ایمپلنت و وضعیت سلامت شما
ترس از دندانپزشکی و ایمپلنت با سدیشن (آرامبخشی)
بیشتر کسانی که سالها درمان را عقب انداختهاند از درد نمیترسند، از دو چیز میترسند: از دست دادن کنترل و قضاوت شدن
ممکن است برخی از کسانی که به این صفحه میآیند بیش از ده سال پیش دندانپزشک نرفته باشند. دلیلش معمولاً تنبلی نیست؛ تجربه بدی در گذشته، حس از دست دادن کنترل روی صندلی یا خجالت از وضع دهان است. هر سه قابل مدیریتاند و هر سه راهحلهای شناختهشده دارند. در این صفحه درباره منشأ ترس، گزینههای سدیشن و موضوعی که بیش از همه با هم قاطی میشود (تفاوت خواباندن و سدیشن) نوشتهایم.
پاسخ کوتاه
ترس از دندانپزشکی وضعیتی شایع و درمانپذیر است. مدیریت آن سه پله دارد: ارتباط و سپردن کنترل به بیمار، از میان بردن کامل درد و در صورت لزوم سدیشن. سدیشن خواباندن نیست؛ هوشیار هستید و به پرسشها پاسخ میدهید، اما آرام شدهاید و بیشتر وقتها کار را به یاد نمیآورید. بیهوشی عمومی کاری جداگانه است و شرایط مناسب و متخصص بیهوشی لازم دارد.
- شایعترین منشأ
- تجربه بد گذشته، از دست دادن کنترل، خجالت
- سدیشن چیست
- هوشیار، آرام، بیشتر وقتها چیزی به یاد نمیآورید
- آیا سدیشن خواباندن است
- نه؛ بیهوشی عمومی کاری جداگانه است
- آنچه همراهتان لازم است
- همراهی که شما را به خانه برساند
بازبینی پزشکی: Bilge Ilgın، دندانپزشک · ایمپلنتولوژی
ترس از کجا میآید و چطور برطرف میشود
ترس از دندانپزشکی در طیف گستردهای دیده میشود، از نگرانی خفیف تا بیخوابی با فکر کردن به روز نوبت. منشأ آن اغلب یک چیز نیست. سه دلیلی که بیش از همه گفته میشود اینهاست: تجربه دردناکی در گذشته، حس از دست دادن کنترل در حالی که روی صندلی دراز کشیدهاید و ترس از قضاوت شدن به خاطر وضع دهان. هر کدام از این سه راهحل جداگانهای دارد و هیچکدام با گفتن «نترسید» حل نمیشود.
تجربه دردناک گذشته به دندانپزشکی امروز ربطی ندارد. اگر سالها پیش کاری را تجربه کردهاید که به اندازه کافی بیحس نشده بودید، مغزتان آن تجربه را به امروز میآورد. در روشهایی که امروز به کار میروند، ناحیه اول با ژل سطحی بیحس میشود، داروی بیحسی آهسته تزریق میشود و پس از آزمودن کافی بودن بیحسی کار شروع میشود. یعنی درد موضوعی است که بیشترین کنترل را بر آن داریم.
حس از دست دادن کنترل موضوعی جداست و راهحلش فنی نیست، به نظم کار مربوط است. اینکه کار از اول توضیح داده شود، گفته شود چقدر طول میکشد و بر سر یک علامت دست توافق شود، این حس را بهطور محسوسی کم میکند: وقتی دستتان را بالا میبرید، کار متوقف میشود. این توافق ساده به کسی که روی صندلی دراز کشیده نشان میدهد که کنترل در دست خودش است و در بسیاری از بیماران حتی نیازی به سدیشن باقی نمیگذارد.
سومی، که کمتر از همه دربارهاش صحبت میشود، خجالت است. بیشتر بیمارانی که مدتها دندانپزشک نرفتهاند فکر میکنند به خاطر وضع دهانشان قضاوت میشوند و این فکر تعویق را بزرگتر میکند: هرچه دهان بدتر شود، رفتن سختتر میشود. این را صریح بنویسیم: کار ما دقیقاً حل کردن همین وضعیتهاست. دهانی که سالها درمانش عقب افتاده برای ما موردی عادی است و به هیچکس درباره گذشتهاش درس داده نمیشود.
سدیشن وقتی به کار میآید که این پلهها کافی نباشند یا بیمار از اول آن را ترجیح دهد. موضوعی که بیش از همه قاطی میشود این است: سدیشن خواباندن نیست. هوشیار هستید، به پرسشها پاسخ میدهید، خودتان نفس میکشید؛ اما در حالت آرامش عمیقی هستید و بیشتر وقتها کار را به یاد نمیآورید. درک زمان تغییر میکند؛ کاری که ساعتها طول میکشد به نظر بیمار خیلی کوتاه میآید.
بیهوشی عمومی اما کاری کاملاً جداست: هوشیاری خاموش است، تنفس پشتیبانی میشود و به متخصص بیهوشی و تجهیزات مناسب نیاز دارد. برای درمانهای دندانپزشکی بهندرت انتخاب میشود و در شرایط خاصی مطرح میشود. آنچه بهعنوان «دندان درست کردن در خواب» گفته میشود، اغلب منظورش سدیشن است؛ قاطی کردن این دو باعث میشود بیمار با انتظار نادرستی بیاید.
برای چه کسی کدام روش
تقسیمبندی زیر چارچوبی است که در معاینه با هم دربارهاش تصمیم میگیریم. سدیشن اجبار نیست؛ یک گزینه است.
چه زمانی مناسب است
- کسانی که اضطرابشان با گفتوگو قابل مدیریت استدر بخش مهمی از بیماران، توضیح کار، توافق بر سر علامت دست و استراحتهای کوتاه کافی است. مزیت این راه روشن است: داروی اضافه نیست، الزامی به همراه نیست و همان روز به زندگی عادی برمیگردید.
- بیماران مضطربی که از سدیشن سود میبرنددر بیمارانی که با فکر کردن به روز نوبت بیخواب میشوند، روی صندلی ضربان قلبشان تند میشود یا در گذشته کار را نیمهکاره رها کردهاند، سدیشن وضعیت را کاملاً تغییر میدهد. انجام جلسههای طولانی در یک نوبت را هم ممکن میکند.
- کسانی که رفلکس عق زدن قوی دارنددر بیمارانی که هنگام قالبگیری یا کار در ناحیه عقب دهان عق میزنند، سدیشن ممکن است تنها راهی باشد که کار را ممکن میکند. این دلیلی مستقل از ترس است اما نتیجهاش یکی است.
- بیمارانی که برایشان جلسه طولانی برنامهریزی شدهدر برنامههای کل دهان ممکن است مدت جراحی طولانی شود. سدیشن هم به بیمار و هم به تیم امکان میدهد راحت کار کنند؛ برای بیمار ساعتها مثل دقیقهها میگذرد.
چه زمانی مناسب نیست
- کسانی که نمیتوانند همراه بیاورندپس از سدیشن نمیتوانید رانندگی کنید و درست نیست تنها به خانه برگردید. اگر بزرگسالی نباشد که شما را برساند، آن روز سدیشن انجام نمیشود؛ این قاعدهای انعطافپذیر نیست.
- کسانی که وضعیتهای مشخصی در کل بدن دارندوقفه تنفسی در خواب، بیماری پیشرفته قلب یا ریه، مصرف برخی داروها و بارداری مستقیماً بر تصمیم سدیشن اثر میگذارند. این ارزیابی همراه با نظر پزشک مربوط انجام میشود.
- کسانی که نمیتوانند دستور ناشتا بودن را رعایت کنندپیش از سدیشن خواسته میشود مدت مشخصی ناشتا بمانید. اگر این دستور رعایت نشود، کار آن روز انجام نمیشود. در وضعیتهایی مانند دیابت که ناشتا ماندن آسان نیست، برنامه جداگانه چیده میشود.
- کسانی که سدیشن را تنها راهحل میدانندسدیشن ترس را درمان نمیکند، آن جلسه را مدیریت میکند. اگر میخواهید در درازمدت رابطهتان با دندانپزشکی را بسازید، اینکه بتوانید کارهای ساده بعدی را بدون سدیشن انجام دهید هم باید هدف باشد. برنامه خوب این را هم در نظر میگیرد.
گامبهگام چگونه پیش میرود
در بیماری که ترس دارد، روند کار با معاینه شروع نمیشود، با گفتوگو شروع میشود.
- 1
اول گفتوگو، بعد معاینه
در نخستین نوبت میشود بدون انجام هیچ کاری فقط صحبت کرد. گفتن اینکه از چه میترسید، در گذشته چه تجربه کردهاید و چه چیزی آرامتان میکند، نخستین گام برنامه است. درخواست گفتوگویی که بدون نشستن روی صندلی انجام شود، خواستهای عادی است.
- 2
توضیح کار از همان اول
چه کاری انجام میشود، چقدر طول میکشد، چه حسی خواهید داشت و چه صداهایی خواهید شنید. ابهام قویترین عاملی است که ترس را بزرگ میکند؛ کاری که توضیح داده شده بسیار آسانتر از کاری که توضیح داده نشده میگذرد.
- 3
توافق بر سر علامت دست
وقتی دستتان را بالا میبرید، کار متوقف میشود. این توافق ساده کنترل را به شما میسپارد و بهتنهایی در بسیاری از بیماران اضطراب را بهطور محسوسی کم میکند. پایبندی به توافق به اندازه خود توافق مهم است.
- 4
از میان بردن کامل درد
ناحیه اول با ژل سطحی بیحس میشود، داروی بیحسی آهسته تزریق میشود و پس از آزمودن کافی بودن بیحسی کار شروع میشود. اگر در طول کار چیزی حس کنید، میگویید و دوز کامل میشود. درد موضوعی برای چانهزنی نیست.
- 5
آمادهسازی اگر سدیشن برنامهریزی شده
سابقه پزشکی و داروهایتان بررسی میشود، مدت ناشتا بودن به شما گفته میشود و از شما خواسته میشود همراهی هماهنگ کنید. در طول کار ضربان و سطح اکسیژن شما پایش میشود.
- 6
کار و پس از آن
زیر سدیشن هوشیار هستید اما آرام شدهاید؛ بیشتر وقتها کار را به یاد نمیآورید. پس از آن مدتی برای استراحت در نظر گرفته میشود و با همراهتان به خانه میروید. آن روز رانندگی نمیکنید، تصمیم مهم نمیگیرید و الکل نمینوشید.
گزینههای آرام کردن
موارد زیر از ملایم به پیشرفته مرتب شدهاند. در بیشتر بیماران اصلاً به پلههای بالاتر نیازی نمیشود.
گفتوگو و توافق بر سر کنترل
توضیح کار، علامت دست، استراحتهای کوتاه و موسیقی. ملایمترین راه و راهی که بیش از همه جواب میدهد. هیچ دارویی لازم ندارد و همان روز به زندگی عادی برمیگردید.
اجرای درست بیحسی موضعی
ژل سطحی، تزریق آهسته و آزمودن بیحسی. در بیمارانی که از سوزن میترسند، این سه گام وضعیت را بهطور محسوسی تغییر میدهد.
آرامبخش خوراکی
با داروی ملایمی که پیش از کار خورده میشود آرامش ایجاد میشود. اثرش از فردی به فرد دیگر فرق میکند و پس از آن نباید رانندگی کرد. در اضطراب خفیف و متوسط ممکن است انتخاب شود.
سدیشن وریدی
اثرش قابل پیشبینیتر است و عمقش را میشود در طول کار تنظیم کرد. هوشیاری باقی میماند، پایش انجام میشود و بیمار بیشتر وقتها کار را به یاد نمیآورد. در جلسههای طولانی و اضطراب شدید بیش از همه انتخاب میشود.
بیهوشی عمومی
روشی که در آن هوشیاری خاموش است و به متخصص بیهوشی و تجهیزات مناسب نیاز دارد. در درمانهای دندانپزشکی بهندرت و در شرایط خاصی مطرح میشود. گزینهای جداگانه که نباید با سدیشن قاطی شود.
آنچه باید دانست
موارد زیر هم واقعیتهای مربوط به سدیشن را در بر دارد و هم بهای تعویق را.
بهای تعویق با استخوان پرداخته میشود
هر سالی که به خاطر ترس میگذرد، درمان را آسانتر نمیکند. در ناحیه دندانی که از دست رفته استخوان تحلیل میرود و هرچه بیشتر صبر کنید هم گزینهها کمتر میشوند و هم درمان بزرگتر میشود. سختترین نوبت اولین نوبت است؛ بعد از آن همیشه آسانتر است.
سدیشن خواباندن نیست
هوشیار هستید و به پرسشها پاسخ میدهید. بیماری که با این انتظار میآید که «هیچ چیز حس نمیکنم، میخوابم»، این روش را اشتباه فهمیده است. درست ساختن انتظار، نیمی از خوب گذشتن تجربه است.
قاعدههای همراه و ناشتا بودن انعطافپذیر نیستند
اینها قاعدههای راحتی نیستند، قاعدههای ایمنیاند. اگر رعایت نشوند، کار آن روز انجام نمیشود و این سختگیری کلینیک نیست؛ هر دو برای پیشگیری از پیامدهای جدی وجود دارند.
سدیشن ترس را درمان نمیکند
آن جلسه را مدیریت میکند. ساختن رابطهتان با دندانپزشکی در درازمدت با انباشته شدن تجربههای خوب ممکن میشود. برنامه خوب این را هم هدف میگیرد که کارهای ساده بعدی بدون سدیشن انجام شوند.
پس از سدیشن
مدت از بین رفتن اثر بسته به فرد و روش بهکاررفته فرق میکند؛ قاعدهها یکی است.
ساعتهای نخست
مدتی در کلینیک استراحت میکنید و وضعیتتان زیر نظر است. هنگام بلند شدن ممکن است سرگیجه داشته باشید. با همراهتان به خانه میروید؛ حملونقل عمومی یا رفتن بهتنهایی مناسب نیست.
روز کار
رانندگی نکنید، با دستگاه کار نکنید، تصمیم مهم نگیرید و الکل ننوشید. اگر ممکن است آن روز کسی کنارتان باشد. دستورهای پس از جراحی جداگانه داده میشود و بهصورت کتبی به دستتان میرسد.
روز بعد
در بیشتر بیماران اثر کاملاً از بین رفته است و به زندگی عادی برمیگردند. روند بهبود مربوط به خود کار جداگانه پیش میرود؛ تورم و حساسیت در روزهای نخست یافتههایی مورد انتظارند.
نوبتهای بعدی
وقتی تجربه نخست خوب بگذرد، بیشتر بیماران برای کارهای بعدی روش ملایمتری را انتخاب میکنند. این همان نتیجهای است که برنامه هدف گرفته: کوچک شدن ترس با گذشت زمان.
در این موارد صبر نکنید
- اگر پس از سدیشن سرگیجه یا حالت تهوع طول کشید. بیحالی کوتاه عادی است؛ شکایت آشکاری که ساعتها ادامه دارد باید اطلاع داده شود. با کلینیک تماس بگیرید و وضعیت را توضیح دهید.
- اگر تنگی نفس، درد قفسه سینه یا گیجی و کاهش هوشیاری پیش آمد. این وضعیت نوبت کلینیک نیست، اورژانسی است. صبر نکنید، با شماره ۱۱۲ تماس بگیرید.
- اگر پیش از نوبت دچار وحشت میشوید. به جای لغو نوبت تماس بگیرید و وضعیت را بگویید. برنامه قابل تغییر است: گفتوگویی کوتاهتر، افزودن سدیشن یا تقسیم کار. نوبتی که لغو شود یعنی ترسی که حل نشده است.
- اگر درباره ناشتا بودن یا همراه مشکلی هست. از پیش خبر دهید. چون این دو قاعده انعطافپذیر نیستند، مشکلی که در روز نوبت پیدا شود به تعویق کار میانجامد؛ اگر از پیش صحبت شود، برنامه بر همین اساس چیده میشود.
اقلامی که بر هزینه اثر میگذارند
روشهای آرام کردن ممکن است اقلام جداگانه درمان باشند و باید از اول دربارهشان صحبت شود. عوامل تعیینکننده اینهاست:
- روش انتخابشده
- گفتوگو و بیحسی موضعی درست اجراشده قلم اضافهای ایجاد نمیکنند. اما آرامبخش خوراکی، سدیشن وریدی و بیهوشی عمومی هر کدام جداگانه قیمتگذاری میشوند.
- مدت کار
- هزینه سدیشن ممکن است بر اساس مدت محاسبه شود. در جراحی طولانی کل دهان این قلم بزرگتر از یک کار کوتاه است.
- پایش و کادر اضافه
- هنگام سدیشن پایش انجام میشود و در صورت لزوم کادر اضافه حضور دارد. این بخشی از ایمنی است و قلمی نیست که بشود از آن کم کرد.
- یکی کردن جلسهها
- اینکه به کمک سدیشن چند کار در یک نوبت انجام شود، ممکن است تعداد کل جلسهها و در نتیجه هزینه سفر و مرخصی را کم کند.
پرسشهای پرتکرار
میتوانم در خواب ایمپلنت بگذارم؟
منظور بیشتر بیماران سدیشن است و در آن هوشیار میمانید؛ آرام شدهاید، به پرسشها پاسخ میدهید اما بیشتر وقتها کار را به یاد نمیآورید. بیهوشی عمومی که در آن هوشیاری کاملاً خاموش است، کاری جداگانه است و به متخصص بیهوشی و تجهیزات مناسب نیاز دارد.
در سدیشن درد حس میکنم؟
نه. سدیشن آرام میکند اما بیحس نمیکند؛ چیزی که درد را از میان میبرد باز هم بیحسی موضعی است و همراه با سدیشن هم انجام میشود. این دو جای یکدیگر را نمیگیرند، با هم کار میکنند.
ده سال است دندانپزشک نرفتهام و دهانم خیلی بد است. خجالت میکشم.
این جمله را زیاد میشنویم و میخواهیم بدانید که کار ما دقیقاً حل کردن همین وضعیتهاست. به هیچکس درباره گذشتهاش درس داده نمیشود. این را هم بگوییم: بهای تعویق با استخوان پرداخته میشود، یعنی هر سال وضعیت را کمی دشوارتر میکند. سختترین نوبت اولین نوبت است.
از سوزن میترسم؛ راه دیگری هست؟
ترس از سوزن بسیار شایع و قابل مدیریت است. ناحیه اول با ژل سطحی بیحس میشود، داروی بیحسی آهسته تزریق میشود و بیشتر بیماران ورود سوزن را حس نمیکنند. اگر این کافی نباشد، میشود بیحسی موضعی را زیر سدیشن انجام داد؛ آن مرحله را به یاد نمیآورید.
پس از سدیشن میتوانم سر کار بروم؟
نه، آن روز نباید رانندگی کنید یا تصمیم مهم بگیرید. باید همراهی باشد که شما را به خانه برساند. در بیشتر بیماران روز بعد اثر کاملاً از بین رفته است؛ بهبود مربوط به خود کار جداگانه پیش میرود.
حمله پانیک دارم؛ سدیشن مناسب است؟
در بیشتر موارد مناسب است و وضعیت را بهطور محسوسی آسانتر میکند. باید داروهایی را که مصرف میکنید و پزشکی را که شما را پیگیری میکند اعلام کنید؛ برخی داروها بر برنامه سدیشن اثر میگذارند. ارزیابی با هم انجام میشود.
میشود در نوبت اول کاری انجام نشود و فقط صحبت کنیم؟
بله و در بیمارانی که ترس دارند همین را پیشنهاد میکنیم. شروع کردن بدون نشستن روی صندلی و با صحبت درباره کاری که قرار است انجام شود، خواستهای عادی است. میشود با فرستادن عکس رادیولوژیتان یک ارزیابی اولیه از راه دور هم انجام داد؛ برداشتن نخستین گام با کمترین فشار جواب میدهد.
منابع
صفحات مرتبط
- درد و حساسیتبیحسی بعد از آمپول دندان از بین نمیرود: چقدر طول میکشد؟بیحسی لب و زبان بعد از آمپول دندان معمولاً سه تا پنج ساعت طول میکشد. بیحسیای که تا روز بعد بماند نشانه چیست و کی باید با کلینیک تماس گرفت.
- روند درمانآیا ایمپلنت دردناک است؟ واقعاً چه حسی دارددر طول درمان با بیحسی چه حسی دارید، تورم و حساسیت در ۴۸ ساعت اول چگونه پیش میرود و بهبود عادی چگونه از نشانه مشکل جدا میشود.
- ایمپلنت و وضعیت سلامت شمابیماری قلبی، داروهای فشار خون و ایمپلنتداروهای فشار خون و قلب چه اثری بر ایمپلنت دارند؟ آدرنالین داروی بیحسی، بزرگ شدن لثه، آنتیبیوتیک در مشکل دریچه و زمانبندی پس از استنت.
- هنگام تصمیمگیریآیا دندان ثابت در سه روز واقعاً ممکن است؟آنچه سه روز را ممکن میکند عجله نیست، گیر مکانیکی در استخوان سخت است. روز به روز چه میگذرد، دندان روز سوم چیست و این طرح برای چه کسانی مناسب نیست.
رادیوگرافی خود را بفرستید تا بگوییم کدام گزینه برای دندان شما واقعبینانه است.
درخواست ارزیابیگام بعدی
رادیوگرافی خود را بفرستید تا گزینهها را با هم بررسی کنیم.
تصویر سیبیسیتی یا پانورامیک خود را بفرستید. ظرف ۲۴ ساعت مینویسیم کدام گزینه برای دندان شما واقعبینانه است.