Gülərkən əlimi ağzıma aparıram

Gülmək düşünülərək edilən hərəkət deyil. Zarafat eşidilir, üz özbaşına açılır və heç kim o an dişlərini xatırlamır. Əlin ağza getdiyi nöqtədə bu zəncirə yeni halqa əlavə olunub: gülməzdən əvvəl çox qısa hesab aparılır və təbəssüm həmin hesabın nəticəsinə görə tənzimlənir. Dodaq az açılır, baş yüngülcə yana dönür, əl yuxarı qalxır. Bunu edən insan çox vaxt bunu etdiyinin heç fərqində olmur; yalnız fotoşəkillərdə özünü həmişə eyni qapalı ifadə ilə görür.

Bu hesabı başladan ağızda həqiqətən dəyişmiş bir detaldır. Ön dişlərin rəngi illər ərzində tündləşir; çay, qəhvə və siqaret mina qatına hopur. Kəsici dişin kənarı sınır və ya yeyilib düzləşir. Diş ətləri geriləyir, dişlər eyni uzunluqda qalmadığı üçün təbəssüm xətti pozulur. Dişlərin arası açılır, ön dişlər önə doğru əyilir. Bir diş çəkilib və boşluq gülərkən görünür. Köhnə plomblar və taclar qonşu dişlərdən fərqli rəngdə qalır. Protez danışarkən oynayır. Bunların hamısı bir nəticəyə gətirib çıxarır: insan artıq təbəssümünü sərbəst buraxmır.

Diş həkimliyində bu mənzərəyə şıltaqlıq kimi baxılmır. Ağız sağlamlığının gündəlik həyata nə qədər təsir etdiyini ölçən sorğular var və onların soruşduğu ağrı deyil: yeməkdən qaçırsınızmı, danışarkən çətinlik çəkirsinizmi, insanlarla bir yerdə olmaqdan narahat olursunuzmu, özünüzü gərgin hiss edirsinizmi. Fotoşəkildən qaçan, restoranda menyudan asan yeyiləni seçən, iş müsahibəsində cümlələrini qısa saxlayan insan bu sualların hamısına cavab verir deməkdir. Ağzınızda ağrının olmaması bunu daha kiçik problem etmir.

Təsirin ən görünməz olduğu yer iş həyatıdır. Müsahibədə az danışmaq, təqdimatda gözləri qaçırmaq, tanışlıq anında təbəssümü qısa kəsmək qarşıdakı insan tərəfindən özünəinam çatışmazlığı kimi oxunur. Eyni şey sosial həyatda da olur: yemək dəvətləri rədd edilir, çünki süfrə arxasında həm danışmaq, həm də yemək lazımdır və hər ikisi dişləri göstərir. Ön dişi çatışmayan insan əlini ağzına aparmadan danışa bilmir. Bir müddət sonra qaçılan şey diş deyil, insanların bir araya gəldiyi mühitlərin özü olur.

Bu nöqtədə demək olar ki, hər kəs özünə təqvim qurur. Yay bitəndə, uşağın toyundan sonra, işlər bir az səngiyəndə, bu borc bağlananda. Bu təqvimin ortaq xüsusiyyəti heç vaxt dolmamasıdır; hər tarix gələndə yerinə yenisi yazılır və arada illər keçir. Problem təxirə salmağın özü deyil, təxirə salınan şeyin gözləməməsidir. Rənglənmə sizi gözləyir, geri qaytarıla bilən məsələdir; amma diş ətinin altındakı sümük itkisi ağrısız irəliləyir; sınıq kənar olduğu yerdə böyüyür; çatışmayan dişin boşluğuna qonşu dişlər əyilir. Yəni güzgü sizə erkən xəbərdarlıq edir və o xəbərdarlıq təqvimə baxmır.

Eyni cümlə ilə gələn iki pasiyentin yolu eyni olmur. Həlledici olan görünüşün nə qədər pozulması deyil, altında dişi ayaqda saxlayan dayağın dayanıb-dayanmadığıdır. Bu ayırma müayinə və rentgendən sonra aydınlaşır.

İlk addım müalicə deyil, sizi narahat edən şeyin nə olduğunu ortaya qoymaqdır. Sonda əlinizdə bu mənzərəni hansı dəyişikliyin yaratdığı, hansı seçimlərin real olduğu və nəyin əvvəlcə edilməli olduğu olur.

1. 1

   Narahat edən şeyi öz sözlərinizlə yazın

   Hansı anda əlinizi ağzınıza apardığınızı bilməliyik: fotoşəkildə, danışarkən, yoxsa yemək yeyərkən. Bir pasiyent rəngi, digəri bir dişin formasını, üçüncüsü boşluğu deyir və üçünün planı fərqli çıxır. Həkimin düzgün hesab etdiyi şey deyil, sizi narahat edən şey düzəldilir.

2. 2

   Fotoşəklinizi və rentgeninizi göndərin

   Telefonla çəkilmiş iki fotoşəkil kifayətdir: biri gülərkən, biri danışarkən. Panoram rentgeniniz varsa, forma vasitəsilə əlavə edin; hansı seçimlərin mümkün olduğunu 24 saat ərzində yazırıq və ilkin qiymətləndirmə üçün gəlməyinizə ehtiyac qalmır. Dəqiq qərar müayinədən sonra verilir.

3. 3

   Təbəssüm müayinəsi

   Gülərkən yuxarı dodağın haraya qədər qalxdığına, neçə dişin göründüyünə, diş əti səviyyəsinin dişlər arasında bərabər olub-olmadığına və orta xəttin üzün ortası ilə əlaqəsinə baxırıq. Danışarkən də dinləyirik: ön dişlərdəki boşluq səsi dəyişir və pasiyent bunu görünüşdən əvvəl fərq edir.

4. 4

   Diş ətləri və dəstək

   Cibləri ölçürük, qanaxmaya və diş ətinin geriləyib-geriləmədiyinə baxırıq. İltihablı zəmində edilən estetik müdaxilənin ömrü qısadır: toxuma geriləyəndə tacın kənarı açığa çıxır və iş qısa müddətdə pozulur. Buna görə ardıcıllıq həmişə diş ətindən başlayır.

5. 5

   Rentgen və lazım olarsa, tomoqrafiya

   Panoram rentgen qalan sümüyü, kariyesi və köklərin vəziyyətini göstərir. Çatışmayan diş varsa və implant müzakirə olunacaqsa, 3D tomoqrafiyaya keçirik; sümüyün həqiqi hündürlüyü və qalınlığı adi rentgendə görünmür. Görüntü olmadan verilən estetik qərar natamam məlumatla verilmiş qərardır.

Bunlar bir-birinin rəqibi deyil, fərqli problemlərin cavablarıdır. Düzgün ardıcıllıq ən az müdaxiləlidən başlayır və şikayətlərin çoxu siyahının yuxarı sıralarında bitir.

Bunları sizi fikrinizdən daşındırmaq üçün deyil, hansı həkimə getsəniz də, düzgün suallar verə bilməyiniz üçün yazırıq. Həkim bunları özü izah etmirsə, siz soruşun.

Yolun uzunluğu seçilən müdaxilədən asılıdır. Təmizləmə ilə bitən şikayətdə proses bir günün ikinci yarısına sığır, çatışmayan dişlərin yerinə qoyulduğu planda isə bir neçə gün çəkir.

1. Təmizləmə və ağartmadan sonrakı ilk günlər

   Diş ətlərində bir neçə gün davam edən həssaslıq və soyuğa qarşı keçici həssaslıq adi haldır. Ağartmadan sonrakı ilk iki gün qəhvədən, çaydan, qırmızı şərabdan və tünd rəngli qidalardan uzaq durun; mina qatı bu dövrdə rəng almağa meyillidir. İşə ara verməyiniz lazım deyil.

2. Kompozit və farforda

   Kompozit bərpa bir seansda bitir, güzgünü eyni gün əlinizə alırsınız. Farfor tacda ölçüdən sonra aralıq dövr olur və müvəqqəti dişlərlə gözləyirsiniz. Sınaqda rəngi və formanı təsdiqləyən sizsiniz; yapışdırılmazdan əvvəl bəyənmədiyiniz detalı deyin, sonradan dəyişmək çətinləşir.

3. Çatışmayan dişlər varsa: üç klinik gün

   Tətbiq etdiyimiz protokolda implantlar çənənin dərinliyindəki bərk bazal və kortikal qata mexaniki olaraq bərkidilir. Klassik implant isə diş itkisindən sonra əriməyə davam edən yuxarıdakı alveol sümüyünə yerləşir; buna görə orada əvvəlcə sümük artırılması və sümüklə birləşmənin aylarla gözlənilməsi gündəmə gəlir. Fərq buradan yaranır: sümük artırılması və aylarla gözləmə gündəmə gəlmir, üç klinik günün sonunda sabit dişlərinizlə çıxırsınız. Bu protokolun sahəsi tam ağız və ya çox sayda diş çatışmazlığıdır; bir çatışmayan dişdə müddət sümüyün vəziyyətinə və seçilən həllə görə dəyişir.

4. İlk həftə və sonrası

   Müəyyən qədər şişkinlik və həssaslıq adi haldır, üçüncü gündən sonra çəkilir; tikiş varsa, klinikanın təqib planına görə çıxarılır. Yeni ön dişlərlə danışmağa alışmaq bir neçə gün çəkir və bunu ən çox özünüz eşidirsiniz, qarşınızdakı fərq etmir. Baxım təbii dişdən fərqlənmir: fırça, dişarası təmizlik və müntəzəm kontrol müayinəsi.

Bu səhifədə bir rəqəm vermirik, çünki eyni cümlə ilə gələn iki pasiyentdən biri təmizləmə ilə, digəri bütün ağzı əhatə edən planla çıxır və aradakı fərq böyükdür. Düzgün rəqəmi fotoşəklinizi və rentgeninizi gördükdən sonra deyirik. Qiyməti müəyyən edən maddələr:

Şikayətin mənbəyi

Rənglənmə, sınıq kənar, geriləmiş diş əti və çatışmayan diş bir-birindən tamamilə fərqli müdaxilələrdir. Səbəb müəyyən edilmədən verilən rəqəm klinikada dəyişməyə məhkumdur.

Neçə dişin göründüyü

Gülərkən neçə dişin göründüyü planın genişliyini birbaşa müəyyən edir. Təbəssüm xətti hündür olan pasiyentdə arxa dişlər də hesaba daxil olur.

Əvvəlcə edilməli müalicələr

Diş əti müalicəsi, kariyesə plomb qoyulması və ya dişin çəkilməsi lazımdırsa, bunlar estetik müdaxilədən əvvəl edilir və ümumi məbləğə əlavə olunur. Bu addımlar buraxılarsa, nəticə davamlı olmur.

Material və laboratoriya

Kompozitlə farfor arasındakı fərq həm zəhmətdə, həm də materialdadır. İstifadə etdiyimiz materialın markasını və işin həcmini əvvəldən yazılı şəkildə bildiririk.