Protez yapıştırıcısı: ne zaman işe yarar, ne zaman bir uyarıdır?

Tam protez diş etine yapıştırılarak değil, oturduğu sırta uyarak tutunur: aradaki ince tükürük tabakası ve üst çenede damağın altında oluşan emme etkisi protezi yerinde tutar. Yapıştırıcı bu düzeneğe eklenen bir yardımcıdır. Tükürükle temas edince şişer, protezle diş eti arasındaki çok küçük boşlukları doldurur ve yapışkan bir tabaka oluşturur. Sonuç daha sıkı bir tutuş ve protezin altına daha az yemek kaçmasıdır.

Bu yüzden yapıştırıcının en çok işe yaradığı ağız, zaten iyi oturan bir protezin olduğu ağızdır. Kalabalık bir sofrada, uzun bir konuşmada ya da protezine yeni alışan birinde küçük bir miktar güven hissini belirgin biçimde artırabilir. Ağız kuruluğu da protezin tutuşunu azaltır; tükürüğü azalmış birinde yapıştırıcı tutuşa destek olabilir, ama kuruluğun sebebi ayrıca araştırılmalıdır.

Yapıştırıcının yapamadığı şey, oturmayan bir protezi oturtmaktır. Protezle diş eti arasındaki boşluk büyüdüğünde yapıştırıcı o boşluğu dolduracak kalınlıkta sürülmeye başlanır. Kalın bir tabaka protezi olması gereken yerden yukarı kaldırır, dişlerin birbirine değme biçimini değiştirir ve basıncı birkaç noktada toplar. Protez tutuyormuş gibi hissettirir, ama altında sürtünme ve bası devam eder.

Yapıştırıcı ihtiyacının zamanla artmasının sebebi çoğu zaman protezin kendisi değil, altındaki zemindir. Diş kaybından sonra çene kemiği yıllar içinde yavaşça küçülür; protez aynı kalırken sırt alçalır ve aradaki boşluk büyür. Hastaların tarif ettiği sıra hemen hep aynıdır: önce hiç yapıştırıcı gerekmez, sonra yalnızca özel günlerde kullanılır, sonra her sabah, en sonunda gün içinde birkaç kez ve her seferinde daha fazla. Bu sıranın her basamağı, uyumun kontrol edilmesi gerektiğini söyler.

Bazı yapıştırıcı kremleri çinko içerir. Talimata uygun ve ölçülü kullanıldığında bunlar güvenli kabul ediliyor. Sorun, yıllarca ve önerilenin çok üzerinde kullanım: taşan krem yutulur ve vücutta çinko fazlası oluşabilir. Tıp literatüründe bu tür uzun süreli aşırı kullanımla ilişkilendirilen, el ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanmayla seyreden sinir hasarı vakaları bildirilmiştir. Yapıştırıcıyı her gün kullanıyorsanız ambalajdaki içeriğe bakıp çinko içermeyen bir ürün seçmek makul bir önlemdir.

Temizlik de yapıştırıcı kullanımının parçasıdır. Diş etinde ve damakta kalan kalıntılar bakteri ve mantarın tutunacağı bir yüzey oluşturur, kötü koku ve tahrişe yol açabilir. Yapıştırıcı her akşam hem protezden hem ağızdan tamamen temizlenmeli, protez gece çıkarılmalıdır.

Aynı ürün iki farklı ağızda iki farklı anlama gelir. Belirleyici olan, protezin yapıştırıcı olmadan nasıl tuttuğudur.

Ürünün kendi kullanım talimatı her zaman önce gelir. Aşağıdaki sıra genel bir çerçeve; krem, toz ve ped türleri arasındaki farklar adımların içinde yazılı.

1. 1

   Protezi temizleyin

   Önceki günden kalan yapıştırıcıyı tamamen çıkarın ve protezi fırçalayın. Eski tabakanın üzerine yenisini sürmek protezi kaldırır ve kalıntı birikmesine yol açar. Krem türünde protezin kurulanması, toz türünde nemli bırakılması çoğu ürünün önerisidir.

2. 2

   Az miktarla başlayın

   Krem için her protezin diş etine bakan yüzeyine üç dört bezelye tanesi büyüklüğünde nokta koyun ve kenarlara çok yakın sürmeyin. Toz için ince ve eşit bir tabaka serpip fazlasını silkeleyin. Ped türünde pedi protezin biçimine göre kesip talimattaki gibi nemlendirin.

3. 3

   Protezi yerine oturtun

   Ağzınızı suyla çalkalayın, protezi yerleştirin ve birkaç saniye hafifçe bastırarak ya da dişlerinizi yavaşça kapatarak tutun. Yeme içme için ürünün önerdiği süreyi bekleyin.

4. 4

   Taşma olup olmadığına bakın

   Yapıştırıcı protezin kenarından ağzınıza taşıyorsa fazla sürmüşsünüzdür. Bir sonraki sefer miktarı azaltın; taşan yapıştırıcı yutulur ve tutuşa katkı sağlamaz.

5. 5

   Gün içinde kaç kez sürdüğünüze dikkat edin

   Doğru miktarla sürülen yapıştırıcı çoğu zaman günün önemli bir bölümünde yeterlidir. Gün içinde protezi çıkarıp tekrar tekrar sürmeniz gerekiyorsa bu, miktarın değil uyumun sorunu olabilir.

6. 6

   Akşam tamamen temizleyin

   Protezi çıkarın ve üzerindeki yapıştırıcıyı ılık su altında yumuşak bir fırçayla temizleyin; sıcak su kullanmayın. Diş etinizde ve damağınızda kalanı ılık suyla çalkalayıp ıslak bir gazlı bez ya da yumuşak bir fırçayla nazikçe silin. Protezi gece suda ya da temizleme solüsyonunda bekletin.

7. 7

   Tüpün ne kadar sürdüğünü not edin

   Yeni bir tüpe başladığınız ve bitirdiğiniz günü takvime yazın. Aynı boy tüp eskisinden belirgin biçimde erken bitiyorsa, fark etmeden miktarı artırmışsınız demektir.

Yapıştırıcıya giderek daha çok ihtiyaç duyuyorsanız sıradaki adım başka bir ürün denemek değil, protezin uyumuna bakmaktır. Aşağıdakiler en az müdahaleliden başlıyor.

Talimatına uygun kullanılan yapıştırıcı güvenli kabul ediliyor. Aşağıdakiler çoğunlukla fazla miktardan, eksik temizlikten ya da yapıştırıcının uyumsuz bir protezi taşımasından kaynaklanıyor.

Uyum düzeltildiğinde yapıştırıcı ihtiyacı çoğu zaman belirgin biçimde azalır. Aşağıdaki akış, yapıştırıcıya giderek daha çok ihtiyaç duyan bir protezle hekime gidildiğinde yaşanan olağan sıradır.

1. Muayene günü

   Protezinizi yanınıza alın ve mümkünse o gün yapıştırıcı sürmeden gelin; protezin kendi başına nasıl tuttuğunun görülmesi gerekir. Ne sıklıkla ve ne miktarda yapıştırıcı kullandığınızı, bir tüpün ne kadar sürdüğünü anlatın.

2. Düzeltme ya da beslemeden sonraki ilk günler

   Protezi önce yapıştırıcısız deneyin; çoğu kişi farkı ilk günlerde hisseder. Yeni tabaka basınç noktalarını değiştirebileceği için küçük bir ayar gerekebilir.

3. İlk ay

   Yapıştırıcıya hâlâ her gün ve artan miktarda ihtiyaç duyuyorsanız bunu kontrolde söyleyin. Kemik sırtı çok alçalmışsa beslemenin etkisi kısa sürebilir; bu durumda yeni protez ya da implant desteği konuşulur.

4. Uzun vade

   Protez yeni olsa bile düzenli kontrole gidin; uyum yavaşça değiştiği için fark etmeniz zordur. Tüp takibini sürdürün: yeniden başlayan artış, bir sonraki kontrolün zamanını söyler.