از دست دادن دندان چگونه گفتار را تغییر می‌دهد؟

هر کس گفتار خودش را از درون می‌شنود. اولین کسی که متوجه می‌شود «س» سوت‌مانند درمی‌آید یا «ف» و «و» به خش‌خش تبدیل شده، خود اوست و پیش از آنکه طرف مقابل چیزی بگوید، شروع به کوتاه کردن جمله‌هایش می‌کند. علت، بیماری زبان نیست؛ از میان رفتن سطحی است که در تولید صدا به کار می‌رود.

گفتار با تنگ شدن هوایی که از ریه می‌آید در دهان شکل می‌گیرد و بخشی از سطوحی که این تنگی را ایجاد می‌کنند، دندان‌ها هستند. در صداهای «ف» و «و»، لب پایین به لبه‌ی دندان‌های جلوی بالا تکیه می‌کند؛ هوا با سایش از شکاف باریک میان لب و لبه‌ی دندان عبور می‌کند. اگر دندان‌های پیشین بالا نباشند، مرزی برای تکیه‌ی لب وجود ندارد. تفاوت میان «فال» و «وال» محو می‌شود و صدا به خش‌خشی شبیه فوت کردن تبدیل می‌شود.

در صداهای «س»، «ز» و «ش» کار به زبان می‌رسد. نوک زبان به برجستگی سخت پشت دندان‌های جلوی بالا نزدیک می‌شود، در وسطش کانال باریکی مثل ناودان باز می‌کند و هوا را از این کانال به سطح داخلی دندان‌های پیشین بالا می‌فرستد. تیزی صدا از همین برخورد می‌آید. اگر دندان نباشد، هوا از فضایی گشاد پخش می‌شود: صدا صفیرش را از دست می‌دهد و وقتی زبان به جلو بلغزد، نوک‌زبانی گفتن پیش می‌آید. چون «ش»، «ژ» و «چ» از همین ناحیه تولید می‌شوند، همه هم‌زمان آسیب می‌بینند.

به همین دلیل اینکه گفتار چقدر تغییر کند، به این بستگی دارد که کدام دندان از دست رفته است. از دست رفتن دندان‌های آسیاب عقب جویدن را مختل می‌کند و گفتار را تقریباً هیچ تغییر نمی‌دهد. اما شش دندان جلو مستقیماً بخشی از تولید صدا هستند؛ حتی نبودِ یک دندان پیشین بالا هم صدای «س» را به‌طور محسوسی تغییر می‌دهد.

دندان مصنوعی کامل با پوشش سقف دهان، در حالی که فضای خالی را پر می‌کند، متغیر دومی را وارد می‌کند. صفحه‌ی آکریلی کام سخت را از ابتدا تا انتها می‌پوشاند؛ سطحی که زبان از بر دارد ضخیم‌تر می‌شود و شکلش تغییر می‌کند. در صداهای «ت»، «د»، «ن» و «ل»، نقطه‌ای که نوک زبان لمس می‌کند حالا آکریل است. کانال «س» هم بر اساس ضخامت پشت دندان‌های جلوی دندان مصنوعی دوباره ساخته می‌شود: اگر آن ناحیه بیش از حد ضخیم باشد صدا گرفته می‌شود و اگر بیش از حد نازک و گود باشد سوت شروع می‌شود. سوت، ناشی‌گری بیمار نیست؛ یک تنظیم دندان مصنوعی است.

موضوع دیگر این است که دندان مصنوعی سر جایش می‌ماند یا نه. دندان مصنوعی‌ای که هنگام حرف زدن لق می‌خورد دو کار می‌کند: وقتی دندان‌ها به هم می‌خورند صدای کلیک نازکی درمی‌آورد و زبان بی‌آنکه متوجه باشد سعی می‌کند آن را نگه دارد. وقتی زبانی که باید آزاد باشد وظیفه‌ی دیگری هم به عهده بگیرد، جمله‌ها کند می‌شوند. این در دندان مصنوعی فک پایین آشکارتر است؛ در فک پایین سطح کمی برای گیر وجود دارد.

تمایز ساده است: مشکلی است که زبان با یاد گرفتن حلش می‌کند یا یک فضای خالی فیزیکی؟ زبان یاد می‌گیرد، اما نمی‌تواند فضای خالی را پر کند. دو فهرست زیر نشان می‌دهند در کدام طرف هستید.

این ترتیب برای تشخیص است، نه درمان. در پایان خواهید دانست کدام صدا چرا خراب شده، مشکل از دندان مصنوعی است یا از فضای خالی و چه باید کرد.

1. 1

   عکس رادیولوژی خود را بفرستید

   اگر رادیوگرافی پانورامیک (OPG) یا سی‌تی اسکن دارید، از طریق فرم بفرستید؛ ظرف ۲۴ ساعت می‌نویسیم چه گزینه‌هایی پیش روست و لازم نیست بیایید. تصمیم قطعی پس از معاینه گرفته می‌شود.

2. 2

   گوش می‌دهیم کدام صداها خراب شده‌اند

   از شما می‌خواهیم متنی پر از «س»، «ش» و «ز» را بلند بخوانید. صدایی که خراب شده، جای مشکل را مستقیماً به ما می‌گوید: «ف» و «و» رابطه‌ی لب با دندان‌های پیشین بالا را، «س» و «ش» کانال جلوی نوک زبان را و «ت» و «د» اینکه سقف دهان پوشیده است یا نه را نشان می‌دهند.

3. 3

   دندان مصنوعی‌تان را در دهانتان بررسی می‌کنیم

   جای دندان‌های جلو نسبت به لب و زبان، ضخامت صفحه‌ی سقف و اینکه هنگام حرف زدن لق می‌خورد یا نه، تعیین‌کننده است. اینکه دندان مصنوعی را در دست بگیریم و نگاه کنیم کافی نیست؛ اگر صدا هنگام حرف زدن خراب می‌شود، باید دندان مصنوعی را در حین حرف زدن دید.

4. 4

   به اکلوژن و پشتیبانی لب نگاه می‌کنیم

   اکلوژن (نحوه جفت شدن دندان‌ها) که ارتفاعش کم مانده، لب‌ها را به داخل فرو می‌برد و شکافی را که جریان هوا از آن بیرون می‌آید تنگ می‌کند. در این حالت مشکل در یک دندان نیست، در ارتفاع کلی دهان است.

5. 5

   تصویربرداری سه‌بعدی

   سی‌تی اسکن با پرتو مخروطی (CBCT) ارتفاع واقعی استخوان باقی‌مانده را نشان می‌دهد. در همین مرحله تصمیم می‌گیریم که آیا راه‌حل ثابتی که سقف دهان را نپوشاند، گزینه‌ی پیش رو هست یا نه.

این‌ها به ترتیب امتحان می‌شوند و از کم‌تهاجمی‌ترین شروع می‌شود. منشأ مشکل گفتار هر کدام باشد، راه‌حل هم همان‌جاست.

چون اختلال گفتار درد ندارد، در آخر صف قرار می‌گیرد. همین است که ترتیب را اشتباه می‌کند.

آنچه بیش از همه مدت را تعیین می‌کند، این است که چیزی که وارد دهانتان می‌شود سقف دهان را می‌پوشاند یا نه. روند زیر با دندان مصنوعی با پوشش سقف دهان شروع می‌شود و با دندان ثابت تمام می‌شود.

1. ۴۸ ساعت اول با دندان مصنوعی تازه با پوشش سقف دهان

   گفتار در این دوره در بدترین حالت است: صدا گرفته است، «س» صفیر دارد و مدام احساس اضافه بودن چیزی در دهان هست. با نگاه به این دو روز درباره‌ی دندان مصنوعی تصمیم نگیرید؛ زبان هنوز کارش را شروع نکرده است.

2. هفته‌ی دوم

   «ت»، «د»، «ن» و «ل» درست می‌شوند؛ زبان از سطح آکریلی نقشه‌برداری کرده است. «س» و «ش» آخر از همه جا می‌افتند، چون باریک‌ترین کانال را آن‌ها به کار می‌برند. در بیماری که بلند می‌خواند، گفتار در این هفته به حالت عادی نزدیک می‌شود.

3. هفته‌ی سوم و چهارم

   در این مرحله گفتار بیشتر وقت‌ها جا افتاده است. اگر با گذشت چند هفته سوت یا کلیک ادامه دارد، مسئله عادت کردن نیست، تنظیم دندان مصنوعی است؛ کار درست صبر بیشتر نیست، اصلاح دندان مصنوعی است.

4. در دندان ثابت روی ایمپلنت: سه روز کاری در کلینیک

   روز اول ایمپلنت‌ها کاشته می‌شوند و ظرف چند ساعت اولین دندان‌های آزمایشی گذاشته می‌شوند، روز دوم با دندان‌های آزمایشی گفتار هم امتحان می‌شود و روز سوم با دندان‌های ثابت نهایی‌تان بیرون می‌روید. چون صفحه‌ای سقف دهان را نمی‌پوشاند، سطحی نیست که زبان از نو یاد بگیرد؛ گفتار مثل دندان مصنوعی به چند هفته کشیده نمی‌شود.

5. روزهای اول پس از دندان ثابت

   گفتار ظرف چند روز جا می‌افتد. اگر ناحیه‌ی انتقال میان سطح داخلی دندان‌های جلو و لثه بر صدای «س» اثر بگذارد، این را با دندان‌های آزمایشی گوش می‌دهیم و پیش از ثابت شدن دندان‌های نهایی شکل می‌دهیم؛ اصلاحی چنددقیقه‌ای. کمی تورم و حساسیت طبیعی است و از روز سوم به بعد کم می‌شود.

در این صفحه عدد واحدی نمی‌دهیم: تغییر گفتار ممکن است با یک تنظیم دندان مصنوعی فعلی برطرف شود یا با راه‌حلی ثابت که کل دهان را در بر می‌گیرد. فاصله‌ی این دو زیاد است. عکس رادیولوژی خود را بفرستید تا دامنه‌ی کار را کتبی با شما در میان بگذاریم. مواردی که قیمت را تعیین می‌کنند:

منشأ مشکل

اصلاح دندان مصنوعی فعلی، گذاشتن یک دندان جلو به‌جای دندان از دست رفته و حل کردن کل دهان با دندان ثابت، کارهای کاملاً متفاوتی‌اند. عددی که پیش از مشخص شدن منشأ گفته شود، در کلینیک تغییر می‌کند.

تعداد دندان‌های از دست رفته

یک فضای خالی در ناحیه‌ی جلو و یک فک کاملاً بی‌دندان جداگانه محاسبه می‌شوند. از نظر گفتار هر دو یک شکایت ایجاد می‌کنند، اما برنامه‌ها و مدت‌هایشان یکی نیست.

اینکه جراحی اضافه لازم است یا نه

اگر پیوند استخوان یا لیفت سینوس لازم باشد، دامنه‌ی کار گسترده‌تر می‌شود. در پروتکلی که به کار می‌بریم این مورد مطرح نمی‌شود؛ ایمپلنت‌ها در استخوان سخت موجود قفل می‌شوند.

بخش رویی (پروتز روی ایمپلنت)

جنس دندان‌های ثابتی که روی ایمپلنت ساخته می‌شوند و کار لابراتوار مستقیماً بر مجموع اثر می‌گذارند؛ شکل‌دهی سطح داخلی در ناحیه‌ی جلو که برای گفتار مهم است هم بخشی از همین کار است. نام تجاری موادی را که به کار می‌بریم از ابتدا کتبی به شما اعلام می‌کنیم.