آیا دندان ثابت بدون ایمپلنت ممکن است؟

دندان ثابت یعنی دندانی که از دهان بیرون آورده نمی‌شود. چیزی که بیرون آورده نمی‌شود باید به جایی بند باشد و در دهان فقط دو چیز هست که می‌شود به آن تکیه کرد: ریشه دندان‌های خودتان و ایمپلنت‌هایی که در استخوان کاشته می‌شوند. گزینه سومی وجود ندارد. به همین دلیل پرسش «آیا دندان ثابت بدون ایمپلنت ممکن است» به یک پرسش خلاصه می‌شود: آیا در دهان شما ریشه سالمی هست که بار را تحمل کند؟

اگر هست، پاسخ مثبت است. اگر در دو طرف فضای خالی دندان‌های سالم باشند، می‌توان بریج ساخت: دندان‌های دو سر تراشیده می‌شوند و رویشان روکش قرار می‌گیرد و فضای میانی با بدنه‌ای پر می‌شود که به این دو پایه آویخته است. نتیجه ثابت است، بیرون آورده نمی‌شود و در بیشتر بیماران به‌خوبی کار می‌کند. بهای آن هم تراشیدن دو دندان سالم است و اینکه این دو دندان از آن پس بار سه دندان را تحمل می‌کنند.

مرز از همین‌جا شروع می‌شود. هرچه فاصله میان پایه‌های بریج بیشتر شود، بریج بیشتر خم می‌شود و بار واردشده بر پایه‌ها بیشتر می‌شود؛ از طولی به بعد این سازه دوام نمی‌آورد. اگر فقط در یک طرف فضای خالی دندان باشد، یعنی پشت آن تکیه‌گاهی نباشد، بریج یک سر آزاد پیدا می‌کند و آن سر مثل اهرم عمل می‌کند و به دندان جلویی فشار می‌آورد. در هر دو حالت، راه‌حل ثابت به ایمپلنت نیاز دارد.

اگر هیچ دندانی در دهان نمانده باشد، پاسخ قطعاً منفی است. وقتی ریشه‌ای برای تکیه وجود ندارد، گزینه باقی‌مانده دندان مصنوعی متحرک است: دندان مصنوعی‌ای که روی سقف دهان و لثه می‌نشیند، شب‌ها بیرون آورده می‌شود و با چسب نگه داشته می‌شود. این دندان ثابت نیست و بیشتر وعده‌های «دندان ثابت بدون ایمپلنت» که در اینترنت دست‌به‌دست می‌شوند، در همین نقطه یا یک دندان مصنوعی متحرک را ثابت جلوه می‌دهند یا فرض می‌کنند در دهان دندان وجود دارد.

یک راه‌حل میانی هم هست که اغلب با راه‌حل ثابت اشتباه گرفته می‌شود: پروتز با اتچمنت دقیق. این یک دندان مصنوعی متحرک است که با گیره‌هایی پنهان در روکش‌های دندان‌های باقی‌مانده نگه داشته می‌شود. چون قلاب‌های فلزی نمایانی به نام کلاسپ ندارد، ثابت به نظر می‌رسد و همین‌طور هم معرفی می‌شود. اما پروتزی است که بیرون آورده می‌شود؛ ثابت نیست. دانستن این تفاوت مهم است، چون مراقبت، طول عمر و هزینه این دو با هم فرق دارد.

در پایان، واقعیتی که اغلب نادیده گرفته می‌شود: هیچ‌کدام از راه‌حل‌های بدون ایمپلنت تحلیل استخوان فک را متوقف نمی‌کنند. در ناحیه‌ای که دندان از دست رفته، استخوان چون باری تحمل نمی‌کند، به تحلیل رفتن ادامه می‌دهد. لثه زیر بدنه بریج به‌مرور فرو می‌نشیند و دندان مصنوعی متحرک هم استخوانی را که رویش نشسته فرسوده می‌کند. این موضوع نه برای تصمیم امروز، بلکه برای گزینه‌های پنج سال بعدتان اهمیت دارد.

تفکیک زیر پس از معاینه و عکس رادیولوژی روشن می‌شود. آنچه تعیین‌کننده است تعداد دندان‌ها نیست، بلکه وضعیت ریشه‌های باقی‌مانده و استخوان اطراف آن‌هاست.

ترتیب مهم است: اول بررسی می‌شود چه چیزی مانده، بعد اینکه چه کاری می‌شود کرد.

1. 1

   ارزیابی دندان‌های باقی‌مانده

   کدام دندان‌ها سر جایشان هستند، ریشه‌هایشان سالم است یا نه، پوسیدگی یا شکستگی دارند یا نه؟ وضعیت امروز دندان‌هایی که قرار است پایه شوند، مستقیماً عمر سازه‌ای را که ساخته می‌شود تعیین می‌کند.

2. 2

   اندازه‌گیری استخوان نگهدارنده

   در عکس رادیولوژی دیده می‌شود که اطراف هر دندان چقدر استخوان مانده است. دندانی که لق است یا بخش بزرگی از استخوانش را از دست داده، نمی‌تواند پایه بریج باشد.

3. 3

   اندازه‌گیری فضاهای خالی

   فاصله به اندازه چند دندان است و آیا در دو طرفش تکیه‌گاه هست؟ این دو داده، اندازه‌گیری اصلی‌ای است که ممکن بودن یا نبودن بریج را تعیین می‌کند.

4. 4

   بررسی اکلوژن

   در فک مقابل چه چیزی هست، چگونه گاز می‌گیرید، آیا عادت دندان‌قروچه دارید؟ اکلوژن قوی، بریجی را که در مرز قرار دارد غیرقابل‌تحمل می‌کند.

5. 5

   گفت‌وگو درباره گزینه‌ها همراه با بهای هرکدام

   بریج به تراشیدن دندان‌های سالم نیاز دارد؛ دندان مصنوعی متحرک سقف دهان را می‌پوشاند؛ ایمپلنت جراحی می‌خواهد. هر سه بهایی دارند و تصمیم با آگاهی از این بها گرفته می‌شود.

6. 6

   در نظر گرفتن پنج سال بعد

   بریجی که امروز ممکن است، وقتی دندان پایه از دست برود دیگر کارایی ندارد. هنگام تصمیم‌گیری باید درباره اینکه این دندان‌ها چقدر دوام می‌آورند هم صحبت شود.

گزینه‌های زیر از ثابت به متحرک مرتب شده‌اند. اینکه کدام‌یک ممکن است، به وضعیت دهان شما بستگی دارد.

موارد زیر بریج یا دندان مصنوعی را بد نمی‌کنند؛ فقط کمک می‌کنند آگاهانه تصمیم بگیرید.

هر سه مسیر برنامه مراقبت خاص خود را دارند و هیچ‌کدام بدون مراقبت پیش نمی‌رود.

1. اگر بریج ساخته شده: هفته‌های اول

   حساسیتی که ممکن است چند هفته در دندان‌های تراشیده‌شده ادامه یابد طبیعی است. در همین دوره باید عادت تمیز کردن زیر بریج شکل بگیرد؛ عادتی که بعدها شکل بگیرد معمولاً دیر است.

2. اگر بریج ساخته شده: سال‌ها

   وضعیت دندان‌های پایه در هر معاینه بررسی می‌شود. پوسیدگی در لبه روکش، تحلیل لثه یا فاصله‌ای که زیر بدنه ایجاد می‌شود باید زود تشخیص داده شود؛ همه این‌ها عمر بریج را تعیین می‌کنند.

3. اگر دندان مصنوعی متحرک ساخته شده

   با تحلیل رفتن استخوان، دندان مصنوعی شل می‌شود. در فواصل معین سطح داخلی آن باید ریلاین شود و به‌مرور هم باید عوض شود. بیشتر شدن مقدار چسب، عملی‌ترین نشانه‌ای است که می‌گوید زمان ریلاین رسیده است.

4. اگر ایمپلنت انجام شده

   دست‌کم سالی یک بار معاینه: گشتاور پیچ‌ها، اکلوژن و سطح استخوان اطراف ایمپلنت. چون التهاب اطراف ایمپلنت بدون درد پیش می‌رود، این معاینه وقتی نیست که بشود از آن گذشت.

در این صفحه عدد نمی‌دهیم؛ هزینه این سه مسیر از اقلام متفاوتی تشکیل می‌شود و مقایسه فقط وقتی معنا دارد که قلم‌به‌قلم انجام شود.

چند دندان باید جایگزین شود

در بریج هرچه بدنه طولانی‌تر شود، هم مواد و هم کار لابراتوار بیشتر می‌شود. علاوه بر این، بریج طولانی با کوتاه کردن عمر دندان‌های پایه، هزینه آینده را هم بالا می‌برد.

آماده‌سازی اولیه دندان‌های پایه

اگر دندان‌هایی که قرار است پایه شوند به عصب‌کشی یا درمان لثه نیاز داشته باشند، این‌ها اقلام جداگانه‌ای هستند. عکس رادیولوژی این را از ابتدا نشان می‌دهد.

مواد و کار ساخت

سرامیک روی فلز، زیرکونیا یا ماده‌ای دیگر. تفاوت آن‌ها هم در قیمت است و هم در قابلیت تعمیر؛ این دو باید با هم بررسی شوند.

دفعات تعویض

قلم تعیین‌کننده اصلی همین است. دندان مصنوعی متحرک هر چند سال یک بار عوض می‌شود؛ بریج وقتی دندان پایه‌اش از دست برود، کاملاً از دست می‌رود. تقسیم قیمت بر سال‌ها، صادقانه‌ترین راه مقایسه این دو مسیر است.