ایمپلنتم مشکل دارد
ایمپلنت نگرفت: چرا پیش میآید و بعد چه کار میشود؟
از دست رفتن زودهنگام با از دست رفتن سالها بعد یکی نیست: هم علتها و هم ادامه کار فرق دارد
از دست رفتن ایمپلنت چیزی است که بیماری که تجربهاش کرده اغلب برای کسی تعریف نمیکند؛ کلینیکها هم کمتر درباره آن مینویسند. در حالی که علت آن تا حد زیادی شناخته شده است و مهمتر از آن: از دست رفتن یک ایمپلنت پایان درمان نیست. در این صفحه علتهای جداگانه از دست رفتن زودهنگام و دیرهنگام، روند خارج کردن ایمپلنت و اینکه آیا میشود دوباره در همان ناحیه ایمپلنت گذاشت را نوشتهایم.
پاسخ کوتاه
از دست رفتن ایمپلنت در دو زمان متفاوت و با دو علت متفاوت رخ میدهد. از دست رفتن زودهنگام پیش از آنکه جوش خوردن با استخوان شکل بگیرد اتفاق میافتد؛ در میان علتهایش گیر اولیه ناکافی، داغ شدن بیش از حد استخوان هنگام جراحی، عفونت، بارگذاری زودهنگام، سیگار و بیماری عمومی کنترلنشده برجستهاند. از دست رفتن دیرهنگام سالها بعد میآید و معمولاً از التهاب اطراف ایمپلنت یا اشتباه در پخش بار ناشی میشود. در بیشتر موارد میتوان دوباره در همان ناحیه ایمپلنت گذاشت.
- از دست رفتن زودهنگام
- پیش از جوش خوردن؛ هفتهها و ماههای اول
- از دست رفتن دیرهنگام
- سالها بعد؛ التهاب یا بار بیش از حد
- قویترین عامل خطر
- سیگار و قند خون کنترلنشده
- پس از آن
- در بیشتر موارد ایمپلنت دوباره ممکن است
بازبینی پزشکی: Bilge Ilgın، دندانپزشک · ایمپلنتولوژی
چرا نمیگیرد
گرفتن یک ایمپلنت به دو چیز جداگانه بستگی دارد. اول، گیر مکانیکیای که روز کاشت به دست میآید: اینکه ایمپلنت با چه سفتیای در استخوان مینشیند. دوم، پیوند زیستیای که بهمرور شکل میگیرد: چسبیدن سلولهای استخوان به سطح ایمپلنت. از دست رفتن بسته به اینکه کدامیک از این دو شکست خورده باشد به دو وضعیت متفاوت تقسیم میشود و علتهای این دو به هم شبیه نیستند.
از دست رفتن زودهنگام پیش از آنکه جوش خوردن شکل بگیرد رخ میدهد. علتهای شناختهشدهاش اینهاست: به دست نیامدن گیر اولیه کافی هنگام کاشت، داغ شدن بیش از حد استخوان هنگام آماده کردن جایگاه، عفونتی که از قبل در ناحیه بوده، بارگذاری ایمپلنت زودتر از آنچه تحملش را دارد و عواملی که بهبود را مختل میکنند. در صدر این گروه آخر، سیگار و دیابت کنترلنشده قرار دارند.
از دست رفتن دیرهنگام داستان دیگری است. ایمپلنتی که سالها بیمشکل کار کرده، با التهاب بافت اطرافش یا با بالا رفتن باری که بر آن وارد میشود از حد تحملش از دست میرود. اولی التهاب اطراف ایمپلنت (پریایمپلنتیت) است و بیصدا پیش میرود؛ دومی اشتباه در اکلوژن، دندانقروچه شبانه یا ناکافی بودن سیستم نگهدارنده از ابتداست. این دو گاهی با هم وجود دارند و یکدیگر را تشدید میکنند.
این را صریح بنویسیم: از دست رفتن همیشه تقصیر کسی نیست. از دو ایمپلنتی که با یک برنامه کاشته شدهاند ممکن است یکی نگیرد و علت آشکاری برایش پیدا نشود. اما بخش بزرگ علتها زیر عنوانهای شناختهشده و قابل پیشگیری جمع میشوند. به همین دلیل وقتی از دست رفتنی پیش میآید، اولین پرسش باید «چرا» باشد؛ تلاش دومی که بدون پیدا کردن علت انجام شود، خطر تکرار همان نتیجه را دارد.
خارج کردن ایمپلنت بخشی است که بیماران بیش از همه از آن میترسند و در واقع کمتر از همه باید از آن ترسید. ایمپلنتی که اتصالش را از دست داده یعنی به استخوان چسبیده نیست؛ خارج کردنش معمولاً از کاشتنش آسانتر است و با بیحسی موضعی انجام میشود. وضعیتی که کار را دشوار میکند این است که بخشی از ایمپلنت هنوز با استخوان جوش خورده باشد؛ آن وقت باید آن را بهشکلی کنترلشده از اطرافش جدا کرد.
درباره ادامه کار: در بیشتر موارد میتوان دوباره در همان ناحیه ایمپلنت گذاشت. آنچه تعیینکننده است استخوانی است که پس از خارج کردن باقی میماند. اگر استخوان کافی باشد، منتظر بهبود میمانند و ایمپلنت تازه کاشته میشود. اگر تحلیل استخوان پیشرفته باشد، دو راه مطرح میشود: افزودن استخوان یا تکیه بر لایه عمقی کورتیکال و بازال که تحلیل نمیرود. دومی راهی است که پیش رفتن در همان ناحیه را بدون پیوند استخوان و ماهها انتظار ممکن میکند.
ایمپلنت دوباره برای چه کسی ممکن است
تلاش دوم در بیشتر موارد ممکن است، اما بیقیدوشرط نیست. تفکیک زیر عنوانهای ارزیابیای است که پس از خارج کردن انجام میشود.
چه زمانی مناسب است
- اگر علت از دست رفتن پیدا و اصلاح شده استاگر علت پخش بار باشد، سیستم نگهدارنده از نو ساخته میشود؛ اگر التهاب باشد، برنامه مراقبت و طراحی تغییر میکند؛ اگر سیگار یا قند خون باشد، پیش از درمان به آنها رسیدگی میشود. در ناحیهای که علتش اصلاح شده، شانس تلاش دوم از اولی بهتر است.
- اگر پس از خارج کردن استخوان کافی مانده استاگر حجم استخوان حفظ شده باشد، منتظر بهبود میمانند و ایمپلنت تازه در همان ناحیه کاشته میشود. در بیشتر از دست رفتنهای زودهنگام وضعیت همین است؛ چون ایمپلنت هنوز جوش نخورده بود، به استخوان اطرافش آسیبی نزده است.
- اگر استخوان کم شده اما لایه عمقی سر جایش استحتی اگر استخوان آلوئولار بالایی تحلیل رفته باشد، لایه سخت کورتیکال و بازال در عمق فک سر جایش میماند. وقتی تکیه از آنجا گرفته شود، بدون نیاز به افزودن استخوان و ماهها انتظار میتوان برنامه تازهای ساخت.
- اگر در برنامهای که بر تقسیم بار استوار است یک ایمپلنت از دست رفتهدر سیستمی که با تعداد زیادی ایمپلنت ساخته شده، از دست رفتن یک پایه بریج را از کار نمیاندازد. اگر پایههای باقیمانده کافی باشند، سازه رویی با تطبیق میتواند همچنان استفاده شود و ناحیهای که ایمپلنتش از دست رفته جداگانه ارزیابی میشود.
چه زمانی مناسب نیست
- اگر تلاش دوم بدون اصلاح علت انجام میشودایمپلنت دومی که با همان اشتباه اکلوژن، همان برنامه مراقبت و همان عادت سیگار کاشته شود، همان راه اولی را میرود. در این وضعیت عجله کردن یعنی از دست رفتن دوم.
- اگر عفونت فعال در ناحیه ادامه داردایمپلنتی که پیش از درمان عفونت کاشته شود، در بستری ملتهب مینشیند. اول ناحیه تمیز میشود و منتظر بهبودش میمانند؛ این مدت باید از ابتدا بهعنوان بخشی از برنامه گفته شود.
- اگر بیماری عمومی تحت کنترل نیستدیابتی که قند خونش متعادل نشده و دیگر وضعیتهایی که بهبود را مختل میکنند، بزرگترین خطر تلاش دوم هم هستند. صبر کردن تا منظم شدن مقادیر، لغو درمان نیست؛ حفظ شانس موفقیت است.
- اگر سیگار ادامه داردسیگار یکی از قویترین عوامل خطر قابل تغییر شناختهشده برای از دست رفتن ایمپلنت است. پیش از تلاش دوم باید درباره ترک آن صحبت شود؛ این مؤثرترین مداخلهای است که در دست خود بیمار است.
وقتی ایمپلنت از دست میرود، به ترتیب چه اتفاقی میافتد
ترتیب زیر بر این اصل استوار است که بدون پیدا کردن علت اقدامی نشود. برنامهای که از این ترتیب بگذرد، خطر تکرار همان نتیجه را دارد.
- 1
تأیید وضعیت
سازه رویی باز میشود و بررسی میشود که ایمپلنت واقعاً درون استخوان حرکت میکند یا نه. در عکس رادیولوژی سطح استخوان بررسی میشود. اگر منشأ حرکت سازه رویی باشد، پای از دست رفتن ایمپلنت در میان نیست و وضعیت کاملاً تغییر میکند.
- 2
جستوجوی علت
کی کاشته شد، کی بارگذاری شد، آیا در اکلوژن مشکلی هست، آیا نشانهای از التهاب هست، وضعیت سیگار و قند خون چیست؟ این پرسشها مستقیماً برنامه تلاش دوم را تعیین میکنند.
- 3
خارج کردن ایمپلنت
با بیحسی موضعی انجام میشود. خارج کردن ایمپلنتی که اتصالش را از دست داده معمولاً از کاشتنش آسانتر است. اگر بخشی از آن هنوز جوش خورده باشد، بهشکلی کنترلشده از اطرافش جدا میشود؛ هدف این است که استخوان اطراف تا جای ممکن حفظ شود.
- 4
تمیز کردن ناحیه و بهبود
اگر بافت ملتهبی باشد، تمیز میشود. برای بهبود ناحیه مدتی صبر میکنند؛ طول این مدت بسته به وضعیت استخوان تعیین میشود. در این فاصله با یک راهحل موقت سر میکنید.
- 5
ساختن برنامه تازه
پس از بهبود، استخوان باقیمانده ارزیابی میشود و جای ایمپلنت تازه، طول آن و اینکه از کدام لایه تکیه بگیرد تعیین میشود. اگر علت پخش بار باشد، کل سیستم نگهدارنده از نو طراحی میشود.
- 6
پیگیری دقیق
در تلاش دوم فاصله معاینهها کوتاهتر میشود. هدف این است که زود دیده شود آیا علت از دست رفتن اول تکرار میشود یا نه. این پیگیری جزء جدانشدنی برنامه است، نه خدمتی اضافه.
راههای پس از از دست رفتن
ایمپلنت دوم تنها گزینه نیست. راههایی که بسته به ناحیه و برنامه کلی مطرح میشوند اینها هستند.
ایمپلنت تازه در همان ناحیه
رایجترین راه. اگر استخوان کافی باشد، پس از بهبود کاشته میشود. اگر علت اصلاح شده باشد، روند تلاش دوم بیشتر وقتها خوب است.
تکیه از ناحیهای دیگر
اگر استخوان ناحیهای که ایمپلنتش از دست رفته ناکافی باشد، ایمپلنت میتواند در ناحیه مجاور، با زاویهای دیگر و در لایهای عمیقتر کاشته شود. اینگونه همان بریج از جاهایی که استخوان سالم مانده نگه داشته میشود.
افزودن استخوان
اگر از دست رفتن، نقص استخوانی گستردهای به جا گذاشته باشد، پیوند استخوان ممکن است مطرح شود. مدت و هزینه را بهطور محسوسی بالا میبرد؛ اگر بتوان از لایه عمقی تکیه گرفت، در بیشتر موارد لازم نیست.
ادامه بریج با ایمپلنتهای باقیمانده
در سیستمی که بر تقسیم بار استوار است، از دست رفتن یک پایه ممکن است بریج را از کار نیندازد. اگر تعداد و پراکندگی ایمپلنتهای باقیمانده کافی باشد، سازه رویی تطبیق داده میشود.
ساختن دوباره کل برنامه
در دهانی که پشت سر هم ایمپلنت از دست داده، به جای عوض کردن تکتک ایمپلنتها باید سیستم نگهدارنده از ابتدا طراحی شود. اینجا مشکل در ایمپلنتها نیست، در خود برنامه است.
آنچه باید بدانید
موارد زیر هم آنچه را در این روند پیش میآید و هم آنچه را از تکرارش جلوگیری میکند توضیح میدهند.
تلاش دومی که بدون پیدا کردن علت انجام شود
ایمپلنت تازهای که بدون بررسی علت از دست رفتن کاشته شود، در همان شرایط مینشیند. علتهایی که بیش از همه نادیده گرفته میشوند، اشتباه اکلوژن و ادامه مصرف سیگار است. از دست رفتن دوم از اولی پرهزینهتر است، چون استخوان یک بار دیگر تحت فشار قرار گرفته است.
ادامه دادن با ایمپلنتی که از دست رفته
ایمپلنتی که حرکت میکند به استخوان اطرافش فشار میآورد و ناحیه را برای تلاش دوم نامناسبتر میکند. به تعویق انداختن خارج کردن، یعنی هدر دادن استخوانی که در آینده به کار میآید.
یافتههایی که خبر از دست رفتن زودهنگام میدهند
دردی که در دوره بهبودی برطرف نمیشود، تورمی که بیشتر میشود، مزه بد و چرکی که از ناحیه میآید. اینها یافتههایی بیرون از بهبود مورد انتظارند و باید بیدرنگ اطلاع داده شوند؛ مداخله زودهنگام گاهی ایمپلنت را نجات میدهد.
صحبت نکردن درباره دامنه ضمانت از ابتدا
وقتی از دست رفتن پیش میآید، این اولین چیزی است که پرسیده میشود و در بدترین زمان معلوم میشود. اینکه چه وضعیتی در دامنه ضمانت است و آیا نیامدن به معاینه بر آن اثر میگذارد یا نه، باید پیش از درمان کتبی باشد.
روند پس از خارج کردن
روند زیر در بیشتر بیماران همینطور پیش میرود. مدتها ممکن است بسته به وضعیت استخوان تغییر کنند.
روزهای اول
پس از خارج کردن، در ناحیه درد و تورم خفیفی پیش میآید؛ در بیشتر بیماران این از آنچه هنگام کاشت ایمپلنت تجربه کردهاند خفیفتر است. با کمپرس سرد و داروهای تجویزشده کنترل میشود. به ناحیه فشار وارد نمیشود.
هفتههای اول
لثه بسته میشود و ناحیه استراحت میکند. در این مدت با یک راهحل موقت سر میکنید. روند بهبود در معاینه ارزیابی میشود؛ دادن زمانبندی زودهنگام و قطعی درست نیست.
ارزیابی دوباره
از استخوان باقیمانده تصویر گرفته میشود و مشخص میشود که برنامه تازه ممکن است یا نه. در این مرحله علت هم دوباره بازبینی میشود: اصلاح شده یا هنوز هست؟
تلاش دوم و پیگیری
پس از کاشت ایمپلنت تازه، فاصله پیگیری کوتاهتر میشود. اندازهگیریها ثبت میشوند و سطح استخوان بهطور منظم مقایسه میشود. این نظم مؤثرترین راه جلوگیری از از دست رفتن دوم است.
در این موارد صبر نکنید
- اگر در دوره بهبودی درد به جای کم شدن بیشتر میشود. روند مورد انتظار این است که درد پس از روزهای اول کم شود. دردی که بیشتر میشود ممکن است نشانه از دست رفتن زودهنگام یا عفونت باشد و باید بیدرنگ ارزیابی شود.
- اگر از ناحیه چرک یا مزه بد میآید. این یافتهای بیرون از روند بهبود است. باید در همان هفته دیده شود؛ اگر صبر کنید، استخوان اطراف هم درگیر میشود.
- اگر در ایمپلنت حرکت حس میکنید. حرکتی که در دوره بهبودی حس شود ممکن است نشانه این باشد که اتصال شکل نگرفته است. اگر زود دیده شود، در برخی موارد مداخله ممکن است؛ اگر صبر کنید، گزینهای نمیماند.
- اگر تب یا تورمی دارید که پخش میشود. این وضعیت نشان میدهد عفونت به بافت نرم پخش شده است. همان روز با کلینیکتان تماس بگیرید؛ اگر در قورت دادن مشکل دارید، مستقیم به اورژانس بروید.
هزینه درمان دوباره
در این وضعیت، هزینه از اقلامی متفاوت با درمان اول تشکیل میشود و بیش از خود خارج کردن، به ادامه کار بستگی دارد. اقلام تعیینکننده اینها هستند:
- دامنه کار خارج کردن
- خارج کردن ایمپلنتی که اتصالش را کاملاً از دست داده کاری کوتاه است. در ایمپلنتی که بخشی از آن جوش خورده، کار طولانیتر میشود و تلاش برای حفظ استخوان اطراف اهمیت پیدا میکند.
- وضعیت استخوان باقیمانده
- اگر استخوان حفظ شده باشد، ایمپلنت تازه مستقیماً برنامهریزی میشود. اگر از دست رفتن گسترده باشد، یا استخوان افزوده میشود یا از لایه عمقی تکیه گرفته میشود؛ هزینه و زمانبندی این دو متفاوت است.
- آیا سازه رویی عوض میشود
- در بریجی که با ایمپلنتهای باقیمانده ادامه مییابد، سازه رویی تطبیق داده میشود. اگر سیستم نگهدارنده از ابتدا ساخته شود، سازه رویی هم عوض میشود و این بزرگترین قلم مجموع است.
- دامنه ضمانت
- اینکه در کلینیکی که درمان اول را انجام داده از دست رفتن در دامنه ضمانت باشد یا نه، مستقیماً هزینه را تعیین میکند. به همین دلیل دامنه ضمانت باید پیش از درمان کتبی باشد.
پرسشهای رایج
آیا نگرفتن ایمپلنت تقصیر من است؟
همیشه نه. بخشی از علتها به بیمار مربوط است (سیگار، قند خون کنترلنشده، برنامه مراقبت) و بخشی به جراحی و برنامهریزی. در برخی موارد هم علت آشکاری پیدا نمیشود. مهم دنبال مقصر گشتن نیست، پیدا کردن علت و تکرار نکردن آن در تلاش دوم است.
خارج کردن ایمپلنت دردناک است؟
با بیحسی موضعی انجام میشود و خارج کردن ایمپلنتی که اتصالش را از دست داده معمولاً از کاشتنش آسانتر است. پس از آن ممکن است چند روز درد و تورم خفیف باشد؛ بیشتر بیماران میگویند آن را راحتتر از جراحی اول گذراندهاند.
میشود بلافاصله در همان جا ایمپلنت تازه گذاشت؟
در برخی موارد ممکن است در همان جلسه انجام شود، اما قاعده این نیست. اگر در ناحیه التهاب باشد یا استخوان تحت فشار قرار گرفته باشد، منتظر بهبود میمانند. عجله کردن خطر از دست رفتن دوم را بیشتر میکند.
یک ایمپلنتم از دست رفت؛ بقیه هم از دست میروند؟
لزوماً نه، اما باید به علت نگاه کرد. اگر علت به همان ناحیه محدود باشد، به بقیه مربوط نمیشود. اگر علتی مشترک مانند سیگار، قند خون یا برنامه مراقبت در کار باشد، این یک هشدار است و باید کل دهان بازبینی شود.
آیا ایمپلنت تازه با قبلی فرق خواهد داشت؟
بیشتر وقتها بله. طول، قطر، زاویه و اینکه از کدام لایه تکیه بگیرد، بر اساس استخوان باقیمانده دوباره تعیین میشود. تکرار همان برنامه اول، اگر علت اصلاح نشده باشد، همان نتیجه را میآورد.
میتوانم هزینه ایمپلنتی را که از دست دادهام پس بگیرم؟
این کاملاً به شرایط ضمانت کلینیک بستگی دارد و موضوعی است که باید پیش از درمان کتبی دربارهاش صحبت شود. اینکه چه وضعیتهایی در دامنه ضمانتاند و آیا نیامدن به معاینه بر آن اثر میگذارد یا نه، باید از ابتدا روشن شود.
گفتهاند استخوانم تحلیل رفته؛ دیگر نمیشود ایمپلنت گذاشت؟
در بیشتر موارد میشود. لایهای که تحلیل میرود معمولاً استخوان آلوئولار بالایی است که دندانها در آن مینشینند؛ لایه سخت کورتیکال و بازال در عمق فک سر جایش میماند. وقتی بتوان از آنجا تکیه گرفت، پیوند استخوان و ماهها انتظار در بیشتر موارد مطرح نمیشود.
منابع
صفحات مرتبط
- ایمپلنتم مشکل داردایمپلنتم لق شده: یعنی چه؟آنچه لق است خود ایمپلنت است، دندان رویی یا پیچ؟ معنا و فوریت این سه با هم فرق دارد. چگونه تفکیک میشوند، کی فوری است و چه کارهایی نباید کرد.
- ایمپلنتم مشکل داردالتهاب اطراف ایمپلنت (پریایمپلنتیت)التهاب اطراف ایمپلنت بیدرد استخوان را تحلیل میبرد. نخستین نشانهها، تفاوت مرحله برگشتپذیر و برگشتناپذیر، درمان و پیشگیری.
- ایمپلنت و وضعیت سلامت شماسیگار میکشم؛ آیا میتوانم ایمپلنت بگذارم؟اثر سیگار بر بهبود و گیر ایمپلنت، بازه ترک پیش و پس از جراحی، خطر پریایمپلنتیت، سیگار الکترونیکی و قلیان.
رادیوگرافی خود را بفرستید تا بگوییم کدام گزینه برای دندان شما واقعبینانه است.
درخواست ارزیابیگام بعدی
رادیوگرافی خود را بفرستید تا گزینهها را با هم بررسی کنیم.
تصویر سیبیسیتی یا پانورامیک خود را بفرستید. ظرف ۲۴ ساعت مینویسیم کدام گزینه برای دندان شما واقعبینانه است.