İmplant ne kadar dayanır?

Ağzınızda "implant" dediğiniz şey üç parçadan oluşuyor. En altta kemiğe yerleşen ve dişin kökünün yerini alan implant var. Onun üstünde diş etini geçip ağza çıkan bir bağlantı parçası (hekimlerin abutment dediği ara parça) bulunuyor. En üstte de gördüğünüz ve çiğnediğiniz diş, yani protez var. Üçünün gördüğü kuvvetler ve karşılaştığı riskler farklı olduğu için ömürleri de aynı değil.

Kemikteki implant çürümez ve aşınmaz. Onu kaybettiren şey zamanın geçmesi değil, çevresindeki dokunun sağlığını yitirmesi. İmplant kemiğe kilitlendiği yerde kalır; diş eti iltihaplanır ve iltihap kemiğe inerse tutunma azalır. Kısacası implantın ömrü, çevresindeki kemiğin ömrü.

Üstteki diş ise doğrudan çiğneme yükünü taşıyor. Yüzeyi yıllar içinde aşınır, sert bir şeye çarptığında kenarından kırılır, tutunduğu vida gevşer. Bunların hiçbiri implantın başarısızlığı değil; yük taşıyan parçanın yıpranması. Üst protez, altındaki implanta dokunulmadan sökülüp yenileniyor.

Pratikte bu şu demek: yıllar sonra "dişim kırıldı" diye geldiğinizde konuştuğumuz şey implantı çıkarmak değil, üst yapıyı onarmak. "İmplantım oynuyor" dediğinizde de ilk baktığımız şey vidanın gevşeyip gevşemediği; gevşemiş vida sıkılır ve konu kapanır. Kemiğin içinde hareket eden bir implant ise bambaşka bir konudur.

İmplantın ömrünü yıl olarak değil, koşul olarak konuşuyoruz. Aynı gün, aynı malzemeyle implant yapılan iki hastadan biri yıllarca sorunsuz kullanır, diğeri erken dönemde sorun yaşar. Farkı yapan beş başlık var: günlük ağız temizliği, sigara, şeker hastalığının kontrol altında olması, gece diş sıkma ve kontrole gelmek. Beşi de sizin elinizde.

Bizim uyguladığımız stratejik implantlar çenenin dış sert tabakasına, yani kemiğin en yoğun katmanı olan kortikal kemiğe mekanik olarak kilitleniyor. Klasik implantlar tutunmasını ağırlıklı olarak içteki daha yumuşak, süngerimsi kemikten alır ve kaynaşmayı beklemek gerekir. Bu fark tedavinin başındaki süreyi değiştiriyor: greft ve aylarca bekleme gündeme gelmiyor. Uzun vadede işleyen kural ise ikisinde de aynı: implantı ayakta tutan şey çevresindeki dokunun sağlığı.

Bu bir kabul-ret listesi değil. İkinci sütunda kendinizi görüyorsanız implant yaptıramazsınız demek değil; önce çözülecek bir şey var demek. Bu maddelerin hepsi çözülebilir maddeler.

İmplantın bakımı doğal dişin bakımından zor değil, ama farklı. Aşağıdaki rutini tedavi bittiğinde size kendi ağzınızda göstererek anlatıyoruz; yazıyla okumak yeterli olmuyor.

1. 1

   Günde iki kez fırçalayın

   Yumuşak fırçayla ve diş eti sınırını da içine alacak biçimde. İmplantın çevresindeki sınır bölgesi doğal dişteki kadar dirençli değil; yapılması gereken sertliği artırmak değil, fırçanın ulaştığı alanı genişletmek.

2. 2

   Ara yüzleri her gün temizleyin

   Fırça dişlerin arasına ve implant üstü köprünün altına ulaşamaz. Buralar için ara yüz fırçası ya da köprünün altından geçirilen özel diş ipi kullanıyoruz; hangi kalınlığın size uyduğunu klinikte deniyoruz. Ağız duşu bunların yerini tutmaz, ama iyi bir tamamlayıcı.

3. 3

   Profesyonel temizliği aksatmayın

   Klinikte yapılan temizlik implant yüzeyini çizmeyen uçlarla yapılır. Bu yüzden implantınız olduğunu gittiğiniz her yerde söyleyin; standart bir diş taşı temizliği aleti implant yüzeyine zarar verir.

4. 4

   Yılda en az bir kontrol röntgeni çektirin

   Çevredeki kemik seviyesinin değişip değişmediği yalnızca röntgende görülür. Hiçbir şikâyetiniz yokken çekilen bu röntgen, bir sorunu hâlâ kolay çözülür aşamada yakalar.

5. 5

   Diş sıkıyorsanız gece plağı kullanın

   Plak, çiğneme kuvvetini üst yapıya değil kendisine aktarır. Protezde kırık ve vidada gevşeme şikâyetiyle gelen hastalarda karşımıza çıkan sebep bu alışkanlık.

Sorunların neredeyse tamamı implanta dokunmadan çözülüyor. Aşağıdakiler en hafiften en ağıra sıralı; hangi basamakta olduğunuz muayene ve röntgenle belirleniyor.

Bunları sizi korkutmak için değil, belirtiyi erken tanıyabilmeniz için yazıyoruz. Tablonun en önemli özelliği başlangıçta ağrısız olması; bu yüzden fark edilmesi sizin hissinize değil, kontrole kalıyor.

Aşağıdaki akış tedavi bittikten sonrası için. Takvim değil, aşamalar; hangi dönemde neye dikkat edeceğinizi göstermek için yazdık.

1. İlk aylar

   Yeni rutine alışma dönemi. Ara yüz temizleyicisini nasıl kullandığınızı klinikte kontrol ediyoruz, çünkü ilk haftalarda yerleşen hatalar sonradan alışkanlığa dönüşüyor. Kapanışta rahatsız eden bir nokta varsa bu dönemde ayarlıyoruz.

2. İlk yıl

   Çevredeki kemik seviyesinin başlangıç görüntüsünü alıyoruz. Bu görüntü sonraki yılların karşılaştırma noktası oluyor; onsuz "değişti mi" sorusunun ölçülebilir bir cevabı olmuyor.

3. Sonraki yıllar

   Düzenli muayene, profesyonel temizlik ve kontrol röntgeni. Sigara, şeker kontrolü ya da diş sıkma tarafında bir değişiklik olduysa kontrol aralığını yeniden ayarlıyoruz.

4. Üst yapının yenilenmesi

   Bir noktada protezin yenilenmesi gündeme gelir. Bu bir başarısızlık değil, yük taşıyan parçanın değişmesi. Altındaki implantlar yerinde kalır, işlem cerrahisiz ilerler.