Diş eti küretajı nedir, nasıl yapılır, sonrasında ne olur?

Diş eti hastalığı ilerlediğinde diş eti kök yüzeyinden ayrılır ve arada bir cep oluşur. Bu cebin içinde fırçanın ulaşamadığı taş ve bakteri birikir. Kök yüzeyi temizliğinde bu birikinti el aletleri ya da ultrasonik uçlarla cebin dibine kadar temizlenir, kök yüzeyi pürüzsüzleştirilir. MSD Manuals bunu periodontitisin her türünde tedavinin ilk evresi olarak tarif ediyor.

'Küretaj' sözcüğünün iki anlamı var. Türkiye'de günlük dilde ve birçok klinikte cep içi temizliğin genel adı olarak kullanılıyor. Dar tıbbi anlamda ise 'diş eti küretajı', cebin iç yüzündeki iltihaplı yumuşak dokunun kazınarak alınması demek. 1983'te yapılmış küçük bir çalışmada bu ek yumuşak doku kazıması, kök yüzeyi temizliğine göre ek bir iyileşme sağlamadı. Bugünkü kılavuzlar tedaviyi kök yüzeyinin temizliği üzerine kuruyor.

Diş taşı temizliğinden farkı derinliktir. Diş taşı temizliği diş eti kenarının üstündeki ve hemen altındaki birikintiyi alır, genellikle uyuşturma gerektirmez. Kök yüzeyi temizliği ise cebin dibine iner; bu nedenle bölge çoğunlukla uyuşturulur ve işlem daha uzun sürer.

Etkisi ölçülmüş bir tedavidir. Avrupa Periodontoloji Federasyonu (EFP) kılavuzunun dayandığı çalışmalarda 6 ile 8 ay sonunda cep derinliği ortalama 1,7 milimetre azaldı, ceplerin ortalama yüzde 74'ü kapandı, sondalamada kanama yüzde 63 azaldı. Amerikan Diş Hekimleri Birliği'nin (ADA) incelemesi diş eti bağlantısında ortalama yaklaşık 0,5 milimetrelik kazanç buldu ve işlemi periodontitiste ilk cerrahi olmayan tedavi olarak önerdi.

EFP kılavuzu tedavinin başarısını açık bir ölçüte bağlıyor: cep derinliği 4 milimetre ya da daha azsa ve sondayla ölçümde kanama yoksa cep kapanmış sayılır. Bu yüzden küretajın ne kadar işe yaradığı işlem günü değil, doku iyileştikten sonra yapılan yeniden ölçümde anlaşılır.

Sonucu en çok etkileyen değiştirilebilir etken sigaradır. 17 çalışmayı birleştiren bir meta-analizde sigara içenlerde cerrahi olmayan tedaviden sonra cep azalması içmeyenlere göre ortalama 0,33 milimetre, bağlantı kazancı 0,20 milimetre daha az bulundu. Başlangıçta cep ne kadar derinse fark o kadar belirginleşiyordu. EFP kılavuzu bu yüzden tedavi sürecinde sigara bırakma desteğini güçlü öneri olarak veriyor.

Küretajdan önce hekiminize sormanız gereken birkaç soru var: Hangi dişlerde kaç milimetrelik cep var? İşlem kaç seansta yapılacak? Uyuşturma kullanılacak mı? Yeniden ölçüm ne zaman? Kapanmayan cepler için plan ne? Bu soruların cevabı, tedavinin bir 'temizlik' olarak değil, ölçülen bir tedavi olarak planlandığını gösterir.

Küretaj kemik kaybını durdurmayı hedefler; erimiş kemiği geri getirmez. İşlemin kalıcılığı da evdeki bakıma ve düzenli kontrole bağlıdır. Temizlenen kök yüzeyine plak her gün yeniden yapışır.

Karar cep ölçümü ve röntgenle verilir. Aşağıdaki liste kabaca bir yön verir.

Aşağıdaki sıra genel bir çerçevedir; hekiminizin yöntemi ayrıntılarda farklı olabilir.

1. 1

   Ölçüm ve röntgen

   Her dişin çevresinde cep derinliği ve kanama kaydedilir, kemik seviyesi röntgende görülür. Bu kayıt, işlemden sonra sonucu ölçmenin dayanağıdır. Kopyasını isteyin.

2. 2

   Hekime söylemeniz gerekenler

   Kullandığınız ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar), diyabet ve son değerleriniz, kalp kapağı hastalığı ya da protezi, gebelik, sigara ve daha önce uyuşturmada yaşadığınız bir sorun. Bunlar tedavinin planını değiştirebilir.

3. 3

   Uyuşturma

   Bölge yerel anestezi ile uyuşturulur. Randomize bir çalışmada uyuşturma yapılan hastalar işlem sırasında daha az rahatsızlık ve daha az kaygı bildirdi; derin ceplerde ve iltihabın yoğun olduğu bölgelerde rahatsızlık daha fazla oluyor.

4. 4

   Temizlik

   Cep içindeki taş ve plak ultrasonik uç ve el aletleriyle kök yüzeyinden temizlenir. EFP, el aletleri ve ultrasonik aletlerin tek başına ya da birlikte kullanılabileceğini belirtiyor.

5. 5

   Seans düzeni

   İşlem çeyrek çene çeyrek çene birkaç seansa bölünebilir ya da 24 saat içinde tüm ağız tamamlanabilir. EFP kılavuzuna göre iki yöntem arasında sonuç farkı yok; tüm ağzın kısa sürede yapılması vücutta geçici bir iltihap yanıtı oluşturabildiği için genel sağlık durumunuz dikkate alınır.

6. 6

   Ev bakımı talimatı

   İşlemden sonra fırçalama ve ara yüz temizliği yeniden gösterilir. Bu adım işlemin kendisi kadar önemlidir.

Bu seçenekler küretajın rakibi değil, çoğu zaman öncesi ya da sonrasıdır.

Kök yüzeyi temizliğinin yan etkileri genellikle hafif ve geçicidir. Bilmek, beklenen ile beklenmeyeni ayırmanızı sağlar.

Aşağıdaki akış genel bir çerçevedir; süreler kişiye göre değişir.

1. İşlem günü

   Uyuşma geçene kadar sıcak içecekten ve yanağı ısırma riskinden kaçının. Uyuşma geçince hafif sızı olabilir; hekiminizin önerdiği ağrı kesiciyi kullanabilirsiniz.

2. İlk günler

   Yumuşak fırçayla fırçalamaya devam edin; kanama ve hassasiyet nedeniyle bölgeyi atlamayın. Hekiminiz kısa süreli bir gargara önerdiyse önerilen süre boyunca kullanın.

3. 1–3. hafta

   Kök hassasiyeti bu dönemde artabilir, sonra azalır. Hassas dişler için macunları hekiminize sorun.

4. İlk haftalar boyunca

   Şişlik iner, kanama azalır, diş eti sıkılaşır. Dişler uzamış görünebilir.

5. Yeniden ölçüm

   Doku iyileştikten sonra cepler yeniden ölçülür. Kaç cebin kapandığını sorun; kapanmayan cepler için tekrar ya da cerrahi bu ölçümle kararlaştırılır.

Kök yüzeyi temizliğinin kapsamı ağızdan ağıza değişir. Belirleyen etkenler:

Etkilenen diş ve bölge sayısı

Birkaç dişte sınırlı cep ile dört bölgeye yayılmış hastalık aynı kapsamda değildir.

Cep derinliği ve taş miktarı

Derin cepler ve yoğun taş, daha uzun seans ve daha fazla seans gerektirebilir.

Yardımcı uygulamalar

Cep içine yerel ilaç ya da başka yardımcı yöntemler kullanılırsa kapsam değişir.

Sonrası

Yeniden ölçümde cerrahi gerekirse ve bakım aralığı sıklaştırılırsa uzun vadeli plan genişler.