مراقبت از دندان‌های ایمپلنتی چگونه انجام می‌شود؟

ریشه دندان طبیعی مستقیماً به استخوان نمی‌چسبد. میان ریشه و استخوان بالشتک نازکی از بافت همبند به نام لیگامان پریودنتال وجود دارد. این بالشتک هم نیروی جویدن را پخش می‌کند و هم جریان خون غنی‌ای دارد؛ سلول‌هایی که با التهاب مبارزه می‌کنند، از همین رگ‌ها به‌سرعت به ناحیه می‌رسند. ایمپلنت چنین بالشتکی ندارد؛ ایمپلنت مستقیماً با استخوان در تماس است.

این تفاوت در لثه هم ادامه دارد. رشته‌های کلاژنی که ریشه دندان طبیعی را در بر گرفته‌اند، ریشه را مثل یک کمربند می‌گیرند و عمود بر سطح آن کشیده شده‌اند؛ این آرایش سد واقعی‌ای است که پایین رفتن باکتری را دشوار می‌کند. اما روی سطح ایمپلنت، رشته‌ها موازی با سطح کشیده شده‌اند و به همان محکمی بسته نمی‌شوند. نتیجه این است: پوشش لثه در اطراف ایمپلنت از پوشش لثه دندان طبیعی نفوذپذیرتر است.

پیامد این تفاوت وقتی ظاهر می‌شود که مراقبت نادیده گرفته شود. همان مقدار پلاک در اطراف ایمپلنت سریع‌تر باعث تحلیل استخوان می‌شود. فدراسیون اروپایی پریودنتولوژی این را صریح نوشته است: بیماری اطراف ایمپلنت بافت و استخوان را بسیار سریع‌تر از پریودنتیت تخریب می‌کند و درمانش هم دشوارتر است. این به معنای ضعیف بودن ایمپلنت نیست؛ به این معناست که تمیز کردن، تأخیر را نمی‌بخشد.

تفاوت دوم از شکل پروتز می‌آید. پروتز ثابت کل دهان از دندان‌های جدا از هم تشکیل نشده؛ بریجی یک‌تکه است که چند ایمپلنت آن را نگه می‌دارند. میان دندان‌ها فاصله‌ای به معنای معمول وجود ندارد؛ در عوض میان بدنه بریج و لثه فاصله باریکی گذاشته می‌شود و جای اصلی که باید تمیز شود همین‌جاست. موهای مسواک وارد این فاصله نمی‌شوند. نخ دندان معمولی هم برای دندان‌های جدا از هم طراحی شده است؛ باید آن را از کنار به زیر بریج وارد کرد و از سر تا ته عبور داد.

تفاوت سوم موذیانه‌ترین است: آن را حس نمی‌کنید. در دندان طبیعی پوسیدگی درد ایجاد می‌کند و حساسیت به سرما شما را پیش دندان‌پزشک می‌فرستد. درون ایمپلنت عصبی وجود ندارد؛ پلاکی که هفته‌ها زیر بریج جمع شود، هیچ حسی به شما نمی‌دهد. هشدار از دندان نمی‌آید، از لثه می‌آید و با یک نشانه شروع می‌شود: خونریزی هنگام مسواک زدن یا هنگام رد کردن مسواک بین‌دندانی.

این سه تفاوت به یک نتیجه می‌رسند. وقتی به دندان‌های ثابت روی می‌آورید، بار مراقبت کم نمی‌شود، جابه‌جا می‌شود. دردسر پوسیدگی تمام می‌شود، چسب دندان مصنوعی تمام می‌شود، دندان مصنوعی که شب در لیوان گذاشته می‌شود تمام می‌شود؛ به‌جای آن، روزی ده دقیقه تمیز کردن منظم زیر بریج و هر شش ماه یک معاینه کلینیکی می‌آید. پیش از اینکه از کلینیک بیرون بروید، روی پروتز خودتان نشان می‌دهیم از مسواک بین‌دندانی با چه ضخامتی استفاده کنید و سوپر فلاس را از کجا عبور دهید.

برنامه روزانه برای همه یکسان است. آنچه تغییر می‌کند، فاصله معاینه‌ها و اقدام‌های اضافه‌ای است که به کار گرفته می‌شوند. اگر خودتان را در فهرست دوم می‌بینید، برنامه‌تان فشرده‌تر می‌شود.

ترتیب کار مهم است: اول تمیز کردن مکانیکی، بعد شستشو و در آخر مسواک زدن. اگر برعکس انجام دهید، هیچ چیز پلاکی را که زیر بریج مانده برنمی‌دارد.

1. 1

   مسواک بین‌دندانی: کار اصلی اینجاست

   مسواک کوچک دسته‌داری که سرش موهای ریز استوانه‌ای دارد. به‌صورت افقی از میان ایمپلنت‌ها و از فاصله زیر بریج وارد می‌شود و چند بار جلو و عقب برده می‌شود. ضخامت تعیین‌کننده است: اندازه درست آن است که بدون زور وارد فاصله شود، اما لق هم نماند. شماره آن را در کلینیک ما تعیین می‌کنیم و کتبی به شما می‌دهیم.

2. 2

   سوپر فلاس: زیر بریج را از سر تا ته عبور دهید

   سوپر فلاس نخ دندانی سه‌قسمتی است. قسمت اول که سر سفتی دارد، مثل سوزن از زیر بریج رد می‌شود؛ قسمت میانی پف‌دار و اسفنجی، سطح پهن میان بدنه و لثه را پاک می‌کند و قسمت نازک گردن ایمپلنت را دور می‌زند. از یک سر بریج وارد شوید و بخش به بخش تا سر دیگر پیش بروید.

3. 3

   آب‌افشان: باقی‌مانده را می‌شوید و می‌برد

   جریان باریک و پرفشار آب از کنار به زیر بریج گرفته می‌شود و آرام در تمام طول آن حرکت داده می‌شود. آب‌افشان جای تمیز کردن مکانیکی را نمی‌گیرد، پس از آن می‌آید: مواد جداشده را بیرون می‌برد و پاکت لثه را می‌شوید. با فشار کم شروع کنید و وقتی لثه عادت کرد، فشار را بیشتر کنید.

4. 4

   مسواک زدن: از خط لبه لثه

   روزی دو بار، با مسواک نرم و خمیردندان فلورایددار. سر موها را روی خط لبه، جایی که لثه و بریج به هم می‌رسند، بگذارید و با حرکات دایره‌ای کوچک تمیز کنید. از خمیردندان‌های سفیدکننده ساینده دوری کنید؛ سطح براق پروتز را خط می‌اندازند و سطح خط‌افتاده پلاک بیشتری نگه می‌دارد.

5. 5

   شب دور کامل، صبح دور کوتاه

   صبح مسواک زدن کافی است. شب برنامه کامل: مسواک بین‌دندانی، سوپر فلاس، آب‌افشان، مسواک. در طول شب جریان بزاق کم می‌شود و باکتری‌ها در همین ساعت‌ها راحت‌تر از همیشه تکثیر می‌شوند؛ تمیز کردن اصلی همان است که پیش از خواب انجام می‌شود.

6. 6

   معاینه کلینیکی هر شش ماه

   در معاینه، پاکت لثه اندازه‌گیری می‌شود، خونریزی بررسی می‌شود، رسوب سختی که به آن دسترسی ندارید با سرهای مناسب ایمپلنت پاک می‌شود و پیچ‌های پروتز کنترل می‌شوند. سالی یک بار تصویربرداری انجام می‌دهیم؛ تغییر سطح استخوان فقط در عکس دیده می‌شود.

این وسایل جای یکدیگر را نمی‌گیرند و سطوح متفاوتی را تمیز می‌کنند. اینکه کدام‌یک در بریج شما کار اصلی را انجام دهد، شکل پروتز تعیین می‌کند.

آنچه باعث از دست رفتن ایمپلنت می‌شود بیشتر جراحی نیست، بلکه همین التهاب است که سال‌ها بعد بی‌صدا پیش می‌رود. مرحله اولیه‌اش برگشت‌پذیر است و مرحله دیررسش به‌سختی درمان می‌شود. آنچه تعیین‌کننده است، این است که تفاوت را چقدر زود ببینید.

در روزهای اول تمیز کردن با احتیاط و محدود انجام می‌شود؛ با پیشرفت بهبود، برنامه به شکل کامل خود درمی‌آید. برنامه زیر را هنگام بیرون رفتن از کلینیک کتبی به شما می‌دهیم.

1. روزهای اول

   به ناحیه جراحی فشار نمی‌آوریم. تمیز کردن آرام با مسواک نرم، دهان‌شویه‌ای که در کلینیک گفته می‌شود و شستشو با آب نمک ولرم کافی است. در این روزها از مسواک بین‌دندانی و آب‌افشان استفاده نمی‌کنید.

2. هفته اول

   تورم فروکش می‌کند و لثه شروع به جا افتادن می‌کند. مسواک زدن را تا خط لبه لثه گسترش می‌دهید. آب‌افشان را با کمترین فشار و از روزی که دندان‌پزشک اجازه دهد وارد برنامه می‌کنیم.

3. ماه اول

   لثه در شکل تازه‌اش جا می‌افتد و برنامه کامل شروع می‌شود: مسواک بین‌دندانی، سوپر فلاس، آب‌افشان، مسواک زدن روزی دو بار. در این دوره یک نوبت معاینه به شما می‌دهیم؛ از شما می‌خواهیم تمیز کردن را جلوی ما انجام دهید و ناحیه‌ای را که ناقص مانده نشانتان می‌دهیم.

4. سال اول و پس از آن

   هر شش ماه معاینه، سالی یک بار تصویربرداری. عکس سال اول مرجع می‌شود؛ کوچک‌ترین تغییر سطح استخوان را با همین مقایسه می‌بینیم. اگر سیگار می‌کشید یا در گذشته بیماری پیشرفته لثه داشته‌اید، فاصله به سه ماه کاهش پیدا می‌کند.

5. نگهداری پروتز

   سطح روکش به مرور ساییده می‌شود و پیچ‌های نگهدارنده شل می‌شوند. در صورت نیاز پروتز باز، تمیز و دوباره نصب می‌شود؛ این بخش عادی مراقبت است.

در این صفحه رقمی نمی‌دهیم. بار سالانه مراقبت از بیماری به بیمار دیگر فرق می‌کند و همراه با طرح درمان شما، قلم به قلم و کتبی در اختیارتان گذاشته می‌شود. موارد زیر عواملی هستند که مبلغ را تعیین می‌کنند:

فاصله معاینه‌های شما

برنامه استاندارد هر شش ماه یک معاینه است. اگر سیگار می‌کشید، در گذشته بیماری پیشرفته لثه داشته‌اید یا قند خونتان نامنظم است، فاصله به سه ماه کاهش می‌یابد و تعداد معاینه‌های سالانه دو برابر می‌شود.

تصویربرداری

عکسی که سالی یک بار گرفته می‌شود، تنها راه پیگیری سطح استخوان است. اگر در گروه پرخطر باشید، بیشتر لازم می‌شود.

اینکه نایت گارد لازم باشد یا نه

اگر دندان‌قروچه تشخیص داده شود، قالب گرفته می‌شود و نایت گارد اختصاصی ساخته می‌شود. نایت گارد به مرور ساییده و تعویض می‌شود؛ هزینه‌ای قابل برنامه‌ریزی است.

نگهداری پروتز

در طول سال‌ها باز کردن و تمیز کردن پروتز، تعویض پیچ یا ترمیم روکش مطرح می‌شود. گستره آن را جنس پروتز تعیین می‌کند؛ جنسی را که به کار می‌بریم از ابتدا کتبی به شما اعلام می‌کنیم.

بهای بی‌توجهی

درمان پری‌ایمپلنتیت از مراقبت گران‌تر است؛ اگر تحلیل استخوان پیشرفت کند، مداخله جراحی مطرح می‌شود. مراقبت منظم ارزان‌ترین بخش است.