ایمپلنت و وضعیت سلامت شما
آیا برای بیمار مبتلا به نارسایی کلیه یا بیمار دیالیزی ایمپلنت گذاشته میشود؟
زمانبندی بر اساس روز دیالیز، خطر خونریزی و سرکوب ایمنی پس از پیوند کلیه با هم سنجیده میشوند
بیمارانی که بیماری مزمن کلیه، دیالیز یا سابقه پیوند کلیه دارند، وقتی درباره ایمپلنت جستوجو میکنند معمولاً دنبال یک پاسخاند، اما برنامهریزی در سه گروه به سه شکل متفاوت پیش میرود. در اینجا توضیح میدهیم دیالیز در کدام روز است، داروهای رقیقکننده خون چه زمانی اثر دارند، داروهای سرکوبکننده ایمنی که پس از پیوند مصرف میشوند خطر عفونت را چگونه تغییر میدهند و هماهنگی با تیم نفرولوژی شما چگونه انجام میشود. هدف منصرف کردن شما نیست، این است که پرسشهای درست را بپرسید. اگر برنامه دیالیز و آزمایشهای بهروزتان را از طریق فرم بفرستید، دندانپزشک آنها را بررسی میکند و ظرف ۲۴ ساعت وضعیتتان را کتبی برایتان مینویسیم.
پاسخ کوتاه
بیماری مزمن کلیه و دیالیز بهتنهایی مانعی برای ایمپلنت نیستند، اما برنامهریزی با یک بیمار عادی فرق دارد. چون در جلسه دیالیز برای جلوگیری از لخته شدن خون داروی رقیقکننده خون به کار میرود، کارها معمولاً برای روزی برنامهریزی میشوند که دیالیز ندارید. در بیمارانی که پیوند کلیه شدهاند و داروی سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند، خطر عفونت برجسته میشود. تصمیم با دیدن آزمایشهای خون بهروز شما و در صورت لزوم با تماس با تیم نفرولوژیتان گرفته میشود.
- زمانبندی
- برای روزی که دیالیز ندارید برنامهریزی میشود
- دسترسی دیالیز
- معمولاً در بازو؛ روی آن بازو کاف فشارسنج بسته نمیشود
- پس از پیوند
- داروهای سرکوبکننده ایمنی خطر عفونت را بالا میبرند
- هماهنگی
- همراه با تیم نفرولوژی برنامهریزی میشود
بازبینی پزشکی: Bilge Ilgın، دندانپزشک · ایمپلنتولوژی
بیماری کلیه در دهان و در تصمیم ایمپلنت چه چیزی را تغییر میدهد
کلیهها خون را تصفیه میکنند و مایعات اضافی و مواد زائد را از بدن بیرون میبرند. وقتی این کار مختل شود، مواد زائد در خون جمع میشوند و این وضعیت بر بسیاری از دستگاههای بدن، از دستگاه ایمنی تا متابولیسم استخوان، اثر میگذارد. دهان هم یکی از جاهایی است که از این اثر سهم میبرد.
رابطه میان سلامت دهان و کلیه دوطرفه است. باکتریهای دهان میتوانند از راه خون در بدن پخش شوند و این در بیماری که ایمنیاش به دلیل بیماری مزمن کلیه، دیالیز یا داروهای پیوند از پیش ضعیف شده، ممکن است پیامدهای جدیتری داشته باشد. به همین دلیل بنیاد ملی کلیه آمریکا (National Kidney Foundation) توصیه میکند حتماً بیماری مزمن کلیه، وضعیت دیالیز یا سابقه پیوندتان را به دندانپزشک بگویید.
در بیماران دیالیزی زمانبندی اهمیت ویژهای دارد. در جلسه همودیالیز برای جلوگیری از لخته شدن خون داروی رقیقکننده خون به کار میرود و اثر این دارو تا مدتی پس از جلسه ادامه دارد. به همین دلیل درمانهای دندانپزشکی معمولاً برای روزی برنامهریزی میشوند که دیالیز ندارید؛ این عملیترین راه برای بالا نبردن بیدلیل خطر خونریزی است.
محل دسترسی دیالیز هم جزئیاتی عملی است. برای همودیالیز معمولاً میان یک سرخرگ و یک سیاهرگ در بازوی شما اتصالی جراحی (فیستول) یا یک گرافت ایجاد میشود. تیم دیالیز برای محافظت از این بازو دستورهای ویژهای به شما داده است؛ همین احتیاطها را با کلینیک دندانپزشکی هم در میان بگذارید، معمولاً در این بازو فشار خون گرفته نمیشود و سوزن زده نمیشود. در کاری که آرامبخشی (سدیشن) یا رگگیری در آن برنامهریزی شده، مهم است این اطلاعات را از پیش به دندانپزشک بدهید.
در بیمارانی که پیوند کلیه شدهاند وضعیت به شکل دیگری است. داروهای سرکوبکننده ایمنی که پس از پیوند برای جلوگیری از پس زدن عضو مصرف میشوند، مقاومت در برابر عفونتها را هم کم میکنند. این داروها هرگز خودسرانه و به بهانه درمان دندان تغییر داده نمیشوند؛ درمان دندان با در نظر گرفتن این برنامه دارویی چیده میشود.
با پیشرفت بیماری کلیه، متابولیسم استخوان هم تغییر میکند؛ شیوهای که بدن تعادل کلسیم، فسفر و ویتامین D را تنظیم میکند به هم میخورد. این موضوعی است که به کیفیت استخوانی که ایمپلنت به آن تکیه میکند مربوط است و در ارزیابی جداگانه بررسی میشود.
انتخاب دارو هم با بیمار عادی فرق دارد. برخی مسکنها و آنتیبیوتیکها از راه کلیه دفع میشوند، پس ممکن است لازم باشد دوزشان تنظیم شود یا برخی گروههای دارویی اصلاً انتخاب نشوند. دندانپزشک پیش از نوشتن نسخه باید وضعیت عملکرد کلیه شما و در صورت وجود، توصیههای تیم نفرولوژیتان را بداند. اینکه پیش از مصرف خودسرانه مسکن این موضوع را از دندانپزشک بپرسید هم عادتی ایمن است.
هیچکدام از اینها به این معنا نیست که چون بیماری کلیه دارید نمیتوانید ایمپلنت بگذارید. آنچه تصمیم را دشوار میکند بیشتر زمانبندی و مدیریت دارو است تا خود بیماری؛ وقتی این دو درست چیده شوند، درمان ایمپلنت در این گروه هم با اطمینان قابل بررسی است. اما در برخی وضعیتها، مانند دوره اولیه پس از پیوند یا دیالیزی که کنترلشده نیست، اول صبر میکنند تا زمان مناسب برسد.
برای چه کسی الان میشود صحبت کرد و برای چه کسی اول باید با نفرولوژی مشورت کرد
تقسیمبندی زیر چارچوب ارزیابیای است که در معاینه انجام میشود. تصمیم قطعی پس از خواندن همزمان آزمایشهای خون بهروز، برنامه دیالیز و برنامه دارویی شما گرفته میشود.
چه زمانی مناسب است
- بیمارانی که برنامه دیالیزشان منظم و پایدار استدر بیمارانی که پیگیری دیالیزشان منظم است و وضعیت کلی سلامتشان پایدار است، میشود کار را با برنامهریزی برای روزی که دیالیز ندارند بررسی کرد.
- بیمارانی که پس از پیوند برنامه داروییشان جاافتاده و با نفرولوژی هماهنگانداگر برنامه داروهای سرکوبکننده ایمنی شما جا افتاده و میشود با تیم پیوندتان تماس گرفت، درمان ایمپلنت در این گروه هم مطرح میشود.
- بیمارانی که بیماری مزمن کلیهشان در مرحله اولیه و بهخوبی کنترلشده استدر مراحل اولیه بیماری و در بیمارانی که وضعیت کلی سلامتشان خوب است، ارزیابی بسیار نزدیک به بیمار عادی پیش میرود.
- بیمارانی که سلامت لثهشان خوب استدر بیمارانی که مراقبت منظم دارند و التهاب فعال لثه ندارند، وضعیت مساعد است؛ عادت مراقبت در این گروه مستقیماً بر عمر طولانی ایمپلنت اثر میگذارد.
چه زمانی مناسب نیست
- کسانی که جراحیشان در روز جلسه دیالیز یا بلافاصله پس از آن برنامهریزی شدهجراحی در زمانی که اثر داروی رقیقکننده خون ادامه دارد، خطر خونریزی را بیدلیل بالا میبرد. راهحل درست تغییر زمانبندی است، نه لغو درمان.
- بیمارانی که در دوره اولیه پس از پیوند هستنددر دورهای که سرکوب ایمنی در بالاترین حد است، جراحی انتخابی به تعویق میافتد؛ تأیید تیم پیوند شما محور این تصمیم است.
- بیمارانی که آزمایش خون بهروز و نظر نفرولوژی ندارندبدون این اطلاعات نمیشود زمانبندی ایمنی چید. اول این ارتباط برقرار میشود، بعد جراحی برنامهریزی میشود.
- کسانی که بیماری لثه فعال دارندگذاشتن ایمپلنت در زمینهای ملتهب شانس موفقیت را کم میکند؛ اول درمان لثه کامل میشود.
آمادهسازی و برنامهریزی نوبت چگونه پیش میرود
در بیماران کلیوی، ایمنی تا حد زیادی با زمانبندی درست و اطلاعرسانی درست تأمین میشود.
- 1
آزمایشهای خون بهروز و گزارش نفرولوژیتان را بیاورید
این مدارک پایه تصمیم درباره زمان و شیوه انجام کار است.
- 2
برنامه دیالیزتان را در میان بگذارید
اینکه در کدام روزها دیالیز میشوید، مستقیماً تعیین میکند نوبت برای کدام روز گذاشته شود.
- 3
فهرست داروهایتان بررسی میشود
داروهای رقیقکننده خون، سرکوبکننده ایمنی و داروهای دیگری که ممکن است دوزشان بر اساس عملکرد کلیه تغییر کند، یادداشت میشوند.
- 4
محل دسترسی دیالیز شما ثبت میشود
فیستول یا گرافت در هر بازویی که باشد، این اطلاع در پروندهتان نوشته میشود؛ روی آن بازو کاف فشارسنج بسته نمیشود و سوزن زده نمیشود.
- 5
در صورت لزوم با تیم نفرولوژی یا پیوند تماس گرفته میشود
درباره زمانبندی و در صورت لزوم پیشگیری با آنتیبیوتیک، نظر تیمی که شما را پیگیری میکند گرفته میشود.
- 6
نوبت برای روزی گذاشته میشود که دیالیز ندارید
این عملیترین و ملموسترین راه برای کم کردن خطر خونریزی است.
گزینههای برنامه درمان برای بیمار کلیوی
موارد زیر راههایی است که در این گروه مطرح میشود و هر کدام از نظر زمانبندی و وضعیت ایمنی جنبه جداگانهای دارد.
ایمپلنت معمول با زمانبندی بر اساس روز دیالیز
اگر برای روز درست برنامهریزی شود، درمان ایمپلنت در این گروه هم انجامشدنی است. جز زمانبندی، روند کار تا حد زیادی شبیه بیمار عادی است.
برنامهریزی بدون نیاز به پیوند استخوان
پیوند استخوان یعنی یک جراحی جداگانه و ماهها بهبود اضافه. چون در بیماری کلیه بهبود از قبل ممکن است کند شود، حذف این مرحله وقتی ممکن است که تکیهگاه از لایه سخت و عمقی فک تأمین شود.
دندان مصنوعی متحرک روی ایمپلنت
راهحلی میانه که با تعداد کمی ایمپلنت ثبات ایجاد میکند و دامنه جراحیاش محدودتر است. اگر وضعیت کلی سلامت برای جراحی گستردهتر مناسب نباشد، میشود درباره این گزینه صحبت کرد.
دندان مصنوعی کامل
راه بدون جراحی. در وضعیتهایی که جراحی به تعویق میافتد، مانند دوره اولیه پس از پیوند، میشود آن را بهعنوان راهحلی موقت در نظر گرفت.
خطرهایی که باید دانست
موارد زیر با برنامه دیالیز، مصرف داروی رقیقکننده خون یا داروهای پس از پیوند مرتبطاند و در این گروه بیشتر دیده میشوند.
خطر خونریزی
اثر داروی رقیقکننده خون که در دیالیز به کار میرود تا مدتی پس از جلسه ادامه دارد. گذاشتن نوبت در روزی که دیالیز ندارید این خطر را تا حد زیادی کم میکند.
خطر عفونت
بیماری مزمن کلیه، دیالیز و بهویژه داروهایی که پس از پیوند مصرف میشوند ممکن است ایمنی را ضعیف کنند. بهداشت دهان و معاینه زودهنگام در این گروه اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بهبود دیرتر
داروهایی که بر ایمنی اثر دارند و وضعیت کلی سلامت ممکن است سرعت بهبود را کم کنند. معنایش این است که باید کمی زمان بیشتری برای بهبود در نظر گرفت.
تغییرات متابولیسم استخوان
بیماری کلیه ممکن است بر تعادل کلسیم، فسفر و ویتامین D اثر بگذارد. این موضوعی در ارزیابی است که به کیفیت استخوانی که ایمپلنت به آن تکیه میکند مربوط است.
دوز دارو و تداخل دارویی
عملکرد کلیه سرعت دفع برخی داروها از بدن را تغییر میدهد. هر دارویی که دندانپزشک برایتان تجویز میکند باید با در نظر گرفتن وضعیت کلیهتان انتخاب شود.
بهبود و مراقبت درازمدت
روند بهبود در بیمار کلیوی فرقی ندارد، فقط از نزدیکتر پیگیری میشود.
روزهای نخست
برنامه داروییتان بدون وقفه ادامه مییابد. از بازویی که محل دسترسی دیالیز در آن است، در این دوره هم محافظت میشود.
هفته نخست
هر نشانهای خارج از انتظار (تورمی که بیشتر میشود، تب، خونریزیای که بند نمیآید) باید فوراً اطلاع داده شود؛ در بیماری که ایمنیاش ضعیف شده، عفونت ممکن است سریعتر پیش برود.
ماههای نخست
فاصله معاینهها کوتاهتر از بیماران عادی نگه داشته میشود. سلامت لثه و بافت اطراف ایمپلنت در هر معاینه بررسی میشود.
درازمدت
مراقبت حرفهای منظم، ارتباط پیوسته با تیم نفرولوژی و تمیز کردن روزانه، متغیرهاییاند که در این گروه عمر ایمپلنت را تعیین میکنند.
در این موارد صبر نکنید
- اگر خونریزی بند نمیآید یا بیشتر میشود. اگر در دوره پس از دیالیز خونریزی بیش از حد انتظار طول میکشد، بیدرنگ با کلینیک تماس بگیرید.
- اگر تب دارید یا تورم بیشتر میشود. در بیماری که ایمنیاش ضعیف شده، عفونت ممکن است سریع پیش برود. اگر تورم در حال گسترش است، مستقیماً به اورژانس بروید.
- اگر در محل دسترسی دیالیز قرمزی یا درد میبینید. این ناحیه اهمیت ویژهای دارد؛ هم کلینیک و هم مرکز دیالیزتان را باخبر کنید.
- اگر دارویی تازه اضافه شده یا دوزی تغییر کرده. مطمئن شوید هر دارویی که دندانپزشک به شما داده یا خواهد داد با وضعیت کلیهتان سازگار است؛ فهرست بهروز داروهایتان را با کلینیک در میان بگذارید.
اقلامی که بر هزینه اثر میگذارند
بیماری کلیه مستقیماً قیمت درمان را تغییر نمیدهد؛ آنچه بر آن اثر میگذارد مرحله آمادهسازی و برنامه پیگیری است. اقلام اینهاست:
- روند هماهنگی با نفرولوژی
- تعیین همزمان زمانبندی و برنامه دارویی در این گروه مرحلهای است که نمیشود از آن گذشت.
- آمادهسازی اولیه و درمان لثه
- برطرف کردن التهاب دهان پیش از ایمپلنت ممکن است قلم جداگانهای باشد؛ دامنهاش به وضعیت دهان بستگی دارد.
- نیاز یا عدم نیاز به کار اضافه
- اگر متابولیسم استخوان تحت تأثیر قرار گرفته باشد، ممکن است تصویربرداری بیشتری لازم شود؛ برنامهای بدون پیوند استخوان این قلم را کوچکتر میکند.
- دفعات پیگیری
- در این گروه فاصله معاینهها کوتاهتر نگه داشته میشود؛ یعنی قلم مراقبت درازمدت کمی بزرگتر است اما عمر ایمپلنت را طولانیتر میکند.
پرسشهای پرتکرار
آیا نارسایی کلیه مانع گذاشتن ایمپلنت است؟
بهتنهایی نه. آنچه تعیینکننده است مرحله بیماری کلیه، وضعیت دیالیز و داروهایی است که مصرف میکنید. درمانی که برای روزی بدون دیالیز برنامهریزی شود و با هماهنگی تیم نفرولوژی پیش برود، در این گروه هم انجامشدنی است.
آیا بیمار دیالیزی میتواند دندان بکشد؟
میتواند، اما زمانبندی مهم است. چون اثر داروی رقیقکننده خون که در دیالیز به کار میرود تا مدتی پس از جلسه ادامه دارد، کار معمولاً برای روزی برنامهریزی میشود که دیالیز ندارید.
چرا باید مراقب بازویی باشم که محل دسترسی دیالیز در آن است؟
بازویی که فیستول یا گرافت دارد ناحیه حساسی است. نباید روی این بازو کاف فشارسنج بسته شود یا سوزن زده شود؛ اگر آرامبخشی (سدیشن) برنامهریزی شده، این اطلاع را از پیش به دندانپزشک بدهید.
پیوند کلیه شدهام؛ برای ایمپلنت چه چیزی تغییر میکند؟
داروهای سرکوبکننده ایمنی که پس از پیوند مصرف میشوند ممکن است خطر عفونت را بالا ببرند. این داروها هرگز خودسرانه تغییر داده نمیشوند؛ درمان با هماهنگی تیم پیوند و با در نظر گرفتن برنامه دارویی شما برنامهریزی میشود.
آیا در بیماری کلیه خطر نگرفتن ایمپلنت بیشتر است؟
تغییرات متابولیسم استخوان و وضعیت ایمنی ممکن است بر این خطر اثر بگذارند. وقتی ارزیابی همراه با آزمایشهای خون بهروز و نظر نفرولوژی انجام شود، این خطر تا حد زیادی قابل مدیریت میشود.
آیا باید بیماری مزمن کلیهام را به دندانپزشک بگویم؟
بله، حتماً. وضعیت دیالیز، سابقه پیوند و داروهایی که مصرف میکنید، هم زمانبندی درمان و هم انتخاب داروهایی را که به شما داده میشود مستقیماً تحت تأثیر قرار میدهند.
آیا روز عمل داروهای دیالیزم را بخورم؟
برنامه داروییتان را خودسرانه تغییر ندهید. برنامه دیالیز و داروهایتان باید به همان شکلی که تیم نفرولوژی تعیین کرده ادامه یابد؛ کلینیک دندانپزشکی نوبت را بر همین اساس برنامهریزی میکند.
برای دنداندردم کدام مسکن را میتوانم بخورم؟
برخی مسکنها ممکن است بار بیشتری بر عملکرد کلیه بگذارند یا چون از راه کلیه دفع میشوند نیاز به تنظیم دوز داشته باشند. پیش از مصرف خودسرانه مسکن با دندانپزشک یا تیم نفرولوژیتان مشورت کنید؛ گزینهای متناسب با وضعیت کلیهتان به شما پیشنهاد خواهد شد.
آیا در انتظار پیوند کلیه میتوانم ایمپلنت بگذارم؟
این موضوعی است که باید همراه با نظر تیم پیوند بررسی شود. بهطور کلی برطرف کردن مشکلات فعال دندان و لثه پیش از پیوند مهم شمرده میشود، چون عفونتهای درماننشده ممکن است بر روند پیوند اثر بگذارند. زمانبندی و دامنه کار باید با تیم پیوند روشن شود.
منابع
صفحات مرتبط
- ایمپلنت و وضعیت سلامت شماداروی رقیقکننده خون و ایمپلنت: آیا ممکن است؟آسپرین، کلوپیدوگرل، وارفارین و ضدانعقادهای نسل جدید مانع ایمپلنت نیستند. تصمیم به قطع دارو با پزشک تجویزکننده است، نه دندانپزشک.
- ایمپلنت و وضعیت سلامت شماایمپلنت برای چه کسانی انجام نمیشود؟ موانع واقعیموانع واقعی اندکاند: کامل نشدن رشد فک، داروی استخوان سنگین، خونریزی کنترلنشده، التهاب فعال. دیابت، سیگار و سن مانع نیستند.
- ایمپلنت و وضعیت سلامت شماایمپلنت در سنین بالا: آیا برای ایمپلنت دیر است؟ایمپلنت محدودیت سنی بالایی ندارد. تصمیم را وضعیت استخوان، سلامت عمومی و داروها تعیین میکند. چرا دندان ثابت در سنین بالا تفاوت ایجاد میکند؟
- ایمپلنت و وضعیت سلامت شماداروی پوکی استخوان مصرف میکنم: ایمپلنت ممکن است؟بیسفسفونات و دنوزوماب با استخوان فک چه میکنند، تفاوت مصرف خوراکی و تزریق وریدی و ایمپلنت استراتژیک در این وضعیت چه معنایی دارد.
رادیوگرافی خود را بفرستید تا بگوییم کدام گزینه برای دندان شما واقعبینانه است.
درخواست ارزیابیگام بعدی
رادیوگرافی خود را بفرستید تا گزینهها را با هم بررسی کنیم.
تصویر سیبیسیتی یا پانورامیک خود را بفرستید. ظرف ۲۴ ساعت مینویسیم کدام گزینه برای دندان شما واقعبینانه است.