Kiedy krwawienie dziąseł jest poważne?

Wyjaśnijmy to na wstępie: zdrowe dziąsło nie krwawi przy szczotkowaniu. Krwawienie oznacza, że naczynia przy brzegu dziąsła są poszerzone przez zapalenie, a tkanka osłabła tak bardzo, że pęka przy najlżejszym dotyku. Krew nie bierze się z twardości szczoteczki, tylko ze stanu tkanki.

Przyczyna jest niemal zawsze ta sama: lepka warstwa bakterii zbierająca się na powierzchni zęba. Gdy przez dzień pozostaje przy brzegu dziąsła, tkanka zaczyna reagować. Gdy stwardnieje od minerałów ze śliny i zmieni się w kamień nazębny, szczoteczka już jej nie usunie; chropowata powierzchnia staje się dla bakterii stałym siedliskiem. Dlatego krwawienie trwające od miesięcy kończy się nie dzięki domowym staraniom, tylko po usunięciu tego osadu.

Pierwszy etap choroby nazywa się zapaleniem dziąseł (gingivitis): zapalenie obejmuje wyłącznie samo dziąsło. Dziąsło jest czerwone, obrzęknięte, łatwo krwawi; włókna łączące ząb z kością i sama kość są jednak nietknięte. Ten etap cofa się całkowicie: gdy osad zostanie usunięty, a domowa higiena wejdzie w nawyk, dziąsło wraca do dawnego stanu, nie tracąc niczego. Miara jest jasna: dwa tygodnie.

Drugi etap nazywa się zapaleniem przyzębia (periodontitis) i tu zaczyna się różnica. Zapalenie schodzi na włókna utrzymujące ząb i na kość; dziąsło odkleja się od powierzchni korzenia, a między nimi powstaje kieszonka tak głęboka, że szczoteczka do niej nie sięga. Kość powoli zanika i żadne leczenie jej nie przywróci. Co więcej, proces jest bezbolesny: próchnica wysyła cię do dentysty bólem, choroba przyzębia postępuje po cichu, a ból przychodzi na samym końcu, w postaci ropnia.

Jest jeszcze jedna warstwa, która nasila krwawienie. W ciąży zmiany hormonalne wzmacniają reakcję dziąsła na te same bakterie, nieuregulowany cukier przyspiesza postęp zapalenia, a leki przeciwzakrzepowe spowalniają krzepnięcie, przez co krwawienie jest obfitsze. Żadne z nich nie wywoła krwawienia ze zdrowego dziąsła; wszystkie jedynie uwidaczniają krwawienie, które i tak płynie z tkanki objętej zapaleniem.

Rozstrzygają badanie i pomiar kieszonek, ale obraz można odczytać także w domu. Punkty z pierwszej listy pokazują, że zapalenie wciąż ogranicza się do dziąsła; każdy punkt z drugiej wymaga sprawdzenia, czy nie doszło do zaniku kości.

Z krwawiącym dziąsłem idź do najbliższego dentysty; ta strona go nie zastępuje. Poniższa kolejność ma ci pokazać, co powinno się wydarzyć podczas badania. Jeśli któryś krok zostanie pominięty, zapytaj o niego.

1. 1

   Historia krwawienia

   Rozstrzygające jest to, kiedy krwawienie się zaczęło, czy dotyczy jednej okolicy, czy całych ust, i czy pojawia się tylko przy szczotkowaniu, czy samoistnie. W tej rozmowie koniecznie trzeba wspomnieć o paleniu, przyjmowanych lekach, ciąży i cukrzycy; każde z nich zmienia obraz.

2. 2

   Pomiar kieszonek

   Cienką sondą wykonuje się pomiar z dokładnością do milimetra w sześciu punktach wokół każdego zęba. Zdrowa okolica to od jednego do trzech milimetrów; głębokość od czterech milimetrów wzwyż pokazuje, że dziąsło oddzieliło się od korzenia. Zapisuje się też punkty krwawiące; krwawiący punkt to miejsce, w którym zapalenie jest tego dnia czynne. Zdanie „dziąsła są w porządku” wypowiedziane bez tego pomiaru to przypuszczenie.

3. 3

   Zdjęcie RTG

   Pomiar kieszonek pokazuje dzisiejsze zapalenie, zdjęcie RTG kość utraconą w przeszłości. Dopiero razem pokazują, na jakim etapie jest choroba. Powiedzieć „zrobimy higienizację i przejdzie” bez obejrzenia poziomu kości to nie wiedzieć, czy przejdzie.

4. 4

   Oddzielenie czynników nasilających krwawienie

   Jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe, zapisuje się, jaki to lek i w jakiej dawce, a przy cukrzycy ostatnie wyniki. To nie przeszkadza w leczeniu; decyduje o tym, jak je zaplanować.

5. 5

   Jasne określenie etapu

   Po badaniu powinna paść jedna odpowiedź: czy zapalenie zostało w dziąśle, czy zeszło do kości. Ta odpowiedź wyznacza i zakres leczenia, i to, jak bardzo trzeba się spieszyć.

To nie są konkurencyjne rozwiązania, tylko kroki ułożone według etapu choroby. Na którym się zatrzymać, pokazuje pomiar kieszonek.

Nie piszemy tego, żeby straszyć, tylko po to, by u każdego lekarza móc zadać właściwe pytanie. Najdroższym błędem przy krwawiących dziąsłach jest uznanie, że ustanie krwawienia to wyzdrowienie.

Poniższy przebieg dotyczy okresu po usunięciu kamienia i oczyszczeniu kieszonek. To, kiedy krwawienie ustaje, mówi też, na jakim etapie jest choroba.

1. Pierwsze dni

   Wrażliwość dziąseł i przejściowa nadwrażliwość na zimno są normalne; po usunięciu kamienia odsłania się część powierzchni korzenia. Najgorsze, co można w tym czasie zrobić, to szczotkować mniej.

2. Od tygodnia do dwóch

   W ustach na etapie zapalenia dziąseł krwawienie całkowicie ustaje, obrzęk schodzi, a dziąsło z ciemnoczerwonego staje się bladoróżowe. Jeśli w tym czasie krwawienie nie ustało, jest kieszonka, do której oczyszczanie nie dotarło; drugi tydzień jest na to punktem kontrolnym.

3. Od czterech do sześciu tygodni

   Ponownie mierzy się kieszonki. Te, które się spłyciły i już nie krwawią, odpowiedziały na leczenie; przy tych, które pozostały równie głębokie i dalej krwawią, rozmawia się o chirurgii. Decyzja zapada na podstawie tego pomiaru, a nie na pierwszej wizycie.

4. Wizyta podtrzymująca co trzy, cztery miesiące

   Dziąsło, które raz przeszło zapalenie przyzębia, reaguje na te same bakterie z tą samą szybkością. Gdy odstęp się wydłuża, kieszonki po cichu znów się pogłębiają. Wynik chroni nie sam zabieg, tylko ten regularny rytm.

Na tej stronie nie podajemy żadnej kwoty: droga może zakończyć się na jednej wizycie higienizacyjnej albo wydłużyć się do leczenia obejmującego całe usta, a różnica jest duża. Zakres wyznaczają te pozycje:

Etap choroby

Oczyszczanie przy brzegu dziąsła i oczyszczanie powierzchni korzeni we wnętrzu kieszonki to różne zabiegi; różnią się czasem, potrzebą znieczulenia i liczbą wizyt. Kwota podana bez pomiaru kieszonek musi się potem w gabinecie zmienić.

Ile okolic jest objętych

Zapalenie ograniczone do jednej okolicy i obraz obejmujący wszystkie cztery odcinki jamy ustnej liczy się inaczej. Pomiar pokazuje ten podział już na pierwszej wizycie.

Czy potrzebna jest chirurgia

Głębokie kieszonki, które nie zamknęły się po oczyszczaniu, wymagają chirurgii. U pacjentów, którzy zgłaszają się wcześnie, ta pozycja w ogóle się nie pojawia.

Czy są utracone zęby

Plan zakończony na leczeniu dziąseł i plan obejmujący ekstrakcje oraz implanty mają inny zakres. Tego rozróżnienia nie da się dokonać bez zdjęcia RTG.