Diş sıkma (bruksizm) ve implant

Doğal dişin kökü kemiğe doğrudan yapışmaz; arada periodontal ligament denen ince bir bağ dokusu vardır. Bu doku iki iş yapar: kuvveti yayarak yastık görevi görür ve içindeki sinir uçlarıyla basıncı algılar. Sert bir şeye çok kuvvetli bastığınızda 'bu kadar yeter' diyerek kuvveti azaltmanızı sağlayan sistem budur. İmplantta bu doku yoktur; implant kemiğe doğrudan temas eder.

Bunun iki sonucu var. Birincisi, kuvvet yayılmadan aktarılır: üst yapıya, vidalara ve implantın çevresindeki kemiğe olduğu gibi biner. İkincisi, geri bildirim zayıftır; ne kadar kuvvet uyguladığınızı doğal dişteki kadar iyi hissetmezsiniz. Uykuda zaten bilinç devre dışıyken bu ikinci nokta tamamen ortadan kalkar. Bruksizmin implantta neden ayrı bir başlık olduğu buradan anlaşılıyor.

Kuvvetin büyüklüğü kadar süresi de önemli. Çiğneme sırasında dişler gün boyunca toplamda kısa bir süre temas eder ve her temas kısa sürer. Sıkma ise dakikalarca süren kasılmalar hâlinde ve gece boyunca tekrarlanır. Yani sistem, tasarlanmadığı bir yükleme biçimiyle karşılaşır: yüksek kuvvet, uzun süre, tekrar tekrar.

Sahada bu kendini şöyle gösteriyor: tekrarlayan vida gevşemesi, üst yapıda çatlak ve kırıklar, seramik yüzeylerde aşınma ve bazı vakalarda tek bir implantın çevresinde ilerleyen kemik kaybı. Bir hastada aynı vida yılda birden fazla gevşiyorsa akla gelmesi gereken ilk şeylerden biri gece sıkmadır. Sıkıp göndermek belirtiyi susturur; sebebi büyütür.

Sıkma alışkanlığını fark etmek için genellikle bir başkasının söylemesi gerekmez; belirtiler ağızda ve vücutta okunur. Sabahları çene kaslarında yorgunluk, şakaklarda başlayan baş ağrısı, dişlerin çiğneme yüzeylerinde düzleşme, dilin kenarında diş izleri, yanak içinde beyaz bir çizgi ve zamanla belirginleşen çene köşesi kasları. Uyku sırasında ses çıkaranlar için eşin ya da ev halkının söylediği de değerli bir bilgi.

Diş sıkmanın birden fazla sebebi var. Stres ve kaygı en sık konuşulanı; uyku bozuklukları, özellikle uykuda solunum durması bir diğeri. Bazı ilaçlar, kafein, alkol ve sigara da tabloyu artırabiliyor. Bu yüzden plak tek başına yetmeyebilir; sebebi ele almak hem ağzınıza hem uykunuza yarıyor.

Diş sıkmak implant yaptırmanıza engel olmaz, ama planı değiştirir. Bu bilginin plana nasıl yansıdığını aşağıda görebilirsiniz.

Diş sıkma alışkanlığı ortadan kalkmaz, ama etkisi kontrol altında tutulabilir. Adımlar şunlar.

1. 1

   Belirtilerin sorgulanması

   Sabah çene yorgunluğu, şakak ağrısı, uyanınca dişlerin kenetli olması ve ev halkının duyduğu gıcırdama sesi. Bunlar muayeneden önce sorulur ve hastanın verdiği cevap planı değiştirir.

2. 2

   Ağız içi bulguların incelenmesi

   Dişlerin çiğneme yüzeylerinde düzleşme, mine çatlakları, dil kenarında diş izleri, yanak içinde beyaz çizgi ve çene köşesi kaslarının belirginliği. Bu bulgular hastanın farkında olmadığı bir alışkanlığı görünür kılar.

3. 3

   Sebeplerin ele alınması

   Stres, uyku düzeni, kullanılan ilaçlar, kafein ve alkol tüketimi. Uykuda solunum durması şüphesi varsa bu ayrıca değerlendirilir; bazen sıkmayı en çok azaltan şey uyku sorununun tedavi edilmesi oluyor.

4. 4

   Planlamanın buna göre kurulması

   İmplant sayısı ve dağılımı, köprü uzunluğu, kaldıraç oluşup oluşmayacağı ve üst yapı malzemesi. Bu kararların hepsi, sıkma bilgisi masaya konduktan sonra değişiyor.

5. 5

   Kapanışın titiz ayarlanması

   Teslim gününde yükün ayaklara eşit dağıldığı doğrulanır. Sıkan hastada tek bir erken temas, her gece saatlerce tekrarlanan bir darbeye dönüşür.

6. 6

   Gece plağının yapılması ve kontrolü

   Plak ölçü alınarak hazırlanır ve düzenli olarak kontrol edilir; aşınan bir plak işini görmez. Kullanım alışkanlığı ilk haftalarda oturuyor ve sonrasında çoğu hasta rahatsızlık duymuyor.

Sıkmayı tamamen durdurmak çoğu zaman mümkün olmasa da implanta binen yük azaltılabiliyor. Etkisi görülen yöntemler şunlar.

Aşağıdakiler sıkma alışkanlığı hesaba katılmadan yapılmış tedavilerde en sık görülen sonuçlar.

Sıkan hastada tedavi teslimle bitmiyor; takip düzeni işin yarısı.

1. İlk haftalar

   Yeni köprüyle kapanış oturur ve gece plağı devreye girer. Plağa alışmak birkaç gece sürebilir; başlangıçta rahatsız edici gelen bir plak, ölçüsü doğruysa kısa sürede alışılıyor.

2. İlk ay

   Kapanış tekrar ölçülür. Sıkan hastalarda ilk haftalarda ortaya çıkan küçük temas farkları, uzun vadeli hasarın kaynağı olduğu için bu kontrol atlanmamalı.

3. İlk yıl

   Vidaların torku, üst yapının yüzeyindeki aşınma izleri ve plağın durumu değerlendirilir. Plakta belirginleşen aşınma, sıkmanın ne kadar sürdüğünü gösteren en somut ölçü.

4. Uzun vade

   Kontrol aralığı sıkmayan hastalara göre daha sık tutulur ve plak aşındıkça yenilenir. Bu düzen, üst yapının ömrünü doğrudan uzatıyor.

Bruksizm tedavinin fiyatını doğrudan değiştirmiyor ama planı ve uzun vadeli maliyeti değiştiriyor. Kalemler şunlar:

Taşıyıcı sistemin kapsamı

Sıkan hastada implant sayısı ve dağılımı daha geniş tutulur. Bu, ilk maliyeti artıran ama onarım ve yenileme maliyetini düşüren bir karar.

Üst yapı malzemesi ve onarılabilirliği

Kırılma ihtimali sıfıra inmiyor, ama onarılabilir tasarımlar bu hasta grubunda uzun vadede daha ekonomik.

Gece plağı

Plağın maliyeti düşük, koruduğu yapınınki yüksek. Aşındıkça yenilenmesi gerektiği için düzenli bir gider olarak hesaba katılmalı.

Kontrol sıklığı

Sıkan hastada kontroller daha sık. Bu, uzun vadeli bakım kalemini biraz büyütüyor; buna karşılık kırık ve gevşemeleri erken yakalayarak asıl maliyeti önlüyor.