Mini implant nedir, kimlere uygun, sınırları ne?

İmplantlar çaplarına göre sınıflanıyor. Dar çaplı implantları inceleyen ve Clinical Oral Implants Research'te yayımlanan meta analiz üç grup tanımlıyor: çapı 3 milimetrenin altında olanlar 'mini implant', 3 ile 3,25 milimetre arası ikinci grup, 3,3 ile 3,5 milimetre arası üçüncü grup. Yani klinikte 'ince implant' ya da 'dar implant' diye konuşulan her şey mini implant değil. Bu ayrım önemli, çünkü sonuçlar gruba göre değişiyor: aynı meta analizde 3 milimetre ve üzeri dar implantlar standart implantla benzer sağkalım gösterirken, mini implantlar anlamlı biçimde daha kötü sonuç vermiş.

Sayılarla: aynı çalışmada ortalama sağkalım mini implantlarda %94,7, ikinci grupta %97,3, üçüncü grupta %97,7. Mini implantları standart çaplı implantlarla karşılaştıran hesapta başarısızlık için olasılık oranı yaklaşık 4,5 çıkıyor, ama güven aralığı çok geniş (1,5 ile 13,7 arası). Yazarlar iki çekince ekliyor: dahil edilen literatürün yanlılık riski yüksek ve uzun dönem veri eksik. Bu sayıyı 'mini implantların beşte biri düşüyor' diye okumamak gerekiyor; okunması gereken, mini implantın standart implantla aynı güvenlik payına sahip olmadığı.

Tasarım farkı da ölçü kadar belirleyici. Standart implant çoğunlukla iki parçalıdır: kemiğe giren gövde ve üzerine vidalanan bağlantı parçası. Mini implantlar ise çoğu zaman tek parça üretilir; ağız içinde kalan ucu doğrudan bir tutucudur, sıklıkla küçük bir top biçiminde. Protezin içine yerleştirilen lastik ya da metal halka bu topa geçer ve protez yerine oturur. Bu sadelik avantajdır, ama bir bedeli var: implant yanlış açıyla girerse bunu sonradan bir ara parçayla düzeltmek mümkün olmaz, tutucu aşınırsa da tutucu implantın kendisidir.

Mini implantın asıl kullanım alanı alt çene takma protezi. Alt protez, üst protezin tutunduğu geniş damak yüzeyinden yoksundur ve dil, yanak ve dudak hareketleriyle sürekli oynar. 2002'de yayımlanan McGill uzlaşı bildirisi, alt çenede iki implantla tutulan protezi dişsiz hastalar için ilk tercih edilecek standart olarak tanımladı. Mini implant bu fikrin dar kemiğe uyarlanmış hâli gibi çalışıyor: tek bir kalın implant yerine birkaç ince implant. Mini implantlarla alt protez tutuculuğunu inceleyen derlemede hastaların çoğuna dört implant konmuş.

Alt çenede sonuçlar iyi. 17 çalışmayı, 475 hastayı ve 1.715 mini implantı toplayan sistematik derlemede genel sağkalım %95,63; takip süresi 6 ile 84 ay arasında, ortalama yaklaşık 28 ay. Çalışmaların çoğunda implantlar diş eti açılmadan yerleştirilmiş. Yazarlar mini implantı kısa ve orta vadede alt protezi tutmak için makul bir seçenek olarak görüyor. Burada 'kısa ve orta vade' ifadesi süs değil: ortalama takip iki buçuk yılın altında.

Üst çenede tablo farklı. 24 çalışmayı ve 2.494 mini implantı inceleyen derlemede üst çenede başarısızlık %31,71, alt çenede %4,89 bulunmuş. Yalnız üst çeneye bakan başka bir derlemede, ortalama takip 1,79 yılken sağkalım %77,1. Üst çenede 2,4 milimetrelik mini implantlarla yapılan ve beş yıl süren çok merkezli çalışmada beş yılın sonunda birikimli başarısızlık %23,2; kayıpların önemli bölümü implantların henüz protezle tam bağlanmadığı ilk aylarda olmuş. Aynı çalışmada hastaların yaşam kalitesi puanı yine de belirgin biçimde iyileşmiş. Yani üst çenede mini implant hastanın hayatını kolaylaştırabiliyor, ama bu beş yıllık çalışmada olduğu gibi implantların beşte biri ile dörtte biri kadarının kaybedilebileceğini baştan hesaba katmak gerekiyor.

Uzun dönem verisi azdır ama sıfır değildir. Mini implantların kalıcı protez için kullanımını tarayan 2013 tarihli derleme, kayıpların neredeyse tamamının ilk yıl içinde olduğunu ve uzun dönem sağkalım için kanıt bulunmadığını yazıyordu. Sonraki yıllarda daha uzun takipler yayımlandı: alt ve üst çenede 83 hastayı ve 334 mini implantı izleyen geriye dönük çalışmada 15 yıllık birikimli sağkalım %86,3, protez sağkalımı %95,45. Bu tek merkezli ve geriye dönük bir çalışma; yön verir, kesinlik vermez.

Sık karıştırılan bir nokta: ortodontide de 'mini implant' ya da 'mini vida' denen küçük vidalar kullanılır. Bunlar diş taşıyan implant değildir; tel tedavisi sırasında dişleri çekmek için geçici dayanak olarak konur ve tedavi bitince çıkarılır. Aşağıdaki her şey diş ya da protez taşımak için konan mini implantlarla ilgili.

Mini implantın tek başına iyi ya da kötü olduğu söylenemez; sonucu belirleyen hangi çenede, kaç tane ve hangi protez için kullanıldığı. Aşağıdaki ayrım derlemelerde öne çıkan tabloya göre.

Aşağıdaki sıra alt çenede takma protezi mini implantla tutturmanın genel akışı. Yükleme zamanı ve implant sayısı kliniğe ve kemiğe göre değişir.

1. 1

   Protezin ve kemiğin değerlendirilmesi

   Önce mevcut protezin uyumu kontrol edilir: dişleri aşınmış, kenarları kısalmış bir protez, altına implant konsa da düzgün çalışmaz. Kemiğin yüksekliği ve genişliği tomografiyle ölçülür; mini implant uzunluğu da önemlidir, çünkü ince gövde tutunmayı boyundan almak zorundadır.

2. 2

   İmplant sayısının ve yerlerinin belirlenmesi

   Alt çenede çoğunlukla dört mini implant kullanılır; derleme alt çenede en az dört, üst çenede en az altı implant öneriyor. İmplantların birbirine paralel durması önemlidir, çünkü tek parça tasarımda açı farkı sonradan düzeltilemez.

3. 3

   Yerleştirme, çoğunlukla diş eti açılmadan

   Çalışmaların çoğunda mini implantlar diş etinde küçük bir delikten, kesi yapmadan yerleştirilmiş. Bu, ameliyat sonrası şikâyeti azaltabilir; ama kemik doğrudan görülmediği için planın doğruluğu daha da önem kazanır. Sert kemikte implantı aşırı kuvvetle döndürmek ucun kırılmasına yol açabilir.

4. 4

   Hemen ya da bekleyerek yükleme

   Bazı çalışmalarda protez aynı gün tutuculara bağlanmış, bazılarında implantların kemikle kaynaşması beklenmiş. Derlemeler yükleme şekli bakımından çalışmalar arasında büyük farklar olduğunu yazıyor. Üst çenede yapılan beş yıllık çalışmada ilk dönemde protez yumuşak bir astarla desteklenmiş, kalıcı bağlantı altıncı ayda yapılmış.

5. 5

   Tutucu halkaların proteze yerleştirilmesi

   Protezin iç yüzüne, implantların üstüne denk gelecek biçimde tutucu yuvaları yerleştirilir. Halkalar zamanla aşınır ve değiştirilir; bu bir arıza değil, sistemin bakım kalemidir.

6. 6

   Kontroller ve astarlama

   Protezin altındaki diş eti ve kemik zamanla değişir; protez boşlukta kalırsa yük implantlara biner. Muayenehanede yapılan çalışmada protezlerin %16'sı tekrar tekrar astarlanmış. Düzenli kontrol bu nedenle sistemin parçasıdır.

Mini implantı değerlendirirken karşılaştırılacak şey 'implant mı, değil mi' değil; hangi sayıda ve hangi kalınlıkta implantla hangi protezin taşınacağı.

Mini implantın sorunları çoğunlukla ilk yılda ve üst çenede yoğunlaşıyor. Protez tarafındaki bakım yükü de hesaba girmeli.

Diş eti açılmadan yapılan yerleştirmede iyileşme çoğunlukla kısadır; asıl dikkat isteyen dönem implantların kemikle kaynaştığı ilk aylardır.

1. İlk günler

   Hafif ağrı ve hassasiyet beklenir. Protez aynı gün bağlandıysa ilk günlerde yumuşak gıdalarla başlamak, protezi hekimin söylediği süre boyunca çıkarmamak ya da söylendiği gibi çıkarmak gerekir. Bu talimat yükleme şekline göre değişir.

2. İlk üç ay

   Kayıpların en sık görüldüğü dönem. Protezin bir implantın üstünde sallanması, bir implantın çevresinde artan ağrı ya da kanama bu dönemde mutlaka kontrol gerektirir.

3. İlk yıl

   Kontrollerde implant çevresindeki diş eti, protezin oturması ve tutucu halkaların durumu değerlendirilir. Bir yılı geçen mini implantlarda kayıp belirgin biçimde azalır.

4. Sonraki yıllar

   Halkalar aşındıkça değiştirilir, protez gerektikçe astarlanır. Protezin altı boşaldığında yük implantlara biner; astarlamayı ertelemek ince implantlar için kalın implantlardan daha risklidir.

Burada rakam bulamayacaksınız. İki teklifi karşılaştırırken bakılacak başlıklar şunlar:

İmplant sayısı ve çenesi

Alt çenede çoğunlukla dört, üst çenede en az altı mini implant konuşulur. Üst çene teklifinde kayıp olasılığının ve yeniden yerleştirmenin nasıl karşılanacağının yazılı olması gerekir.

Protez: mevcut mu, yeni mi

Mevcut protezin içine tutucu yerleştirmek ile yeni protez yapmak farklı iki iştir. Protez uyumsuzsa yalnız implant fiyatına bakmak yanıltıcı olur.

İmplantın ölçüsü ve sistemi

Çapın 3 milimetrenin altında mı üzerinde mi olduğunu ve hangi sistemin kullanıldığını sorun. Uzun dönem çalışmasında bile iki farklı mini implant markası arasında kemik kaybı ve komplikasyon farkı bulunmuş.

Bakım kalemleri

Halka değişimi, astarlama ve protez onarımının nasıl ücretlendirileceği baştan konuşulmalı. Mini implantlı protezlerde bunlar seyrek değil, beklenen işlerdir.