Gingivektomiya (diş ətinin kəsilməsi): nə vaxt lazımdır, necə sağalır?

Gingivektomiya sözü «diş ətinin kəsilib götürülməsi» mənasını verir. Artıq toxuma götürüldükdən sonra kənara təbii forma verilməsinə gingivoplastika deyilir; iki prosedur çox vaxt birlikdə aparılır. Məqsəd diş ətini dişin üzərində olmalı olduğu səviyyəyə endirmək və təmizlənə bilən kənar yaratmaqdır.

Ən çox rast gəlinən səbəb diş əti böyüməsidir. Bəzi təzyiq dərmanları, epilepsiya dərmanı fenitoin və orqan transplantasiyasından sonra istifadə olunan siklosporin diş ətini böyüdə bilər; breket müalicəsi zamanı ərp toplanması ilə bağlı böyümə də tez-tez görülür. MSD Manuals ərp təmizləndikdən və dərman tənzimləndikdən sonra artıq diş əti qalırsa, onun kəsilib götürülə biləcəyini yazır. Burada ardıcıllıq vacibdir: əvvəlcə təmizləmə və səbəbin aradan qaldırılması, qalan artıq toxuma üçün isə cərrahi müdaxilə.

İkinci tətbiq sahəsi yalançı ciblərdir. Diş əti böyüdükdə sümük itkisi olmadan da dərin cib ölçülə bilər; bu cib diş ətinin yuxarıya doğru qalınlaşmasından qaynaqlanır. Gingivektomiya bu artıq toxumanı götürərək cibi aradan qaldırır. Sümük itkisinin olduğu həqiqi parodontal ciblərdə isə problem diş ətinin artıqlığı deyil, altdakı dayağın itirilməsidir; bu ciblərdə loskut əməliyyatı və ya regenerativ üsullar nəzərdən keçirilir.

Üçüncü tətbiq sahəsi estetikadır. Gülümsəyərkən diş ətinin həddindən artıq görünməsinin bir neçə səbəbi var: dişin üzərindəki diş ətinin yetkinlik dövründə normal səviyyəsinə çəkilməməsi, yuxarı çənənin şaquli istiqamətdə həddindən artıq inkişaf etməsi və ya dodağın həddindən artıq hərəkətliliyi. Gingivektomiya yalnız birinci halda və yalnız sümük səviyyəsi uyğundursa həll yoludur. Çənə mənşəli artıq görünüşdə ortodontiya və ya çənə cərrahiyyəsi gündəmə gəlir; bir sistematik icmal yuxarı çənənin şaquli artıqlığında çənə cərrahiyyəsinin davamlı nəticə verdiyini bildirir.

Diş əti ilə sümük arasında təbii yumşaq toxuma birləşmə məsafəsi var. Beynəlxalq təsnifat işinə görə plomb və ya tac kənarı bu birləşmə zonasına yerləşdirildikdə iltihab və diş əti geriləməsi müşahidə oluna bilər. Bu icmal yenidən böyüməni ölçmür; klinik praktikada çıxarılan nəticə belədir: sümük dişin kənarına çox yaxındırsa, yalnız diş ətini kəsmək kifayət etmir, diş əti bu məsafəni yenidən qurmaq üçün böyüyə bilər. Bu halda sümüyün də düzəldildiyi klinik tacın uzadılması əməliyyatı aparılır.

Gingivektomiya çox vaxt bir seansda, yerli keyitmə ilə aparılan məhdud prosedurdur. Əsas çətinlik prosedurun özü deyil, onun düzgün klinik halda aparılmasıdır. Yanlış seçilmiş klinik halda nəticə ya təkrarlanır, ya da diş əti geriləməsi və kök həssaslığı ilə bitir.

Qərar müayinə, cib ölçümü və çox vaxt rentgenlə verilir. Aşağıdakı siyahı təxmini istiqamət verir.

Aşağıdakı ardıcıllıq ümumi çərçivədir; təfərrüatlar həkimin üsuluna və klinik hala görə dəyişir.

1. 1

   Səbəbin müəyyən edilməsi

   Böyümənin dərmandan, ərpdən, breketdən, yoxsa inkişafla bağlı vəziyyətdən qaynaqlandığı müəyyən edilir. Qəbul etdiyiniz dərmanları və onları nə vaxtdan qəbul etdiyinizi deyin.

2. 2

   İlkin təmizləmə

   Ərp və daş təmizlənir, evdə qulluq düzəldilir. İltihabla bağlı şişkinliyin bir hissəsi bu mərhələdə geriləyir; cərrahi yolla götürüləcək toxumanın miqdarı azalır.

3. 3

   Ölçüm və lazım olarsa, rentgen

   Cib dərinliyi və sümük səviyyəsi qiymətləndirilir. Sümük dişin kənarına çox yaxındırsa, plan klinik tacın uzadılmasına keçir. Estetik hallarda dişin uzunluğu və təbəssüm xətti də ölçülür.

4. 4

   Keyitmə və kəsik

   Nahiyə yerli anesteziya ilə keyidilir. Artıq toxuma skalpel, lazer və ya elektrocərrahiyyə ilə götürülür və kənara forma verilir. Lazım olarsa, götürülən toxuma patoloji müayinəyə göndərilir.

5. 5

   Yaranın qorunması

   Skalpel istifadə olunubsa, səthə qoruyucu sarğı (parodontal örtük) qoyula bilər. Lazerdə qanaxma daha az olduğu üçün çox vaxt buna ehtiyac olmur.

6. 6

   Kontrol və baxım

   Sağalma yoxlanılır. Dərmanla və ya ərplə əlaqəli böyümələrdə müntəzəm baxım aralığı müəyyən edilir; təkrarlanma erkən aşkarlanarsa, yenidən cərrahi müdaxiləyə ehtiyac qalmaya bilər.

Bu seçimlər böyümənin səbəbinə və sümük səviyyəsinə görə seçilir.

Gingivektomiya kiçik cərrahi prosedurdur; riskləri adətən məhduddur. Əsas problemlər klinik halın yanlış seçilməsindən yaranır.

Aşağıdakı gediş ümumi çərçivədir; müddətlər kəsiyin genişliyinə və üsula görə dəyişir.

1. Prosedur günü

   Keyimə keçənə qədər yemək yeməyin, yanağınızı və dodağınızı dişləməməyə diqqət edin. Həkiminizin tövsiyə etdiyi ağrıkəsicini qəbul edin.

2. İlk günlər

   Ağrı və həssaslıq bu dövrdə ən çox hiss olunur. İlıq və yumşaq yeməklərə üstünlük verin; çox isti, ədviyyatlı və bərk yeməklər yara səthini qıcıqlandırır. Qoruyucu örtük qoyulubsa, onu çıxarmayın.

3. İlk həftələr

   Yara səthi tədricən bağlanır. Kəsik nahiyəsini həkiminizin göstərdiyi kimi təmizləyin; təmizlənməyən yara səthində ərp toplanır və sağalma gecikir. Diş əti kənarı zamanla yetkin çəhrayı görünüşünü alır.

4. Kontrol

   Həkiminiz sağalmanı və diş əti kənarının səviyyəsini yoxlayır. Estetik hallarda son görünüş toxuma yetkinləşdikdən sonra qiymətləndirilir.

5. Uzunmüddətli dövrdə

   Dərmanla və ya ərplə əlaqəli böyümələrdə müntəzəm baxım və evdə təmizləmə təkrarlanmanın qarşısını almağın əsas yoludur.

Gingivektomiyanın həcmi klinik haldan klinik hala dəyişir. Müəyyənedici amillər:

Nahiyə və dişlərin sayı

Bir dişdə məhdud forma verilməsi ilə hər iki çənədə geniş yayılmış böyümənin götürülməsi eyni prosedur deyil.

İstifadə olunan üsul

Skalpel, lazer və ya elektrocərrahiyyə; üsul prosedurun müddətini və lazım olan materialları dəyişir.

Sümüyün düzəldilməsinin lazım olub-olmaması

Klinik tacın uzadılması lazımdırsa, prosedur geniş həcmli cərrahi müdaxiləyə çevrilir.

İlkin müalicə və patologiya

Əvvəlki təmizləmə seansları və götürülən toxumanın müayinəyə göndərilməsi ayrı maddələrdir.