ایمپلنتم لق شده: یعنی چه؟

درمان ایمپلنت از یک قطعه تشکیل نشده است. بدنه‌ای هست که وارد استخوان می‌شود، در بیشتر سیستم‌ها قطعه اتصالی (اباتمنت) هست که روی آن می‌نشیند و در بالاترین قسمت هم دندان یا بریجی که دیده می‌شود. در سیستم‌های کلاسیک این قطعات با پیچ کوچکی به هم بسته می‌شوند. حرکتی که بیمار حس می‌کند ممکن است از هر حلقه این زنجیر باشد و از داخل دهان همه یکسان به نظر می‌رسند.

شایع‌ترین حالت، شل شدن پیچ اتصال است. پیچ زیر باری که هنگام جویدن هزاران بار تکرار می‌شود، ممکن است به‌مرور شل شود؛ به‌ویژه اگر در اکلوژن نقطه‌ای زودتر از بقیه تماس پیدا کند یا عادت دندان‌قروچه شبانه وجود داشته باشد. در این وضعیت ایمپلنت کاملاً محکم سر جایش است؛ آنچه حرکت می‌کند قطعه روی آن است. اگر به‌موقع دیده شود، راه‌حلش کاری کوتاه است: پیچ باز می‌شود، تمیز می‌شود و با گشتاور درست دوباره بسته می‌شود.

احتمال دوم، شکستن پیچ یا قطعه اتصال است. وقتی پیچی که شل شده بدون سفت شدن همچنان استفاده شود، باری که باید تحمل کند مستقیماً روی پیچ می‌افتد و پیچ خسته می‌شود. قطعه شکسته ممکن است داخل ایمپلنت بماند و بیرون آوردنش ابزار مخصوص می‌خواهد. این کاری است که اگر در مرحله شل شدن مداخله می‌شد، اصلاً پیش نمی‌آمد.

احتمال سوم و جدی‌ترین، از دست رفتن اتصال ایمپلنت درون استخوان است. در این حالت آنچه حرکت می‌کند دیگر قطعه رویی نیست، خود بدنه است. ایمپلنتی که اتصالش را از دست داده با درمان دوباره آن را به دست نمی‌آورد؛ سفت کردن، تمیز کردن یا دادن آنتی‌بیوتیک این وضعیت را تغییر نمی‌دهد. تصمیم درست، خارج کردن ایمپلنت، صبر برای بهبود ناحیه و ساختن دوباره برنامه است.

بیمار نمی‌تواند خودش این سه حالت را از هم جدا کند و نباید هم تلاش کند. آزمودن با تکان دادن به دست یا زبان رفتاری است که پیچ شل‌شده را می‌شکند یا به بافت اطراف ایمپلنتی که در مرز قرار دارد فشار بیشتری می‌آورد. تفکیک در کلینیک انجام می‌شود: سازه رویی برداشته می‌شود تا خود ایمپلنت جداگانه ارزیابی شود و در عکس رادیولوژی سطح استخوان بررسی می‌شود.

در طرح‌های یک‌تکه، یعنی مونوبلوک، وضعیت کمی فرق دارد. در این سیستم‌ها چون بدنه و بخش بالایی یک قطعه‌اند، پیچ اتصالی وجود ندارد که شل شود. بنابراین حرکتی که حس می‌شود یا از محل اتصال سازه رویی به ایمپلنت است یا مستقیماً از خود ایمپلنت. این تفکیک هم با معاینه انجام می‌شود، اما فهرست احتمال‌ها کوتاه‌تر است.

تفکیک زیر چارچوب ارزیابی‌ای است که در کلینیک انجام می‌شود. نتیجه قطعی پس از معاینه و عکس رادیولوژی به دست می‌آید.

ترتیب مهم است: اول منشأ حرکت مشخص می‌شود، بعد درباره درمان صحبت می‌شود. ترتیب وارونه به کار نادرست می‌انجامد.

1. 1

   باز کردن سازه رویی

   در سیستم پیچی، بریج یا دندان برداشته می‌شود تا خود ایمپلنت مستقیماً ارزیابی شود. بدون این مرحله نمی‌توان منشأ حرکت را مشخص کرد؛ از بالا که نگاه کنید هر سه وضعیت یکسان به نظر می‌رسند.

2. 2

   آزمودن جداگانه ایمپلنت

   پس از برداشتن سازه رویی بررسی می‌شود که ایمپلنت درون استخوان حرکت می‌کند یا نه. اگر حرکتی نباشد، مشکل در سازه رویی است و یعنی وضعیت قابل اصلاح است.

3. 3

   دیدن سطح استخوان با عکس رادیولوژی

   اینکه چقدر از استخوان اطراف ایمپلنت مانده، با تصویر مشخص می‌شود. اگر ممکن باشد، با عکسی که بلافاصله پس از درمان گرفته شده مقایسه می‌شود؛ سرعت تغییر، اطلاعات اصلی‌ای است که تصمیم را تعیین می‌کند.

4. 4

   اندازه‌گیری اکلوژن

   علت شل شدن اغلب در پیچ نیست، در باری است که بر آن وارد می‌شود. نقاطی که هنگام گاز گرفتن زودتر تماس پیدا می‌کنند مشخص و تنظیم می‌شوند. اگر این مرحله نادیده گرفته شود، همان پیچ ظرف چند ماه دوباره شل می‌شود.

5. 5

   تعویض قطعه یا سفت کردن دوباره

   پیچ تمیز و با گشتاور درست بسته می‌شود؛ اگر شکسته باشد بیرون آورده و قطعه تازه گذاشته می‌شود. سفت کردن نه با دست، بلکه با ابزار کنترل گشتاور انجام می‌شود: زیاد سفت کردن هم به اندازه کم سفت کردن مشکل ایجاد می‌کند.

6. 6

   اگر ایمپلنت قابل نجات نیست، ساختن دوباره برنامه

   اگر خارج کردن لازم باشد، منتظر بهبود ناحیه می‌مانند و استخوان باقی‌مانده ارزیابی می‌شود. اینکه ایمپلنت تازه کجا و چگونه قرار بگیرد، پس از همان ارزیابی تصمیم‌گیری می‌شود.

از دست رفتن یک ایمپلنت به این معنا نیست که درمان تمام شده است. موارد زیر گزینه‌هایی هستند که در آن مرحله مطرح می‌شوند.

موارد زیر رفتارهایی هستند که با نیت خوب انجام می‌شوند اما وضعیت را بدتر می‌کنند. همه آن‌ها در عمل زیاد دیده می‌شوند.

روند بسته به کاری که انجام شده فرق می‌کند؛ نقطه مشترک این است که تعمیری که علتش اصلاح نشده ماندگار نیست.

1. اگر پیچ سفت شده

   همان روز به استفاده عادی برمی‌گردید. در روزهای اول ممکن است در آن ناحیه حساسیت خفیفی باشد. اگر اکلوژن هم تنظیم شده، حس گاز گرفتن ممکن است یکی دو روز متفاوت باشد؛ این حالت مورد انتظار است.

2. اگر قطعه عوض شده

   ظرف چند هفته پس از تعویض یک معاینه انجام می‌شود و گشتاور پیچ دوباره بررسی می‌شود. این معاینه تنها راهی است که نشان می‌دهد همان مشکل تکرار می‌شود یا نه.

3. اگر ایمپلنت خارج شده

   بهبود ناحیه چند هفته طول می‌کشد. در این مدت با یک راه‌حل موقت سر می‌کنید و چگونگی بهبود استخوان پیگیری می‌شود. برنامه تازه پس از کامل شدن بهبود ساخته می‌شود.

4. پیگیری پس از آن

   در سیستمی که یک بار شل شدن را تجربه کرده، فاصله معاینه‌ها کوتاه‌تر می‌شود. هدف این است که همان وضعیت زود تشخیص داده شود؛ چون پیچی که برای بار دوم شل می‌شود، بیشتر وقت‌ها خبر از مشکلی بزرگ‌تر می‌دهد.

یک شکایت واحد ممکن است با کارهایی بسیار متفاوت متناظر باشد: از یک سفت کردن کوتاه تا خارج کردن ایمپلنت و برنامه‌ریزی دوباره. اقلام تعیین‌کننده این‌ها هستند:

مشکل در کدام قطعه است

سفت کردن پیچ، تعویض قطعه، تعمیر سازه رویی و خارج کردن ایمپلنت کارهایی متفاوت‌اند. تفکیک پس از معاینه و عکس رادیولوژی روشن می‌شود؛ عددی که پیش از آن داده شود حدس است.

در دسترس بودن قطعه

اگر معلوم باشد کدام سیستم به کار رفته، قطعه یدکی سریع تهیه می‌شود. اگر سیستم معلوم نباشد یا از بازار جمع شده باشد، همان کار طولانی‌تر و گران‌تر می‌شود.

اصلاح اکلوژن

اگر علت نامتعادل بودن بار باشد، تنظیم اکلوژن بخشی از کار است. تعمیر ارزانی که این را نادیده بگیرد، همان مشکل را چند ماه بعد برمی‌گرداند.

برنامه تازه در صورت از دست رفتن ایمپلنت

خارج کردن، دوره بهبودی و ایمپلنت تازه اقلام جداگانه‌ای هستند. این سناریو چندین برابر گران‌تر از وضعیتی است که با مداخله زودهنگام حل می‌شود.