پروتز با اتچمنت دقیق چیست؟

پروتز پارسیل متحرک کلاسیک با گیره‌های فلزی به دندان‌های باقی‌مانده متصل می‌شود. گیره کارش را انجام می‌دهد اما هنگام خندیدن دیده می‌شود و این شایع‌ترین شکایت بیماران است. پروتز با اتچمنت دقیق همین کار را با اتصالی نامرئی انجام می‌دهد: یک نیمه اتچمنت داخل روکشی که روی دندان باقی‌مانده ساخته می‌شود پنهان است و نیمه دیگر در بدنه پروتز قرار می‌گیرد. وقتی پروتز گذاشته می‌شود، دو نیمه در هم جفت می‌شوند و از بیرون هیچ فلزی دیده نمی‌شود.

این یک سود واقعی است. ظاهر به‌طور محسوسی بهتر است و نگهداری هم از پروتز گیره‌دار قوی‌تر است، چون اتصال به جای آویزان شدن از بیرون دندان، درون دندان می‌نشیند. روشی شناخته‌شده است که مدت‌هاست به کار می‌رود و در مورد مناسب به‌خوبی کار می‌کند. مشکل در روش نیست، در نحوه توضیح دادن آن است.

چون این پروتز ثابت نیست. از آنجا که گیره نمایانی ندارد، بیماران اغلب آن را ثابت می‌پندارند و گاهی همین‌طور هم معرفی می‌شود. در واقع هر روز برای تمیز کردن درآورده می‌شود، شب‌ها درآورده می‌شود و در بیشتر طرح‌ها بخش پوشاننده سقف دهان حفظ می‌شود. این نکته بیش از هر چیز هنگام تصمیم‌گیری سوءتفاهم ایجاد می‌کند؛ بیماری که انتظار دندان ثابت دارد، وقتی روز اول می‌فهمد باید پروتز را دربیاورد ناامید می‌شود.

موضوع دوم این است که چه بر سر دندان‌های باقی‌مانده می‌آید. آن دندان‌ها برای اینکه بتوانند نیمه اتچمنت را حمل کنند، ناچارند تراش بخورند و روکش شوند؛ این کار برگشت‌پذیر نیست. همچنین بخشی از بار جویدنی که پروتز تحمل می‌کند بر آن دندان‌ها وارد می‌شود. افزودن بار تازه به دندان‌هایی که از قبل تعدادشان کم است و شاید بیماری لثه را هم پشت سر گذاشته‌اند، می‌تواند عمر آن دندان‌ها را کوتاه کند.

سوم، مسئله مکانیکی. اتچمنت‌ها قطعات متحرک‌اند و هر قطعه متحرکی ساییده می‌شود. با گذشت زمان پروتز شل می‌شود و بخش ساییده‌شده اتچمنت باید تعویض شود. این خرابی نیست؛ نگهداری عادی سیستم است. اما اگر از ابتدا گفته نشود، بیمار آن را خرابی می‌پندارد. همچنین باید ثبت شود که از کدام سیستم استفاده شده، وگرنه سال‌ها بعد پیدا کردن قطعه یدکی مشکل می‌شود.

چهارم، چیزی که هیچ پروتز متحرکی حلش نمی‌کند: تحلیل استخوان فک. استخوان زیر لثه‌ای که پروتز روی آن می‌نشیند، چون باری تحمل نمی‌کند، به تحلیل رفتن ادامه می‌دهد. طی سال‌ها پروتز دیگر جا نمی‌افتد و سطح داخلی آن باید دوباره تطبیق داده شود و در نهایت پروتز تعویض شود. اتچمنت‌ها هر قدر هم خوب باشند، زمینه زیر آن تغییر می‌کند.

این پروتز در مورد مناسب به‌خوبی کار می‌کند. تقسیم‌بندی زیر نشان می‌دهد آن مورد کدام است.

کاری است که در چند جلسه انجام می‌شود؛ از پروتز گیره‌دار طولانی‌تر است چون دندان‌های پایه هم آماده می‌شوند.

1. 1

   ارزیابی دندان‌های باقی‌مانده

   کدام دندان‌ها می‌توانند اتچمنت را حمل کنند؟ ریشه‌هایشان سالم است؟ اطرافشان چقدر استخوان هست؟ برنامه‌ای که بدون این ارزیابی شروع شود، ظرف چند سال با از دست رفتن دندان پایه تمام می‌شود.

2. 2

   درمان‌های مقدماتی

   اگر دندان‌های پایه به درمان پوسیدگی، عصب‌کشی یا درمان لثه نیاز داشته باشند، ابتدا این‌ها کامل می‌شوند. اگر این گام حذف شود، مشکلی که زیر روکش پیش می‌رود دیده نمی‌شود.

3. 3

   تراش دندان‌ها و قالب‌گیری

   دندان‌های پایه برای روکش‌هایی که نیمه اتچمنت را حمل می‌کنند تراش داده می‌شوند. این گامی برگشت‌ناپذیر است و لحظه تصمیم همین‌جاست.

4. 4

   ساخت روکش‌ها و پروتز

   روکش‌ها همراه با اتچمنت‌هایشان ساخته می‌شوند و پروتز هم طوری آماده می‌شود که روی آن‌ها بنشیند. این دو باید کاملاً با هم جفت شوند؛ این بخشی است که کار لابراتوار در آن تعیین‌کننده است.

5. 5

   تحویل و عادت کردن

   گذاشتن و درآوردن آموزش داده می‌شود و در روزهای اول نقاطی که فشار می‌آورند اصلاح می‌شوند. این اصلاحات در یک جلسه تمام نمی‌شود؛ چند معاینه لازم است.

6. 6

   نگهداری منظم

   اتچمنت‌ها با ساییده شدن تعویض می‌شوند و پروتز با تحلیل استخوان تطبیق داده می‌شود. این دو کار عمر سیستم را تعیین می‌کنند و باید از ابتدا در برنامه زمانی گنجانده شوند.

راه‌های دیگری که برای همان دهان مطرح می‌شوند و جایی که از هم جدا می‌شوند.

موارد زیر این پروتز را بد نمی‌کنند؛ کمک می‌کنند آگاهانه تصمیم بگیرید.

هفته اول تعیین‌کننده است؛ اصلاحاتی که در این دوره انجام می‌شود تعیین می‌کند که از پروتز استفاده خواهد شد یا نه.

1. روزهای اول

   حس پری در دهان، افزایش بزاق و متفاوت ادا شدن برخی صداها طبیعی است. زحمت کشیدن هنگام گذاشتن و درآوردن هم عادی است؛ دست عادت می‌کند. اگر نقطه‌ای فشار می‌آورد، باید بی‌درنگ اصلاح شود.

2. هفته اول

   نقاطی که زخم شده‌اند اصلاح می‌شوند. درآوردن و کنار گذاشتن پروتز به خاطر یک ناحیه دردناک شایع‌ترین اشتباه است؛ وقتی به پزشک نشان داده شود، بیشترشان در چند دقیقه حل می‌شوند.

3. ماه‌های اول

   جویدن به‌تدریج آزادتر می‌شود. در این دوره وضعیت دندان‌های پایه جداگانه پایش می‌شود؛ اینکه چگونه بار اتچمنت را تحمل می‌کنند زود دیده می‌شود.

4. بلندمدت

   دست‌کم سالی یک معاینه: ساییدگی اتچمنت‌ها، جا افتادن پروتز و سلامت دندان‌های پایه. با تحلیل استخوان، سطح داخلی باید تطبیق داده شود؛ این همان کاری است که عمر پروتز را طولانی‌تر می‌کند.

از پروتز گیره‌دار گران‌تر و از بریج ثابت روی ایمپلنت ارزان‌تر است. اما تفاوت اصلی در پرداخت اول نیست، در نگهداری‌ای است که در طول سال‌ها پخش می‌شود.

تعداد دندان‌های پایه‌ای که آماده می‌شوند

برای هر دندان پایه روکش و اتچمنت لازم است. هر چه تعداد بیشتر شود، هم مواد و هم کار لابراتوار بیشتر می‌شود.

درمان مقدماتی دندان‌های پایه

اگر عصب‌کشی یا درمان لثه لازم باشد، این‌ها موارد جداگانه‌اند. عکس رادیولوژی این را از ابتدا نشان می‌دهد و باید در پیشنهاد درمان آمده باشد.

سیستم اتچمنت و قطعه یدکی

نام سیستم مورد استفاده باید ثبت شود. در سیستمی که به قطعه یدکی‌اش دسترسی نیست، ساییده شدن یک اتچمنت می‌تواند به تعویض کل پروتز بینجامد.

دفعات تطبیق و تعویض

با تحلیل استخوان سطح داخلی تطبیق داده می‌شود و با گذشت زمان پروتز تعویض می‌شود. قلم اصلی که هزینه کل را تعیین می‌کند همین است؛ باید هزینه را با تقسیم بر سال‌ها سنجید.