آیا در بارداری یا دوران شیردهی می‌توان ایمپلنت گذاشت یا دندان کشید؟

سؤالی که شما را به این صفحه آورده در واقع دو سؤال جداست و پاسخ هرکدام فرق می‌کند. اول: با دندانی که درد می‌کند، آبسه کرده یا باید کشیده شود چه باید کرد؟ دوم: آیا در بارداری یا شیردهی می‌توان یک درمان ایمپلنت برنامه‌ریزی‌شده را شروع کرد؟ کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا (ACOG) و انجمن دندان‌پزشکی آمریکا (ADA) به سؤال اول پاسخ روشنی می‌دهند: درمان‌های پیشگیرانه، تشخیصی و ترمیمی دندان در همه دوره‌های بارداری ایمن‌اند و نباید به تعویق بیفتند. سؤال دوم اما با منطق دیگری پاسخ داده می‌شود؛ آن را جداگانه بررسی می‌کنیم.

دلیل عقب نینداختن وضعیت اورژانسی ساده است: عفونت درمان‌نشده خطری بزرگ‌تر از خود درمان دارد. آبسه یا دندانی که درد می‌کند با صبر کردن بدتر می‌شود، التهاب ممکن است گسترش یابد و این وضعیت هم برای سلامت شما و هم برای جنینی که در حال رشد است، بسیار جدی‌تر از درمان دندان است. به همین دلیل کارهایی مانند کشیدن دندان، عصب‌کشی یا تخلیه آبسه در هر ماهی از بارداری که باشید، قابل انجام است.

ایمپلنت اما همین فوریت را ندارد. گذاشتن ایمپلنت به جای دندان از دست رفته، فرایند جراحی برنامه‌ریزی‌شده، چندجلسه‌ای و بدون عجله است. دلیل این تعویق، ناایمن بودن بی‌حسی یا مواد به‌کاررفته نیست؛ دلیلش این است که وقتی ضرورت پزشکی فوری در کار نیست، بیرون بردن تصویربرداری، جلسات طولانی و داروهایی که شاید لازم شوند از دوره بارداری یا شیردهی، راهی ساده‌تر و محتاطانه‌تر است. به همین دلیل تصمیم ایمپلنت نه بلافاصله پس از از دست رفتن دندان، بلکه برای بعد از زایمان و دوران شیردهی برنامه‌ریزی می‌شود.

درباره بی‌حسی، برای هر دوره اطلاعات جداگانه‌ای وجود دارد. ADA داروهای بی‌حسی موضعی (از جمله لیدوکائین با یا بدون اپی‌نفرین) را در بارداری قابل استفاده می‌داند. در مورد شیردهی، پایگاه داده دارو و شیردهی NIH به نام LactMed اعلام می‌کند که لیدوکائین به مقدار بسیار کم وارد شیر مادر می‌شود و انتظار نمی‌رود در نوزاد شیرخوار عارضه‌ای ایجاد کند، بنابراین به احتیاط خاصی نیاز نیست. یعنی بی‌حسی‌ای که هنگام نیاز به یک درمان اورژانسی به کار می‌رود، نه در بارداری و نه در شیردهی به‌خودی‌خود مانع نیست.

در مورد تصویربرداری وضع کمی فرق می‌کند. ADA می‌نویسد که رادیوگرافی دندان در صورت لزوم در بارداری ایمن شمرده می‌شود؛ تصویری که برای تشخیص فوری لازم است به تعویق نمی‌افتد. اما سی‌تی اسکن با پرتو مخروطی (CBCT) که برای برنامه‌ریزی ایمپلنت لازم است، از رادیوگرافی معمولی دندان پرتو بیشتری دارد و چون تصمیم ایمپلنت فوری نیست، موکول کردن این تصویربرداری به بعد از زایمان، پرتوگیری غیرضروری را به‌کلی حذف می‌کند. خلاصه اینکه: اگر فوری است انجام می‌شود، اگر فوری نیست صبر می‌کنیم.

تغییرات لثه در بارداری هم طبیعی است. افزایش سطح هورمون‌ها لثه را در برابر پلاک حساس‌تر می‌کند و ممکن است به وضعیتی به نام «التهاب لثه بارداری» منجر شود که با خون‌ریزی و تورم خود را نشان می‌دهد. به‌ندرت هم ممکن است برآمدگی خوش‌خیمی روی یک نقطه از لثه دیده شود که سریع بزرگ می‌شود، به‌راحتی خون‌ریزی می‌کند و معمولاً پس از زایمان خودبه‌خود کوچک می‌شود. هیچ‌کدام خطرناک نیستند اما هر دو را باید به دندان‌پزشک خود اطلاع دهید؛ جرم‌گیری حرفه‌ای و درمان لثه در بارداری با اطمینان انجام می‌شود.

تفکیک زیر نشان می‌دهد کدام وضعیت باید بدون تأخیر رسیدگی شود و کدام را می‌توان به بعد از زایمان و پایان شیردهی موکول کرد.

مراحل زیر کمک می‌کند هم وضعیت اورژانسی را با اطمینان برطرف کنید و هم تصمیم ایمپلنت را در زمان درست بگیرید.

1. 1

   متخصص زنان و زایمان خود را در جریان بگذارید

   هفته بارداری، هر وضعیت پرخطر و داروهایی را که مصرف می‌کنید به اطلاعاتی که با دندان‌پزشک در میان می‌گذارید اضافه کنید. تبادل اطلاعات میان دو پزشک، طرح درمان را روشن‌تر می‌کند.

2. 2

   بارداری یا شیردهی خود را به دندان‌پزشک بگویید

   این اطلاعات هم بر بی‌حسی، هم بر تصویربرداری و هم بر داروی تجویزی مستقیماً اثر می‌گذارد؛ باید همان ابتدای نوبت گفته شود.

3. 3

   در وضعیت اورژانسی درمان را عقب نیندازید

   اگر درد، آبسه یا وضعیتی که به کشیدن دندان نیاز دارد وجود داشته باشد، در هر هفته‌ای از بارداری که باشید درمان انجام می‌شود. صبر کردن خطر را کم نمی‌کند، بیشتر می‌کند.

4. 4

   درباره زمان ایمپلنت برنامه‌ریزی‌شده صحبت کنید

   اگر نیاز فوری وجود نداشته باشد، زمان شروع درمان ایمپلنت با توجه به روند زایمان و شیردهی به‌طور مشترک تعیین می‌شود.

5. 5

   تصویربرداری فقط در صورت لزوم انجام می‌شود

   رادیوگرافی‌ای که برای تشخیص فوری لازم است به تعویق نمی‌افتد؛ تصویربرداری غیرضروری مانند سی‌تی اسکن برای برنامه‌ریزی ایمپلنت را می‌توان به بعد از زایمان موکول کرد.

6. 6

   در شیردهی هر دارویی را تأیید کنید

   اگر قرار است مسکن یا آنتی‌بیوتیکی تجویز شود، درباره سازگاری آن با شیردهی از دندان‌پزشک، متخصص زنان و زایمان یا پزشک کودکتان بپرسید؛ خودسرانه دارو را تغییر ندهید یا قطع نکنید.

اگر از دست رفتن یا کشیدن دندان مطرح است، راه‌هایی که تا زایمان و پس از آن بررسی می‌شوند این‌ها هستند.

موارد زیر شایع‌ترین وضعیت‌هایی هستند که در این دوره پیش می‌آیند و بهتر است از قبل درباره‌شان بدانید.

برای بیشتر خانواده‌هایی که تصمیم ایمپلنت را به تعویق می‌اندازند، روند پس از زایمان این‌گونه پیش می‌رود.

1. بلافاصله پس از زایمان

   در این دوره اولویت با بهبود مادر و نوزاد است. ارزیابی ایمپلنت با عجله انجام نمی‌شود؛ اگر مشکلی در دهان در انتظار درمان باشد، اول به آن رسیدگی می‌شود.

2. در دوران شیردهی

   در دوران شیردهی هم درمان دندان ممکن است؛ اگر ایمپلنت برنامه‌ریزی‌شده خواسته شود، می‌توان با بازبینی بی‌حسی و داروهای احتمالی پیش رفت. با این حال بسیاری از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند این تصمیم را تا پایان شیردهی عقب بیندازند.

3. پس از پایان شیردهی

   دوره‌ای با کمترین محدودیت از نظر دارو و تصویربرداری. بیشتر دندان‌پزشکان شروع روند ایمپلنت را در این مرحله توصیه می‌کنند.

4. بلندمدت

   وقتی درمان ایمپلنت شروع شود، روند آن مانند بیماری پیش می‌رود که سابقه بارداری یا شیردهی ندارد؛ دوره گذشته بر طرح درمان اثری نمی‌گذارد.

بارداری یا شیردهی قیمت درمان را تغییر نمی‌دهد؛ آنچه را تحت تأثیر قرار می‌دهد زمان‌بندی و هماهنگی بیشتر است. این موارد عبارت‌اند از:

درمان اورژانسی

درد، آبسه یا وضعیتی که به کشیدن دندان نیاز دارد، به‌عنوان موردی جداگانه و بدون معطلی رسیدگی می‌شود.

تعویق

موکول کردن ایمپلنت به بعد از زایمان و شیردهی هزینه اضافه‌ای ایجاد نمی‌کند؛ تنها چیزی که تغییر می‌کند زمان‌بندی است.

مشورت اضافه

هماهنگی کوتاهی با متخصص زنان و زایمان یا در صورت لزوم پزشک کودکتان ممکن است بخشی از طرح درمان باشد.

ارزیابی دوباره پس از زایمان

پیش از شروع روند ایمپلنت، دهان دوباره ارزیابی می‌شود؛ اگر در این مدت چیزی تغییر کرده باشد، در طرح درمان لحاظ می‌شود.