Złamał się implant, śruba, łącznik czy korona?

Klasyczne leczenie implantologiczne składa się z czterech warstw. Na samym dole jest trzon implantu osadzony w kości, nad nim wychodzący z dziąsła element łączący (łącznik, abutment), mała śruba mocująca ten element albo most do trzonu, a na samej górze widoczna korona albo most. Wrażenie, że „coś się złamało”, może pochodzić z dowolnej z tych czterech warstw, a oglądane w ustach wszystkie wyglądają najczęściej tak samo. W konstrukcjach jednoczęściowych trzon i część górna to jeden element, więc nie ma osobnej śruby łącznika; lista możliwości jest krótsza.

Najczęstsze problemy dotyczą górnych warstw. W przeglądzie łączącym badania z obserwacją dłuższą niż pięć lat, przy koronach na implantach pojedynczych zębów w ciągu 5 lat poluzowanie śruby wystąpiło w 8,8 procent, a ukruszenie licowania w 3,5 procent przypadków. W mostach opartych na więcej niż jednym implancie najczęstszym problemem w ciągu 5 lat było z kolei ukruszenie licowania (13,5 procent); po nim następowało poluzowanie śruby albo łącznika (5,3 procent). Większość z nich to sprawy rozwiązywane po stronie protezy, bez dotykania implantu.

Złamanie śruby łącznika jest o stopień poważniejsze. Śruba zwykle najpierw się luzuje; gdy na poluzowanej śrubie nadal się żuje, obciążenie spada bezpośrednio na śrubę, a ta ulega zmęczeniu i się łamie. Złamany fragment zostaje wewnątrz implantu. Przegląd systematyczny z 2026 roku, oceniający techniki usuwania złamanych śrub, wykazał, że większość dowodów pochodzi z badań laboratoryjnych i opisów przypadków, że odsetek powodzeń w laboratorium wynosi 86 procent i że głębokość, na jakiej złamała się śruba, wyraźnie wpływa na wynik. Gdy śruby nie da się usunąć, może być konieczna wymiana implantu.

Złamanie samego trzonu implantu jest rzadkie. W badaniu ze Szwecji, obejmującym 10 099 implantów u 2670 pacjentów, złamały się 44 implanty (0,44 procent); do złamań dochodziło średnio po 95 miesiącach, czyli po około 8 latach, a połowa wystąpiła między 2. a 8. rokiem. Na Uniwersytecie w Toronto wśród 7712 implantów wprowadzonych w ciągu 41 lat odsetek złamań po obciążeniu wyniósł 0,35 procent, a złamanie następowało średnio 10,6 roku po obciążeniu. To więc problem, z którym styka się raczej po latach niż w pierwszych miesiącach.

Czynniki ułatwiające złamanie wiążą się w dużej mierze z powtarzającym się obciążeniem. W badaniu szwedzkim nocne zaciskanie i zgrzytanie zębami (bruksizm) było czynnikiem, który najbardziej zwiększał ryzyko złamania; ryzyko zwiększało też sąsiedztwo części mostu wysuniętej poza ostatni implant (wspornika), a wraz ze wzrostem średnicy implantu ryzyko wyraźnie malało. W tym samym badaniu każdy wzrost długości implantu o 1 mm zwiększał prawdopodobieństwo złamania o 22,3 procent, a tytan wyższej klasy zmniejszał je o 72,9 procent; to zależności wynikające z retrospektywnego rejestru, nie dowodzą przyczynowości. W Toronto złamania wyróżniały się przy implantach o wąskiej średnicy (3,75 mm i mniej), w tylnym odcinku żuchwy, w mostach z długim wspornikiem i przy niektórych konstrukcjach implantów uznanych przez autorów za niekorzystne. W rejestrze z Iranu obejmującym 18 700 implantów 94,6 procent złamań dotyczyło okolicy zębów przedtrzonowych i trzonowych.

Wpływ zaciskania zębów oceniono osobno. W metaanalizie z 2025 roku u pacjentów z bruksizmem prawdopodobieństwo złamania implantu było około 16 razy, złamania łącznika około 14 razy, a złamania śruby około 7 razy wyższe (iloraz szans). To badania obserwacyjne; same w sobie nie dowodzą, że bruksizm prowadzi do złamania, ale wyjaśniają, dlaczego w planowaniu to pierwsza informacja, o którą się pyta. W badaniu z Japonii, w którym około 10 lat obserwowano 1126 implantów jednej marki, czynnikami zwiększającymi ryzyko złamania łącznika albo implantu były z kolei pojedyncze korony niezespolone ze sobą, płeć męska i kąt żuchwy mniejszy niż 120 stopni na pantomogramie.

Przed złamaniem najczęściej pojawia się ostrzeżenie. Śruba luzująca się raz po raz, ruszająca się korona, wrażenie „kliknięcia” przy żuciu albo powtarzające się ukruszenia licowania w tej samej okolicy pokazują, że obciążenie w tym punkcie jest zbyt duże. Wykonane na tym etapie korekta zgryzu, szyna nocna albo przegląd konstrukcji mostu to najskuteczniejszy sposób zapobiegania kolejnemu złamaniu.

Poniższy podział daje wstępne wyobrażenie; ostateczną odpowiedź dają badanie i rentgen. Jeśli występuje jeden z sygnałów z drugiej listy, nie odkładaj wizyty.

Kolejność ma znaczenie: najpierw wyklucza się stan nagły, potem ustala złamaną warstwę, a na końcu omawia przyczynę. Naprawa wykonana bez rozmowy o przyczynie sprowadza to samo złamanie z powrotem.

1. 1

   Pytanie o połknięty albo wciągnięty do dróg oddechowych fragment

   Jeśli fragment zaginął i są objawy ze strony przełykania albo oddychania, ocenę przeprowadza się na SOR. W sprawie ciał obcych połkniętych albo wciągniętych do dróg oddechowych podczas leczenia stomatologicznego szpital Guy's and St Thomas' podaje, że fragment, który trafił do dróg oddechowych, trzeba usunąć.

2. 2

   Badanie i rentgen

   Ogląda się koronę i most, sprawdza dziąsło wokół implantu i poziom kości. Rentgen pokazuje, czy śruba, łącznik i trzon są całe; jeśli masz dawne zdjęcia, zabierz je do porównania.

3. 3

   Zdjęcie odbudowy protetycznej

   W systemie przykręcanym koronę albo most zdejmuje się i ocenia trzon osobno. W systemach cementowanych jest to bardziej pracochłonne i czasem trzeba przeciąć koronę.

4. 4

   Usunięcie złamanej śruby

   Przegląd zaleca, żeby przy dostępnych złamaniach zaczynać od narzędzi ręcznych, a w razie potrzeby przechodzić do narzędzi ultradźwiękowych albo zmodyfikowanych. Jeśli śrubę uda się usunąć bez uszkodzenia wewnętrznego gwintu implantu, odbudowę protetyczną zakłada się ponownie z nową śrubą i w razie potrzeby nowym łącznikiem.

5. 5

   Jeśli złamał się trzon, plan się zmienia

   Z 27 złamanych implantów w Toronto 19 usunięto, 6 pozostawiono w kości i przykryto, a 2 skorygowano i używano z nową protezą. O wyborze decydują pozostała kość, miejsce złamania i sąsiednie struktury.

6. 6

   Rozmowa o przyczynie

   Pyta się o zaciskanie zębów, część mostu wysuniętą ku tyłowi, implant o wąskiej średnicy, niezespoloną pojedynczą koronę i punkty przedwczesnego kontaktu w zgryzie. W razie potrzeby koryguje się zgryz, wykonuje szynę nocną albo zmienia konstrukcję mostu.

Możliwości zależą od złamanej części; przejście od jednej do drugiej najczęściej zależy od wyniku pierwszej próby.

Poniżej zachowania, które zamieniają drobną naprawę w dużą pracę.

Przebieg zależy od złamanej warstwy. Wspólne jest to, że naprawa bez zajęcia się przyczyną nie jest trwała.

1. Jeśli śrubę dokręcono albo wymieniono

   Najczęściej tego samego dnia wraca się do normalnego używania. Jeśli skorygowano też zgryz, przez dzień lub dwa nagryzanie może się wydawać inne; ponowna kontrola śruby po kilku tygodniach to coś zwyczajnego.

2. Jeśli wymieniono koronę albo licowanie

   Na czas wycisku i pracy laboratorium można sobie radzić z koroną tymczasową. Przy zakładaniu nowej korony zgryz sprawdza się szczególnie starannie.

3. Jeśli usunięto złamany trzon

   Gojenie okolicy trwa tygodnie. W tym czasie obserwuje się, jak goi się kość; miejsce i termin nowego implantu ustala się po tej ocenie.

4. W długim okresie

   W układzie, w którym doszło do złamania, kontrole są częstsze. Przy zaciskaniu zębów szynę nocną trzeba wymieniać w miarę zużycia; śrubę i licowanie trzeba sprawdzać na każdej kontroli.

Ta sama skarga „złamało się” może oznaczać bardzo różne prace, od krótkiego zabiegu przy śrubie po ponowne wykonanie implantu. O zakresie decydują następujące pozycje:

Złamana warstwa

Licowanie, śruba, łącznik i trzon to bardzo różne prace. Rozróżnienie wyjaśnia się po badaniu i rentgenie.

Dostępność części

Jeśli system jest znany, zapasową śrubę i łącznik zdobywa się szybko. Jeśli system jest nieznany albo wycofany z rynku, ta sama praca się wydłuża i może się rozrosnąć.

Głębokość złamanej śruby

Złamania blisko powierzchni usuwa się łatwiej. Przy głębokich złamaniach powodzenie spada i w grę może wejść wymiana implantu.

Usunięcie przyczyny

Szyna nocna, korekta zgryzu albo zmiana konstrukcji mostu są częścią naprawy. Jeśli się je pominie, to samo złamanie się powtórzy.