پس از کشیدن دندان چقدر باید برای ایمپلنت صبر کرد؟

وقتی دندانی کشیده می‌شود، فقط یک حفره باقی نمی‌ماند؛ دیواره‌های آن حفره هم شروع به تغییر می‌کنند. لایه نازک استخوانی که دندان را در بر گرفته، وجودش را مدیون ریشه دندان است و وقتی ریشه بیرون بیاید، شروع به تحلیل می‌کند. این تغییر در ماه‌های اول از همه سریع‌تر است. یعنی جمله «صبر کنیم تا التیام پیدا کند» هم‌زمان یعنی «مقداری استخوان از دست بدهیم». این به آن معنا نیست که صبر کردن همیشه اشتباه است؛ اما یعنی بی‌هزینه نیست.

منطق قرار دادن در همان جلسه همین است. اگر ایمپلنت درست در لحظه بیرون آمدن دندان در آن حفره قرار بگیرد، استخوان پیش از آنکه تغییر کند به کار خود ادامه می‌دهد و بخش بزرگی از تحلیل پیشگیری می‌شود. به‌علاوه برای بیمار یعنی یک جراحی و یک دوره التیام. اما شرایطی دارد: در ناحیه نباید عفونت فعال باشد، دیواره‌های حفره باید تا حد زیادی سالم باشند و مهم‌تر از همه، ایمپلنت باید در آن حفره استحکام کافی پیدا کند.

شرط آخر حیاتی است. حفره کشیدن به شکل ریشه دندان است و ایمپلنت استوانه‌ای. چون این دو دقیقاً با هم جور نیستند، ایمپلنت باید استحکامش را از فراتر از حفره، از استخوان سالم عمیق‌تر، به دست آورد. در طرح‌هایی که استحکام از لایه کورتیکال و بازال که تحلیل نمی‌رود گرفته می‌شود، این شرط بسیار بیشتر فراهم می‌شود؛ در رویکرد کلاسیک، دیواره‌های حفره کشیدن تعیین‌کننده‌اند.

دلیل انتخاب چند هفته بعد متفاوت است. در این مدت لثه بسته می‌شود و اگر التهاب خفیفی باشد فروکش می‌کند، اما استخوان هنوز تا حد زیادی سر جایش است. یعنی هم بستری تمیزتر و هم هنوز حجم استخوانی خوب. راه میانه‌ای است که در مواردی ترجیح داده می‌شود که بخواهند مطمئن شوند عفونت کاملاً پاک شده است.

ماه‌ها صبر کردن هم در دو حالت درست است: اگر در ناحیه عفونت گسترده‌ای باشد و باید کاملاً پاک شود، یا اگر کشیدن دندان تحلیل گسترده استخوان به جا گذاشته باشد و آن ناحیه باید التیام پیدا کند. در این موارد صبر کردن یک انتخاب نیست، ضرورت است. اینکه چقدر صبر شود به ناحیه بستگی دارد و بر اساس آنچه در معاینه دیده می‌شود تعیین می‌شود.

این را هم صریح بگوییم: اینکه کدام از این سه زمان‌بندی اجرا شود، اغلب روز کشیدن دندان و پس از دیدن ناحیه روشن می‌شود. CBCT تصوری اولیه می‌دهد، اما وضعیت واقعی دیواره‌های حفره فقط وقتی دندان بیرون آمد دیده می‌شود. طرح خوب این عدم قطعیت را از ابتدا می‌گوید و هر دو سناریو را آماده می‌کند.

تفکیک زیر چارچوب تصمیمی است که روز کشیدن دندان گرفته می‌شود.

ترتیب مهم است و آخرین مرحله روی صندلی کشیدن دندان است.

1. 1

   ارزیابی اولیه با CBCT

   پیش از کشیدن دندان، وضعیت استخوان، ضخامت دیواره‌های اطراف حفره و محل لایه عمیق اندازه‌گیری می‌شود. این نخستین تصور را درباره اینکه کدام زمان‌بندی محتمل است می‌دهد.

2. 2

   ارزیابی وضعیت عفونت

   آیا در نوک ریشه آبسه، التهاب گسترده یا بیماری لثه وجود دارد؟ این تعیین‌کننده‌ترین تفاوت میان سه زمان‌بندی است و تا حد زیادی در CBCT دیده می‌شود.

3. 3

   تهیه طرح با دو سناریو

   طرح خوب هم قرار دادن در همان جلسه و هم به تعویق انداختن را آماده می‌کند و از ابتدا می‌گوید هر کدام چه معنایی دارد. این به بیمار کمک می‌کند انتظارش را درست تنظیم کند.

4. 4

   کشیدن دندان و پاک کردن حفره

   دندان تا حد امکان با حفظ استخوان اطراف بیرون آورده می‌شود. بافت ملتهب داخل حفره پاک می‌شود. وضعیت واقعی دیواره‌ها فقط در همین‌جا دیده می‌شود.

5. 5

   گرفتن تصمیم

   اگر ناحیه تمیز باشد و ایمپلنت با گشتاور مورد انتظار بنشیند، در همان جلسه قرار داده می‌شود. اگر نه، ناحیه برای التیام رها می‌شود و درباره تقویم تازه‌ای صحبت می‌شود.

6. 6

   گرفتن جداگانه تصمیم بارگذاری

   قرار داده شدن ایمپلنت به این معنا نیست که فوراً بارگذاری می‌شود. این‌ها دو تصمیم جداگانه‌اند و هر دو با نگاه به مقدار گشتاور گرفته می‌شوند.

اگر به تعویق انداختن لازم باشد، بیمار بی‌دندان رها نمی‌شود. موارد زیر گزینه‌های آن دوره‌اند.

موارد زیر هم بهای صبر کردن و هم بهای عجله را نشان می‌دهند.

روند زیر در بیشتر بیماران همین‌طور پیش می‌رود. اگر ایمپلنت در همان جلسه قرار داده شده باشد، کل روند یک جراحی تجربه می‌شود.

1. ۴۸ ساعت اول

   تورم و کبودی در این دو روز به اوج می‌رسند. کمپرس سرد، خوابیدن با سر بالا و داروهای تجویزشده این دوره را مدیریت می‌کنند. به ناحیه فشار وارد نمی‌شود و از غرغره شدید و حرکت مکیدن پرهیز می‌شود.

2. هفته اول

   لثه شروع به بسته شدن می‌کند. درد کم می‌شود؛ دردی که بیشتر شود یا طعم بد، خارج از روند مورد انتظار است و باید اطلاع داده شود. اگر دندان مصنوعی موقت گذاشته شده، نقاط فشار اصلاح می‌شوند.

3. چند هفته

   التیام بافت نرم کامل می‌شود. اگر قرار دادن زودهنگام برنامه‌ریزی شده باشد، تصمیم در این دوره گرفته می‌شود؛ اگر ناحیه تمیز باشد، ایمپلنت قرار داده می‌شود.

4. ماه‌ها

   استخوان دوباره شکل می‌گیرد و حفره پر می‌شود. در این دوره ارتفاع و پهنای استخوان کم می‌شود؛ در طرح‌های به تعویق افتاده باید وضعیت با CBCT تازه دوباره ارزیابی شود.

زمان‌بندی فقط تقویم را تغییر نمی‌دهد، هزینه کل را هم تغییر می‌دهد. موارد آن این‌هاست:

تعداد جراحی‌ها

قرار دادن در همان جلسه یعنی یک جراحی؛ به تعویق انداختن جلسه دوم و دوره التیام دوم را اضافه می‌کند. برای بیمارانی که از شهر دیگری می‌آیند، این یعنی سفر دوم هم.

احتمال افزودن استخوان

وقتی پس از انتظار طولانی حجم استخوان کم شود، ممکن است پیوند استخوان مطرح شود. این موردی است که هم هزینه و هم مدت را به‌طور محسوسی بزرگ می‌کند و مستقیماً با زمان‌بندی مرتبط است.

راه‌حل موقت

دندان مصنوعی یا بریج موقت برای دوره انتظار هزینه‌ای جداگانه است. هرچه مدت طولانی‌تر شود، نیاز به تنظیم هم بیشتر می‌شود.

حفظ حفره

اگر صبر کردن لازم باشد، قرار دادن پیوند استخوان در حفره هنگام کشیدن دندان تحلیل استخوان را کم می‌کند. هزینه‌ای جداگانه است، اما ممکن است مرحله بعد را ارزان‌تر کند.