Çeynəyərkən ağrıyan diş nəyin əlamətidir?

Diş sümüyə yapışıq durmur. Köklə sümük arasında periodontal bağ adlanan nazik bağ toxuması var; o, dişi yastıq kimi daşıyır və içindəki basqını qəbul edən reseptorlar sayəsində dişlədiyiniz şeyin bərkliyini hiss edirsiniz. Çeynəyərkən yaranan ağrı bu toxumadan və kökün ucundakı nahiyədən gəlir. Dişin içindəki sinirdən gələn ağrı isə əsasən başqa cürdür: isti, soyuq və şirinlə təhrik olunur, dişləmə ilə əlaqəsi olmaya bilər. Amma istisnası önəmlidir: dişdə çat varsa, dişləmə qüvvəsi hissələri tərpədir və ağrı yenə də içəridəki canlı toxumadan gəlir. Buna görə basqı ağrısı sinirin canlı olma ehtimalını tək başına istisna etmir.

Bu ayrım diaqnozun yarısıdır. Soyuq suya kəskin sızlayan, amma dişləyərkən problem yaratmayan diş canlı sinirin qıcıqlandığını deyir. Soyuğa heç reaksiya verməyən, amma dişləyəndə ağrıyan diş isə tam əksini deyir: içəridəki sinir ölüb və iltihab kök ucuna keçib.

Ən zərərsiz səbəb dişləmədə hündür qalmış plombdur. Yeni qoyulmuş plomb və ya tac qonşularından bir tük qalınlığında hündürdürsə, çənənizi hər dəfə bağladıqda o diş birinci təmas edir və yükü təkbaşına qarşılayır; altındakı bağ toxuması əzilir. Əlaməti aydındır: ağrı prosedurdan dərhal sonra başlayır və dişi işlətmədiyiniz zaman olmur. Həlli həkim kreslosunda bir neçə dəqiqə çəkir.

İkinci səbəb kök ucu iltihabıdır. Dərin kariyes və ya köhnə travma dişin içindəki canlı toxumanı öldürür; bakteriyalar kök kanalını boydan-boya keçib kökün ucundan sümüyə çatır və orada iltihab başladır. Diş dişləyəndə ağrıyır, tıqqıldadanda ağrıyır, pasiyent onu çox vaxt «uzanmış kimi» deyə təsvir edir. Ağrı küt olur, daimi hal alır və gecələr uzananda artır. Bu mənzərə öz-özünə geriləmir: mənbə dişin içində qapalı sahədədir və immun sistemi ora çata bilmir.

Üçüncü səbəb çatlamış diş sindromudur və onun imzası çox aydındır: ağrı dişləyərkən deyil, dişlədiyinizi buraxdığınız anda gəlir. Səbəbi mexanikidir. Çat dişləmə qüvvəsi altında dişin iki tərəfini bir-birindən yüngülcə aralayır; basqını götürdükdə hissələr geri qapanır və içəridəki canlı toxumanı qıcıqlandırır. Yaranan şey qısa, kəskin, bıçaq kimi ağrıdır. Çat adi rentgendə iz qoymadığı üçün pasiyent illərlə «heç nəyiniz yoxdur» cavabı ilə dolaşır; bu müddət ərzində çat hər dişləmədə bir az da irəliləyir.

Dördüncü səbəb sınmış dişdir və burada iki fərqli nəticə var. Çeynəmə səthindəki qabarlardan birinin (tüberkülün) qopması dişi itirməyə səbəb olmur; qalan quruluş tacla əhatə olunur və diş işləməyə davam edir. Kökü boydan-boya ayıran şaquli sınıq isə bakteriyalar üçün bağlana bilməyən yol açır və həmin dişin xilas edilə bilən tərəfi qalmır. İkisini ayıran ağrının şiddəti deyil, sınığın haraya qədər endiyidir.

Çeynəyərkən ağrıyan hər diş təcili deyil, amma bir qismi saatlarla ölçülən təcililik daşıyır. Ayrımı ağrının şiddəti deyil, onunla birlikdə nəyin olduğu müəyyən edir.

Basqı ağrısında düzgün müalicəni seçmək düzgün səbəbi tapmaqdan asılıdır. Aşağıdakı ardıcıllıq müalicə deyil, diaqnoz üçündür; sonda hansı dişin hansı səbəbdən ağrıdığı və həmin dişin qalıb-qalmayacağı aydın olur.

1. 1

   Ağrının anamnezini toplayırıq

   Ağrı dişləyərkən gəlir, yoxsa buraxanda, soyuq və isti nə edir, son aylarda həmin dişə plomb qoyulub və ya kanal müalicəsi edilibmi. Bu üç cavab səbəbi böyük ölçüdə daraldır.

2. 2

   Dişləmə testi

   Dişin çeynəmə səthindəki qabarları dişləmə çubuğu ilə bir-bir dişlədirik. Hansı qabarda buraxanda ağrı gəlirsə, çat onun altındadır. Bu sadə test adi rentgenin göstərə bilmədiyi çatı yerində tapan üsuldur.

3. 3

   Canlılıq və perkussiya testi

   Soyuq testi ilə dişin içindəki toxumanın canlı olub-olmadığına baxırıq. Soyuğa heç cavab verməyən və tıqqıldadanda ağrıyan diş kök ucu iltihabı mənzərəsidir. Soyuğa həddən artıq və uzun sürən cavab verirsə, toxuma hələ canlıdır və plan dəyişir.

4. 4

   Dişləmənin yoxlanılması

   Artikulyasiya kağızı ilə çənənizi bağladığınız zaman hansı dişin əvvəl təmas etdiyinə baxırıq. Yeni plombdan sonra başlayan ağrının səbəbi burada görünür və düzəlişi eyni seansda edilir.

5. 5

   Görüntüləmə

   Periapikal rentgen kökün ucundakı iltihabı tünd kölgə kimi göstərir, çatı göstərmir. Konusvari şüa kompüter tomoqrafiyası (KŞKT) sümük itkisinin formasını və kökdəki şaquli sınıqları üzə çıxarır; nazik çatda görüntü təmiz çıxır və bu, sınığı istisna etmir. Dəqiq cavabı köhnə plomb götürüldükdə çatın birbaşa görülməsi verir.

Müalicə səbəbə görə dəyişir və aradakı fərq böyükdür: bir ucda beş dəqiqəlik düzəliş, digər ucda dişin çəkilməsi var. Sıralama ən az müdaxiləli olandan başlayır.

Basqı ağrısı zamanla öz-özünə düzələn əlamət deyil. Aşağıdakılar sizi qorxutmaq üçün deyil, hansı həkimə getməyinizdən asılı olmayaraq düzgün sual verə bilməyiniz üçün yazılıb.

Sağalma müddəti səbəbə görə dəyişir. Aşağıdakı ardıcıllıq dörd fərqli yolun hər birində nə olacağını göstərir.

1. Dişləmə düzəldilibsə: iki ilə beş gün

   Əzilmiş bağ toxumasının bərpası bir neçə gün çəkir. İlk gün diş hələ də həssas olur, sonra sürətlə geriləyir. Beşinci gün ağrı davam edirsə, dişləmə yenidən yoxlanılır.

2. Kanal müalicəsi edilibsə: bir neçə gün, sonra aylar

   Prosedurdan sonrakı bir neçə gün dişləyərkən həssaslıq hiss edirsiniz və bu, hər gün azalır. Sümükdəki iltihabın bağlanması aylar çəkir və bunu kontrol rentgeni ilə izləyirik. Tac qoyulana qədər həmin tərəflə bərk şeylər dişləməyin.

3. Tac qoyulubsa: ağrı ilk günlərdə bitir

   Qabarlar bir-birinə bağlandığı anda çatın hərəkəti dayanır və dişləmə ağrısı aradan qalxır. Gecə dişləri sıxma anamneziniz varsa, qoruyucu kapanı bu dövrdə istifadəyə veririk; çatı yaradan qüvvə aradan qalxmazsa, qonşu dişlər növbəyə düşür.

4. Diş çəkilibsə: boşluğun planı

   Çəkilmə yeri bir neçə həftə ərzində bağlanır və əsas qərar boşluğun nə ilə doldurulacağıdır; implant burada gündəmə gəlir. Tək diş üçün standart implant müalicəsi kifayətdir. Eyni səbəblərdən çoxlu diş itirmiş pasiyentlərdə ağzın tamamını bir planda həll edirik: implantlar çənənin dərinliyindəki bərk bazal sümüyə, kortikal qata mexaniki olaraq kilidlənir. Klassik implant isə dişlərlə birlikdə əriyən üstdəki alveol sümüyünə yerləşdirilir; həcm kifayət etmədikdə əvvəlcə sümük artırılır və sümüklə birləşmə aylarla gözlənilir. Fərq buradan yaranır. Sümük artırılması və aylarla gözləmə gündəmə gəlmir, üç klinik günün sonunda sabit dişlərinizlə çıxırsınız.

Bu səhifədə vahid rəqəm vermirik: eyni əlamətin arxasından beş dəqiqəlik dişləmə düzəlişi də çıxır, dişin çəkilməsi və ondan sonra qurulacaq plan da. Dəqiq rəqəmi müayinə və görüntüləmədən sonra deyirik. Qiyməti müəyyən edən maddələr:

Ağrının səbəbi

Dişləmənin düzəldilməsi, kanal müalicəsi, tac və dişin çəkilməsi bir-birindən tamamilə fərqli prosedurlardır; müddətləri, materialları və seans sayları da fərqlidir. Səbəb müəyyən edilmədən verilən rəqəm klinikada dəyişməyə məhkumdur.

Dişin ağızdakı yeri

Arxa azı dişlərin kanal sayı ön dişlərdən çoxdur və müalicə müddəti buna görə uzanır. Eyni prosedur fərqli dişdə fərqli iş yükü deməkdir.

Neçə dişin təsirləndiyi

Gecə sıxma və ya uzun müddət tək tərəflə çeynəmə varsa, problem bir dişdə qalmır. Tək diş üzərində qurulan plan ilə ağzın tamamını əhatə edən plan ayrıca hesablanır.

Dişin çəkilməsindən sonra seçilən həll

Boşluğun implantla, yoxsa körpü ilə bağlanacağı və üst konstruksiyanın materialı ümumi məbləğə birbaşa təsir edir. İstifadə etdiyimiz materialın markasını əvvəlcədən yazılı bölüşürük.