellikle mıknatıslı ise, çekimden önce çıkarın ve odanın dışında güvenli bir kapta bırakın. Sabit dişler ve implant yerinde kalır.

5. 5

   Çekim sırasında

   Çekim sırasında ağzınızda ısınma, çekilme ya da rahatsızlık hissederseniz ekibe haber verin. NHS kontrast madde verilen çekimlerde ağızda metalik tat olabildiğini yazıyor; bu implantla ilgili değildir.

6. 6

   Mıknatıslı protezde çekimden sonra kontrol

   Çalışmaların yazarları mıknatıslı tutucuların çekimden önce ve sonra incelenmesini öneriyor. Protezin tutuculuğu çekimden sonra azaldıysa diş hekiminize gösterin; mıknatısın gücü azalmış olabilir.

Her görüntüleme yöntemi implantla farklı etkileşir. Aşağıdaki karşılaştırma hangi tetkikte neye dikkat edileceğini gösteriyor.

Aşağıdakiler gereksiz endişeye ya da kaçınılabilir bir soruna yol açan kararlar.

Aşağıdaki akış tipik bir MR randevusu için; hastanenin talimatı önceliklidir.

1. Randevu alırken

   İmplant, protez tipi ve varsa mıknatıslı tutucu bilgisini verin. Baş ve boyun çekimi ise bunu özellikle vurgulayın.

2. Çekim günü, öncesinde

   Güvenlik formunu doldurun, metal eşyaları ve hareketli protezi çıkarın. Sabit dişler ve implantlar yerinde kalır.

3. Çekim sırasında

   Ağızda ısınma ya da çekilme hissederseniz çağrı düğmesiyle ekibe haber verin. Ölçümlerde ısınma küçük bulundu, ama hissettiğiniz bir şeyi söylemek her zaman doğru.

4. Çekimden sonra

   Mıknatıslı protezi takın ve tutuculuğunu kontrol edin. NHS sonuçların genellikle 1 ile 2 hafta içinde geldiğini yazıyor; raporda çene bölgesinde bozulma notu varsa bu çoğu zaman implantın beklenen etkisidir.

İmplant MR'ın kendisini değiştirmez. Ama hazırlığı ve görüntünün kalitesini şu etkenler belirler:

Çekilecek bölge

Baş, yüz ve boyun çekimlerinde implantın görüntüye etkisi önemlidir; vücudun diğer bölgelerinde etkisi beklenmez.

İmplant ve protez malzemesi

Titanyum, zirkonyum ve kobalt krom farklı düzeyde görüntü bozulması yaratır.

Protezin tutunma şekli

Mıknatıslı tutucular ek bildirim ve çekim sonrası kontrol gerektirir; vidalı ya da yapıştırılmış sabit dişler gerektirmez.

Cihazın gücü

Görüntü bozulması ve ölçülen ısınma 1,5 Tesla'dan 3 ve 7 Tesla'ya doğru artıyor.