Bazal implant nedir? Disk implant, BOI ve kortikobazal terimleri

Önce kelimelerin kendisi. Çene kemiği tek tip değil: dışta sert, yoğun bir kabuk var, buna kortikal kemik deniyor; içi ise daha gevşek, süngerimsi bir yapıda. Dişlerin oturduğu üst bölüme alveol kemiği deniyor ve bu bölüm dişe bağlı olduğu için diş kaybından sonra eriyor. Çenenin gövdesini oluşturan alt ve derin bölüme ise bazal kemik deniyor; diş kaybından çok daha az etkileniyor. 'Bazal implant' adı buradan geliyor: implantın tutunduğu bölgeyi anlatıyor, bir markayı değil.

'Kortikobazal' iki kelimenin birleşimi: bazal bölgedeki kortikal kabuk. Dr. Ihde Dental'in kendi tanımına göre vidalı bir implant, kemiğin iç ve dış duvarına birlikte (bikortikal) ya da ikinci veya üçüncü kortikal tabakaya tutturulduğunda bazal implantlar grubuna giriyor ve tercihen erimeye dayanıklı kortikal bölgeler kullanılıyor. 'Birinci kortikal' implantın girdiği üst kabuk; ikinci ve üçüncüsü, implantın ucunun ulaştığı daha derindeki karşı duvarlar. Corticobasal® adı ise firmanın sitesinde tescil işaretiyle kullanılıyor; yani hem genel bir tarif hem bir ürün grubu adı.

İlk bazal implantlar bugünkülere hiç benzemiyordu. Almanya'daki hasta portalı implantate.com, disk implantların diğer bütün vidalı implant türlerinden farklı olarak kemiğe yandan yerleştirildiğini yazıyor. Üreticinin tarifine göre bu yandan yerleşen (lateral) bazal implantlar çiğneme kuvvetini yatay taban plakalarının üstünden ve altından kortikal kemiğe aktarıyor. Görünüşü, ince bir gövdenin ucunda kemiğin içine yatırılmış bir disk.

BOI kısaltması 'basal osseointegrated implant', yani bazal kemikle kaynaşan implant demek. 1999'da İsviçre'de yayımlanan bir diş hekimliği dergisinde, Almanya'daki bir uygulayıcı grubunun BOI üzerine bir konsensüs metni yer alıyor. Stefan Ihde aynı yıl alt çenesi öne çıkmış (sınıf III) hastalarda 'bazal osseointegrasyon' yöntemini anlatan bir makale yayımlıyor ve kemik dağılımı uygunsa üst yapının erken yüklenebileceğini, kalça kemiğinden greft gibi büyük cerrahilerin nadiren gerektiğini yazıyor. Ihde'nin 2005'te Springer'den çıkan Principles of BOI kitabı da bu dönemin ürünü.

Disk implantlar yalnızca Ihde çevresine ait değildi. 2012'de yayımlanan, Fransa'daki Nice kaynaklı bir makale, ileri derecede erimiş çenelerde bazal disk implantları anlatıyor. Bu teknikte implant yatağı ameliyattan 45 ile 90 gün önce özel bir aletle 'aktive' ediliyor ve sabit köprü, dışarıdan takılan bir ortopedik sabitleyici gibi çalışacak kadar rijit tasarlanıyor. Yani 'disk implant' adı birden fazla ekolün kullandığı bir tasarım ailesini anlatıyor.

Sonra vidalı tasarımlara geçildi. International Implant Foundation'ın sitesinde yayımlanan özgeçmişe göre Ihde 1996-2006 arasında yandan yerleştirilen bazal implantlarla çalıştı ve 2006'dan beri Strategic Implant® üzerinde çalışıyor. strategic-implant.com, 'bazal implant' teriminin ilk kez yaklaşık 1999'da kullanıldığını ve Strategic Implant® adının İsviçre'deki Simpladent GmbH'nin implantları için korunmuş bir terim olduğunu yazıyor. Bugünkü vidalı tasarımlar klasik implant gibi yukarıdan yerleştiriliyor, ama ucları derindeki kortikal duvara tutunuyor. Geçişin sebeplerini kaynaklar ayrıntılı açıklamıyor.

Disk implantların bugünkü durumu da not edilmeli. implantate.com'a göre BOI tescilli markası Biomed Est. adına kayıtlı ve disk implantlar üreticinin kataloğundan çıkmış. Dr. Ihde Dental'in güncel ürün listesinde de disk tasarımlı bir implant görünmüyor. Yani bugün bir klinikte 'bazal implant' dendiğinde, büyük ihtimalle vidalı kortikobazal bir implant kastediliyor; eski disk implantlar ise daha çok geçmişte tedavi olmuş hastaların ağzında karşımıza çıkıyor.

Kelimelerin tarihi ilginç bir çelişki de taşıyor. BOI adında 'osseointegrated', yani kemikle kaynaşma kelimesi var. Oysa International Implant Foundation'ın 2020'de yayımlanan konsensüs metni, kortikobazal implantların ilk stabiliteyi 'osseointegrasyon' yerine 'osseofiksasyon' ile sağladığını ve kırık tedavisindeki ilkelere göre çalıştığını yazıyor. Aynı çevre, yıllar içinde kendi yöntemini anlatan kelimeyi değiştirmiş. İki kavram birbirini dışlamıyor; ama hangisinin ilk günü, hangisinin sonrasını anlattığını bilmek terimleri doğru okumayı sağlıyor.

Klasik implantla terim farkı buradan çıkıyor. Klasik implant için yayınlarda çoğu zaman 'krestal' deniyor: implant dişlerin oturduğu kemik sırtına yerleştiriliyor ve tutunmasını zamanla, kemiğin yüzeye kaynaşmasıyla kazanıyor. 2026'da yayımlanan bir derleme iki grubu 'kortikal' ve 'kanselöz' implantlar olarak karşılaştırıyor: bazal implantlar yoğun kortikal kemiğe tutunuyor, tek parçalı ve cilalı yüzeyli; klasik implantlar ise yeterli alveol kemiğine ve çoğu zaman aşamalı tedaviye ihtiyaç duyuyor. Yöntemin kendisini ve üç temel kararını 'Ihde implant nedir' rehberinde ayrıca anlattık.

Bir teklifte ya da reklamda 'bazal implant' yazması tek başına bir şey anlatmıyor. Aşağıdaki ayrım, okuduğunuz cümlenin neyi kastettiğini anlamaya yardım eder.

Aşağıdaki sorular, genel bir terimi somut bir tedavi planına çevirmenin yolu.

1. 1

   Tasarımı sorun: disk mi, vida mı

   Bugün sunulanların çoğu vidalı tasarım. Yine de hangisinin kastedildiğini sormak, yanlış anlaşılmayı baştan önler.

2. 2

   Ürün adını sorun

   BCS, KOS, Strategic Implant® ya da başka bir sistem mi? Ürün adı, hangi kullanım koşullarının geçerli olduğunu belirler.

3. 3

   Tutunma noktasını tomografide görün

   Her implantın hangi kortikal duvara, hangi açıyla gideceği üç boyutlu görüntüde gösterilebilir. Sinir kanalı ve sinüs sınırları da aynı görüntüde değerlendirilir.

4. 4

   Yükleme kararının neye dayandığını sorun

   Dişlerin hemen takılması, ilk günden yeterli mekanik tutunmaya bağlı. Tutunma ölçülür; beklenen değere ulaşılamayan bölge o gün yüklenmez ve teslim ertelenir.

5. 5

   Kaydı isteyin

   Ürün adı, çap, boy ve bölge yazılı olarak size verilmeli. 'Bazal implant' yazan bir belge, yıllar sonra başka bir hekime yetmez.

Kemik azaldığında gündeme gelen başka çözümler de var. Bazıları bazal implantla aynı cümlede geçiyor ama farklı şeyler.

Kelimeleri karıştırmak sadece dil meselesi değil; yanlış beklentiye ve eksik kayda yol açabiliyor.

İyileşme seyri disk ya da vida tasarımından çok, yapılan cerrahinin kapsamına bağlı.

1. İlk günler

   Şişlik ve morarma bu dönemde tepe yapar, sonra geriler. Soğuk uygulama, baş yüksekte uyuma ve verilen ilaçlar bu dönemi yönetir.

2. İlk haftalar

   Kapanış kontrolü yapılır ve erken değen noktalar düzeltilir. Çiğneme yumuşak gıdalarla başlar, kademeli olarak normale döner.

3. İlk aylar

   Diş eti yeni köprünün çevresine oturur. Köprü altı temizliği için kullanılacak araçlar bu dönemde alışkanlığa dönüşmeli.

4. Uzun vade

   Düzenli kontrollerde diş eti, köprü ve kapanış değerlendirilir. Eski bir disk implantınız varsa, bunun da takip planına alınması gerekir.

Rakam vermiyoruz; doğru rakam tomografi görüldükten sonra çıkar. Bazal implantla yapılan bir planda toplamı belirleyen kalemler şunlar:

Kemik ekleme gerekip gerekmediği

Tutunma derin kortikal kemikten alınabildiğinde greft çoğu vakada gündeme gelmiyor. Klasik yolla aradaki en büyük maliyet farkı bu kalemde.

İmplant sayısı

Yük paylaşımına dayanan planlarda sayı genellikle daha yüksek tutuluyor. Sayıyı kemiğin durumu ve köprünün uzunluğu belirliyor.

Üst yapı

Üçüncü gün takılan final sabit dişler, malzemesi ve işçiliğiyle çoğu planda toplamın en büyük parçası.

Planlama ve görüntüleme

Her implantın hangi kortikal duvara gideceğinin belirlendiği üç boyutlu planlama, bu yaklaşımın vazgeçilmez kalemi.