به من گفته‌اند «همه‌ی دندان‌هایتان باید کشیده شود»: حالا چه می‌شود؟

تصمیم به کشیدن همه‌ی دندان‌ها جمع ساده‌ی تک‌تک دندان‌ها نیست؛ با نگاه به کل دهان گرفته می‌شود. شایع‌ترین دلیل بیماری پیشرفته‌ی لثه است: بخش بزرگی از استخوانی که دندان‌ها را نگه می‌دارد از دست رفته، دندان‌ها لق‌اند و تلاش برای نجات تک‌تک آن‌ها جز مصرف کردن استخوان باقی‌مانده فایده‌ای ندارد. دلیل دوم پوسیدگی‌های گسترده و عمیق است، یعنی بافت دندانی باقی‌مانده آن‌قدر کم شده که نمی‌توان چیزی روی آن ساخت. دلیل سوم عفونت‌های مکرری است که کنترل نمی‌شوند.

ویژگی مشترک این سه دلیل این است که دیدنی‌اند. اینکه چقدر استخوان مانده در عکس رادیولوژی، حرکت دندان‌ها در معاینه و محل عفونت در تصویر قابل نشان دادن است. پیشنهاد کشیدنی که بدون نشان دادن دلیلش به شما داده شود، پیشنهادی ناقص است. درخواست اینکه نشانتان دهند خواسته‌ی عجیبی نیست؛ برعکس، دندان‌پزشک خوب این کار را خودش انجام می‌دهد.

این را هم صریح بنویسیم، چون اغلب نادیده گرفته می‌شود: گاهی نظر دوم تأیید نمی‌کند که دندان‌ها قابل نجات‌اند، بلکه تأیید می‌کند که قابل نجات نیستند. دندان‌هایی که ماه‌ها نگه داشته شده‌اند و هر چند ماه یک بار درمان می‌شوند، ممکن است با مصرف کردن استخوان اطرافشان سر پا مانده باشند. آن استخوان جایی است که در آینده ایمپلنت در آن می‌نشیند. یعنی هر نظر دومی نمی‌گوید «صبر کنیم»؛ گاهی می‌گوید «به تعویق نیندازید» و این هم پاسخ ارزشمندی است.

بدفهمیده‌ترین بخش این تصمیم، ترتیب کارهاست. بیشتر بیماران کشیدن را پایان کار تصور می‌کنند: اول دندان‌ها کشیده می‌شوند و بعد بررسی می‌شود چه باید کرد. درستش دقیقاً برعکس است. پس از کشیدن، استخوان آن ناحیه چون دیگر باری رویش نیست به‌سرعت شروع به تغییر می‌کند. اینکه برنامه‌ی بعدی پیش از کشیدن ریخته شود، هم تعیین می‌کند با چه مقدار استخوان کار خواهد شد و هم اینکه دوره‌ای بی‌دندان پیش می‌آید یا نه.

ترس از بی‌دندان ماندن رایج‌ترین نگرانی در این وضعیت است و اغلب بی‌مورد. بسته به برنامه‌ریزی سه راه وجود دارد: گذاشتن یک پروتز موقت در همان جلسه‌ی کشیدن، کاشت ایمپلنت‌ها در همان جلسه‌ی کشیدن و تحویل بریج ثابت ظرف چند روز، یا فرصت دادن به ناحیه برای مدتی ترمیم. اینکه کدام ممکن است به وضعیت عفونت دهان و استخوان بستگی دارد؛ اما جمله‌ی «ماه‌ها بی‌دندان می‌مانید» در بیشتر برنامه‌ها درست نیست.

و در پایان، بخشی که کسی درباره‌اش حرف نمی‌زند: سنگینی این تصمیم پزشکی نیست، شخصی است. از دست دادن دندان‌های خود برای بیشتر آدم‌ها مثل عبور از یک مرحله‌ی سنی تجربه می‌شود و آنچه تصمیم‌گیری را سخت می‌کند معمولاً نه ابهام پزشکی، بلکه همین احساس است. اینکه با آگاهی از این موضوع جلو بروید کمک می‌کند: تصمیم را در یک هفته بگیرید، برای کسی تعریف کنید، سؤال‌هایتان را بنویسید. اما ماه‌ها به تعویق نیندازید، چون استخوانی که در این مدت از دست می‌رود برنمی‌گردد.

تمایز زیر موقعیت‌هایی را نشان می‌دهد که در آن‌ها نظر دوم به کار می‌آید. هدف رد کردن تصمیم نیست، روشن کردن دلیل آن است.

شش قدم. همه کارهایی‌اند که از دست خودتان برمی‌آید و هیچ‌کدام درمان را به تأخیر نمی‌اندازد.

1. 1

   بخواهید دلیل را روی تصویر نشانتان دهند

   در کدام دندان چقدر استخوان مانده، کدام شکسته و کدام عفونت دارد؟ این‌ها را می‌توان در عکس رادیولوژی نشان داد. دلیلی که نشود نشانش داد، یعنی هنوز کامل توضیح داده نشده است.

2. 2

   مدارکتان را بگیرید

   رادیوگرافی پانورامیک (OPG)، سی‌تی اسکن اگر دارید و برنامه‌ی درمان کتبی. این‌ها سوابق سلامت خود شماست؛ درخواست نسخه‌ای از آن‌ها عادی است و برای نظر دوم ضروری.

3. 3

   بپرسید آیا دندان قابل نجاتی هست

   آیا همه در یک وضعیت‌اند یا بعضی را می‌توان به‌عنوان پایه به کار برد؟ پاسخ ممکن است برنامه را تغییر دهد؛ در بعضی دهان‌ها چند ریشه‌ی باقی‌مانده در راه‌حل بعدی به کار می‌آید.

4. 4

   درباره‌ی برنامه‌ی بعدی پیش از کشیدن صحبت کنید

   پس از کشیدن چه چیزی گذاشته می‌شود، کی و آیا دوره‌ی بی‌دندانی پیش می‌آید؟ پاسخ این سه سؤال باید پیش از روز کشیدن به‌صورت کتبی در دستتان باشد. ترتیب در اینجا حیاتی است.

5. 5

   نظر دوم بگیرید

   برای تصمیمی که برگشت ندارد قدمی عادی است. مدارکتان را ببرید و نظر اول را پس از پایان معاینه بگویید؛ به این ترتیب دو ارزیابی واقعاً مستقل از هم خواهند بود.

6. 6

   تصمیم را در چند هفته بگیرید، نه چند ماه

   فکر کردن حق شماست و برای تصمیمی خوب لازم است. اما ماه‌ها به تعویق انداختن، استخوانی را مصرف می‌کند که بعداً به کار می‌آید. اگر عفونت فعال وجود دارد، همین فرصت هم نیست؛ در آن وضعیت صبر نمی‌کنند.

هنگام گرفتن این تصمیم، آنچه واقعاً باید درباره‌اش صحبت شود کشیدن نیست، این است که به‌جای دندان‌ها چه چیزی گذاشته می‌شود.

موارد زیر به خود تصمیم مربوط نیستند، به زمان‌بندی و ترتیب آن مربوط‌اند.

روند زیر در بیشتر بیماران این‌گونه پیش می‌رود؛ در کشیدن گسترده، زمان‌ها کمی طولانی‌تر می‌شود.

1. ۴۸ ساعت اول

   تورم و کبودی در این دو روز به اوج می‌رسد؛ روز دوم راحت‌تر از روز سوم نیست و این روند مورد انتظار است. کمپرس سرد، خوابیدن با سر بالا و داروهای تجویزشده این دوره را مدیریت می‌کنند. غذای نرم خورده می‌شود.

2. هفته‌ی اول

   تورم فروکش می‌کند و نیاز به مسکن کم می‌شود. اگر پروتز موقت گذاشته شده، نقاطی که فشار می‌آورند در این هفته اصلاح می‌شوند؛ این معاینه‌ها نباید از قلم بیفتند، چون ناحیه‌ای که زخم شود باعث می‌شود پروتز کنار گذاشته شود.

3. ماه‌های اول

   لثه در شکل تازه‌اش جا می‌افتد و استخوان دوباره شکل می‌گیرد. پروتز موقت در این دوره شل می‌شود و باید تنظیم شود. اگر ایمپلنت گذاشته شده باشد، اکلوژن (نحوه جفت شدن دندان‌ها) کنترل می‌شود.

4. از پروتز موقت تا راه‌حل دائمی

   در مسیری که با پروتز موقت صبر می‌شود، راه‌حل دائمی پس از جا افتادن بافت‌ها برنامه‌ریزی می‌شود. زمان آن بر اساس روند دهان تعیین می‌شود؛ درست نیست از ابتدا به روز گفته شود. اما در برنامه‌ی سه‌روزه‌ی Implant72، دندان‌هایی که روز سوم گذاشته می‌شوند همان دندان‌های ثابت نهایی‌اند؛ مرحله‌ی دائمی جداگانه‌ای وجود ندارد.

در این وضعیت هزینه از دو بخش جداگانه تشکیل می‌شود: کشیدن دندان‌ها و کاری که پس از آن انجام می‌شود. بخش دوم بسیار بزرگ‌تر است و تصمیم هم همان‌جا گرفته می‌شود.

تعداد و دشواری کشیدن

چند دندان، در چند جلسه و آیا کشیدنی هست که جراحی لازم داشته باشد؟ ریشه‌های شکسته و دندان‌های نهفته کار را طولانی‌تر می‌کنند.

راه‌حل بعدی

پروتز متحرک، پروتز متحرک روی ایمپلنت یا بریج ثابت. فاصله‌ی میان این‌ها چندین برابر هزینه‌ی کشیدن است و تصمیم اصلی همین‌جاست.

اینکه در همان جلسه انجام شود یا نه

اگر کشیدن و ایمپلنت در یک جلسه انجام شود، تعداد جلسه‌ها و کل زمان کمتر می‌شود. اینکه ممکن است یا نه به وضعیت عفونت و استخوان بستگی دارد.

راه‌حل موقت

پروتز یا بریج موقتی که برای بی‌دندان نماندن گذاشته می‌شود، قلمی جداگانه است. باید پرسید که آیا در پیشنهاد قیمت آمده است یا نه.