روز ۱: تصویربرداری، کاشت و نخستین امتحان دندان‌ها - روز ۲: دندان‌های آزمایشی و رنگ نهایی - روز ۳: تحویل دندان‌های نهایی

ایمپلنتم مشکل دارد

بی‌حسی پس از ایمپلنت از بین نمی‌رود: کی باید نگران شد؟

تشخیص بی‌حسی طبیعی ناشی از بی‌حسی موضعی از نشانه‌ای که می‌گوید نزدیک عصب کار شده است

بی‌حسی‌ای که هنگام بیرون آمدن از جلسه در لب و چانه‌تان حس می‌کنید، بیشتر وقت‌ها فقط اثر داروی بی‌حسی است و ظرف چند ساعت خودبه‌خود از بین می‌رود. اما بی‌حسی‌ای که تا صبح روز بعد ادامه دارد، به‌ویژه در لب پایین و نوک چانه، ممکن است به چیز دیگری اشاره کند: اینکه ایمپلنت نزدیک‌تر از حد انتظار به عصبی کاشته شده که حس لب و چانه را منتقل می‌کند. در ادامه توضیح می‌دهیم این دو را چطور از هم تشخیص دهید، کی و چرا باید فوراً به کلینیک خبر دهید، کلینیک چه چیزی را بررسی می‌کند و بهبودی واقعاً چگونه پیش می‌رود. نکته‌هایی را هم که نمی‌توانیم درباره‌شان قول بدهیم پنهان نمی‌کنیم.

پاسخ کوتاه

بی‌حسی در چند ساعت اول پس از کار، اثر داروی بی‌حسی است و خودبه‌خود از بین می‌رود. اما بی‌حسی‌ای که تا روز بعد ادامه دارد، به‌ویژه در لب پایین و نوک چانه، نشانه این است که ممکن است ایمپلنت نزدیک عصبی قرار گرفته باشد که حس لب و چانه را منتقل می‌کند؛ باید همان روز به کلینیک اطلاع داد. اولین کار کلینیک این است که با CBCT فاصله میان ایمپلنت و کانال عصب را دوباره ارزیابی کند. بیشتر آسیب‌های عصب به‌مرور بهتر می‌شوند، اما این تضمین نیست و احتمال بهبود به اطلاع دادن زودهنگام بستگی نزدیکی دارد.

بی‌حسی ناشی از داروی بی‌حسی
ظرف چند ساعت خودبه‌خود از بین می‌رود
وضعیتی که باید اطلاع دهید
بی‌حسی لب و نوک چانه که تا روز بعد ادامه دارد
اولین بررسی کلینیک
فاصله ایمپلنت تا عصب با CBCT
فرصت مداخله زودهنگام
ماه‌های اول؛ با تأخیر تنگ‌تر می‌شود

بازبینی پزشکی: Bilge Ilgın، دندان‌پزشک · ایمپلنتولوژی

تفاوت بی‌حسی ناشی از داروی بی‌حسی با آسیب عصب

در فک پایین، عصبی که حس لب، نوک چانه و لثه را منتقل می‌کند از کانال باریکی درون استخوان می‌گذرد که نامش کانال عصب آلوئولار تحتانی است. اگر قرار است ایمپلنت در ناحیه‌ای نزدیک این کانال کاشته شود، مطمئن‌ترین اطلاعاتی که جراح در دست دارد مقاومتی نیست که هنگام جراحی حس می‌کند، بلکه تصویر سه‌بعدی‌ای است که از پیش گرفته شده است. جای دقیق کانال با چشم دیده نمی‌شود؛ با محاسبه میلی‌متری تعیین می‌شود.

بی‌حسی‌ای که بلافاصله پس از کار حس می‌کنید به احتمال زیاد نشانه این موضوع نیست، فقط اثر داروی بی‌حسی تزریق‌شده است. داروی بی‌حسی پس از تزریق ممکن است ساعت‌ها اثر داشته باشد؛ در لب، زبان و گونه بی‌حسی گسترده‌ای به جا می‌گذارد که آن را عجیب و آزاردهنده می‌یابید، اما مورد انتظار است. بی‌حسی ناشی از دارو به نقطه‌ای که کار در آن انجام شده محدود نمی‌ماند، در ناحیه وسیعی از همان طرف پخش می‌شود و تا عصر یا صبح روز بعد خودبه‌خود برطرف می‌شود.

وضعیت متفاوت این است: اگر صبح روز بعد که بیدار می‌شوید بی‌حسی هنوز هست، به‌ویژه اگر در لب پایین و نوک چانه متمرکز شده و در مقایسه با طرف دیگر تفاوت آشکاری دارد، این نشانه آن است که ممکن است عصب از ایمپلنت آسیب دیده باشد. در برخی بیماران این حس نه بی‌حسی کامل، بلکه به شکل گزگز، سوزش یا عجیب بودن حس لمس ظاهر می‌شود. آنچه تفاوت را نشان می‌دهد شدت نیست، مدت و محل است.

اینکه این وضعیت چقدر پیش می‌آید، مستقیماً به این بستگی دارد که ایمپلنت چقدر به کانال عصب نزدیک شده است. یک مرور نظام‌مند که این موضوع را بررسی کرده نشان می‌دهد وقتی فاصله میان ایمپلنت و کانال به کمتر از یک میلی‌متر برسد، میزان بروز اختلال حسی به‌طور محسوسی بالا می‌رود، و وقتی این فاصله به دو میلی‌متر برسد، در موارد بررسی‌شده چنین اختلالی دیده نشده است. همین تفاوت چندمیلی‌متری توضیح می‌دهد چرا برنامه‌ریزی با این همه دقت انجام می‌شود.

همان مرور نشان می‌دهد چرا اطلاع دادن زودهنگام این‌قدر مهم است. در مواردی که گمان می‌رفت ایمپلنت بر عصب فشار می‌آورد و خارج شد، وقتی این کار در سه ماه اول انجام شد، حس بیماران به‌طور محسوسی بهتر شد؛ اما در خارج کردن‌هایی که پس از چهار ماه انجام شد، همین بهبود دیده نشد. بهای اطلاع دادن دیرهنگام را می‌توان با فاصله‌ای چندهفته‌ای سنجید.

وقتی اطلاع می‌دهید، اولین کاری که کلینیک انجام می‌دهد نگاه دوباره به تصویربرداری است: فاصله ایمپلنت تا کانال عصب چقدر است، آیا تماسی با کانال هست، آیا فشاری هست. یک معاینه حسی ساده هم به این اضافه می‌شود؛ حس لمس و نوک سوزن با مقایسه دو طرف ارزیابی می‌شود. تصمیم بسته به یافته‌ها تغییر می‌کند: در برخی موارد صبر و پیگیری انجام می‌شود، و اگر گمان رود ایمپلنت واقعاً بر عصب فشار می‌آورد، خارج کردن یا تغییر جای آن مطرح می‌شود.

درباره روند کلی بهبود، در همان مرور بخش بزرگی از بیمارانی که اختلال حسی گذرا داشتند ظرف شش ماه و تقریباً همه آن‌ها ظرف یک سال حس قبلی خود را بازیافتند. اما این یک آمار است، نه قولی شخصی. در مواردی که ایمپلنت واقعاً وارد کانال شده یا مدت طولانی فشار وارد کرده، بهبود متغیرتر و گاهی دائمی است. هیچ پزشکی نمی‌تواند خطر صفر را وعده دهد؛ آنچه می‌تواند بدهد برنامه‌ریزی‌ای است که خطر را به کمترین حد برساند و اقدام سریع وقتی مشکل زود تشخیص داده شود.

کدام وضعیت خوب پیش می‌رود و کدام توجه می‌خواهد

تفکیک زیر تشخیص قطعی نیست، بلکه چارچوبی است که نشان می‌دهد کی می‌توانید خیالتان راحت باشد و کی باید همان روز تماس بگیرید. تصمیم قطعی پس از معاینه و تصویربرداری روشن می‌شود.

چه زمانی مناسب است

  • اگر بی‌حسی فقط در روز کار ادامه داردبی‌حسی‌ای که در لب، زبان و گونه حس می‌شود و تا عصر یا صبح روز بعد فروکش می‌کند، اثر مورد انتظار داروی بی‌حسی است. در این وضعیت لازم نیست تماس بگیرید، اما یک سؤال هست که باید صبح روز بعد بررسی کنید: آیا هنوز آن را حس می‌کنید؟
  • اگر حس کم شده اما کاملاً از بین نرفته استاگر لمس را حس می‌کنید اما نه به وضوح گذشته، ممکن است به وضعیت خفیف‌تری اشاره کند و در بخش بزرگی از موارد گزارش‌شده به‌مرور به‌طور محسوسی بهتر می‌شود.
  • اگر گزگز هست اما بی‌حسی کامل نیستاین یافته‌ای است که نشان می‌دهد عصب کاملاً قطع نشده اما آسیب دیده است. باز هم باید اطلاع دهید؛ خفیف بودن به این معنا نیست که پیگیری لازم ندارد.
  • اگر زود اطلاع داده‌ایداگر در روزها یا هفته‌های اول متوجه شده و گفته‌اید، یعنی گسترده‌ترین فرصت زمانی برای ارزیابی و در صورت لزوم مداخله را در اختیار دارید.

چه زمانی مناسب نیست

  • اگر بی‌حسی کامل و با مرز مشخص استاز دست رفتن کامل حس که در یک نیمه لب یا نوک چانه با مرزی روشن تمام می‌شود، ممکن است به آسیب آشکارتری در عصب اشاره کند. همان روز اطلاع دهید.
  • اگر هفته‌ها گذشته و تغییری نکرده استهفته‌هایی که بدون حتی بهبودی جزئی بگذرند، نشانه این‌اند که صبر کردن رفتار درستی نیست. ارزیابی زودهنگام گزینه‌ها را باز نگه می‌دارد.
  • اگر سوزش یا درد جای بی‌حسی را گرفته استاین ممکن است وضعیت متفاوتی باشد و باید بدون معطلی ارزیابی شود.
  • اگر همراه آن اختلال در حرف زدن یا کنترل بزاق هستاین یافته معمولی ناشی از ایمپلنت نیست؛ باید علت دیگری جست‌وجو شود، بدون تأخیر مراجعه کنید.

وقتی اطلاع می‌دهید، کلینیک چگونه پیش می‌رود

ترتیب زیر مراحل ارزیابی‌ای را توضیح می‌دهد که وقتی بی‌حسی را اطلاع می‌دهید دنبال می‌شود.

  1. 1

    بگویید از کی شروع شده و کجاست

    اینکه بگویید بی‌حسی شب همان روز کار متوجه شدید یا روز بعد، لب درگیر است یا چانه یا زبان، و آیا یک‌طرفه است یا نه، ارزیابی را سریع‌تر می‌کند.

  2. 2

    تصویربرداری دوباره ارزیابی می‌شود

    روی CBCT گرفته‌شده، فاصله ایمپلنت تا کانال عصب و اینکه آیا تماسی با کانال هست دوباره بررسی می‌شود. در صورت نیاز تصویر اضافه درخواست می‌شود.

  3. 3

    معاینه حسی انجام می‌شود

    حس لمس، نوک سوزن و تشخیص گرما و سرما با مقایسه دو طرف آزموده می‌شود. این معاینه نقطه شروعی برای سنجیدن بهبود در معاینه‌های بعدی فراهم می‌کند.

  4. 4

    بر اساس یافته‌ها تصمیم گرفته می‌شود

    اگر فشار آشکار نباشد، پیگیری و معاینه منظم پیشنهاد می‌شود. اگر گمان رود ایمپلنت واقعاً بر عصب فشار می‌آورد، خارج کردن یا تغییر جای آن مطرح می‌شود؛ این تصمیم با یادآوری فشار زمان و همراه با بیمار گرفته می‌شود.

  5. 5

    برنامه معاینه‌ها کتبی داده می‌شود

    اینکه با چه فاصله‌ای دوباره ارزیابی می‌شوید، چه چیزی را زیر نظر بگیرید و چه چیزی را اطلاع دهید، کتبی به شما داده می‌شود؛ اطلاعات شفاهی به‌مرور فراموش می‌شود.

اگر آسیب عصب تأیید شود، راه‌هایی که می‌توان دنبال کرد

اینکه کدام مناسب است بسته به یافته‌ها فرق می‌کند؛ موارد زیر جایگزین یکدیگر نیستند و ممکن است به ترتیب یا با هم به کار روند.

01

پیگیری و معاینه منظم

اگر فشار خفیف یا نامشخص باشد، با معاینه حسی در فواصل معین پیگیری می‌شود. در بیشتر موارد خفیف همین راه انتخاب می‌شود، چون عصب ممکن است به‌مرور خود را ترمیم کند.

02

رویکرد کاهش التهاب

در برخی موارد، دارو برای کم کردن تورم بافت اطراف عصب بررسی می‌شود؛ تصمیمش را پزشکی می‌گیرد که ایمپلنت را کاشته است، خودتان دارویی اضافه نکنید.

03

تغییر جای ایمپلنت یا خارج کردن آن

اگر منشأ فشار خود ایمپلنت باشد و فرصت زمانی هنوز باز باشد، این گام در نظر گرفته می‌شود. وقتی زود انجام شود، احتمال بهبود به‌طور محسوسی بیشتر است.

04

ارجاع برای ارزیابی بیشتر

در مواردی که طولانی می‌شوند یا شدید پیش می‌روند، ممکن است ارجاع به متخصص جراحی دهان، فک و صورت یا مرکزی باتجربه در زمینه عصب انجام شود.

حقایق صادقانه‌ای که باید بدانید

این‌ها را برای ترساندن نمی‌نویسیم، برای این می‌نویسیم که آماده باشید.

این نادر است، اما صفر نیست

در ایمپلنت‌هایی که نزدیک عصب کاشته می‌شوند ممکن است اختلال حسی دیده شود؛ مهم‌ترین عاملی که میزان آن را تعیین می‌کند فاصله ایمپلنت تا کانال است. هیچ پزشکی نمی‌تواند این خطر را کاملاً صفر کند، فقط می‌تواند آن را کوچک کند.

ممکن است دائمی باشد

گرچه بیشتر موارد به‌مرور بهتر می‌شوند، بخشی از آن‌ها بهتر نمی‌شوند. پزشکی که این را از ابتدا نگوید به شما لطفی نمی‌کند.

اطلاع دادن دیرهنگام گزینه‌ها را محدود می‌کند

مواردی که زود تشخیص داده و ارزیابی می‌شوند با مواردی که ماه‌ها بعد متوجهشان می‌شوند یک نتیجه را نمی‌دهند. حتی یک تردید خفیف را هم باید بدون معطلی گفت.

در مواردی که ایمپلنت‌های زیادی در یک جلسه کاشته می‌شوند، وضعیت ممکن است پیچیده‌تر باشد

در برنامه کل دهان، چند ایمپلنت در یک جلسه کاشته می‌شوند؛ روشن کردن اینکه بی‌حسی از کدام ناحیه است، به تصویربرداری و معاینه نیاز دارد.

بهبودی واقعاً چگونه پیش می‌رود

روند زیر چارچوبی کلی برای مواردی است که نزدیک عصب کار شده و آسیب گزارش شده است. در همه با یک سرعت پیش نمی‌رود.

  1. روز اول

    بی‌حسی ناشی از داروی بی‌حسی تا عصر یا صبح روز بعد فروکش می‌کند. اگر در این مرحله هنوز بی‌حسی هست، با کلینیک تماس بگیرید.

  2. هفته اول

    اگر اطلاع داده باشید، در این دوره تصویربرداری دوباره ارزیابی و معاینه حسی انجام می‌شود. در موارد خفیف حتی در همین هفته ممکن است بهبود نسبی حس شود.

  3. ماه‌های اول

    اگر مداخله زودهنگام لازم باشد، در همین فرصت انجام می‌شود. بیشتر اختلال‌های حسی گذرا در همین ماه‌ها به‌طور محسوسی شروع به بهتر شدن می‌کنند.

  4. شش ماه و پس از آن

    بخش بزرگی از موارد گذرا در این مدت حس قبلی خود را بازمی‌یابند و بخشی به یک سال می‌رسند. اگر وضعیت تغییری نکند، درباره دائمی بودن صحبت و بر همین اساس برنامه‌ای ریخته می‌شود.

در این موارد صبر نکنید

  • اگر بی‌حسی تا روز بعد مانده است. اگر از مدتی که داروی بی‌حسی باید از بین برود گذشته، حتی اگر خفیف است اطلاع دهید.
  • اگر در لب یا نوک چانه از دست رفتن حسِ با مرز مشخص دارید. اگر با طرف دیگر تفاوت آشکاری هست، منتظر نمانید.
  • اگر سوزش یا درد جای بی‌حسی را گرفته است. ممکن است نشانه وضعیت متفاوتی باشد و به ارزیابی نیاز دارد.
  • اگر هفته‌ها گذشته و هیچ تغییری نیست. به جای زیر نظر گرفتن وضعیتی که تغییر نمی‌کند، باید تصویربرداری دوباره بخواهید.

در این زمینه چه چیزی هزینه را تعیین می‌کند

در این صفحه عدد نمی‌دهیم؛ قیمت فقط پس از معاینه و CBCT، قلم‌به‌قلم و کتبی داده می‌شود. اما دانستن اقلامی که در این موضوع بر بودجه اثر می‌گذارند به کارتان می‌آید:

دامنه برنامه‌ریزی
CBCT و برنامه‌ریزی دیجیتال، هر تعداد ایمپلنت که باشد، بخش ثابتی از روند کار است؛ به پیشنهاد ارزانی که این مرحله را حذف کند اعتماد نکنید.
آیا ارزیابی اضافه لازم است
اگر بی‌حسی اطلاع داده شود، ممکن است تصویربرداری اضافه و نوبت‌های معاینه لازم شود. از ابتدا کتبی بخواهید که در چه حالتی این‌ها در هزینه گنجانده شده‌اند.
ارجاع برای ارزیابی بیشتر
اگر به‌ندرت ارجاع به متخصص لازم شود، این ارزیابی جداگانه و قلم هزینه جداگانه‌ای است.
دفعات پیگیری
پیگیری بی‌حسی‌ای که اطلاع داده شده ممکن است ملاقات‌هایی بیشتر از برنامه معمول معاینه‌ها بخواهد.

پرسش‌های رایج

بلافاصله پس از کار لبم بی‌حس است؛ طبیعی است؟

بله، داروی بی‌حسی‌ای که هنگام کار به ناحیه زده می‌شود در لب، زبان و گونه بی‌حسی گسترده‌ای به جا می‌گذارد. این حس تا عصر یا صبح روز بعد خودبه‌خود برطرف می‌شود. آنچه باید به آن توجه کنید این بی‌حسی اولیه نیست، این است که تا روز بعد باقی می‌ماند یا نه.

اگر صبح روز بعد هنوز بی‌حس باشم چه کنم؟

همان روز با کلینیک تماس بگیرید. اطلاع دادن زودهنگام، گسترده‌ترین فرصت زمانی را برای ارزیابی و در صورت لزوم مداخله باز نگه می‌دارد؛ صبر کردن این فرصت را تنگ‌تر می‌کند.

آیا این دائمی می‌شود؟

در بیشتر موارد نه، اما هیچ‌کس نمی‌تواند از ابتدا این را تضمین کند. بخش بزرگی از اختلال‌های حسی گزارش‌شده به‌مرور به‌طور محسوسی بهتر می‌شوند، در بخش کوچکی بهبود محدود می‌ماند یا دائمی می‌شود. آنچه تعیین‌کننده است این است که ایمپلنت چقدر به عصب نزدیک است و چقدر زود اطلاع داده شده است.

آیا CBCT کاملاً از این جلوگیری می‌کند؟

خطر را تا حد زیادی کم می‌کند اما صفر نمی‌کند. تصویر سه‌بعدی جای کانال عصب را با دقت میلی‌متری نشان می‌دهد و ایمپلنت بر همین اساس برنامه‌ریزی می‌شود؛ اما ممکن است هر ساختاری درون استخوان با همان وضوح در تصویر دیده نشود. به همین دلیل حتی با برنامه‌ریزی دقیق هم به‌ندرت آسیب دیده می‌شود.

آیا پیش از رفع بی‌حسی می‌شود دندان‌های ثابت نهایی‌ام را گذاشت؟

بله، بی‌حسی به‌تنهایی مانع گذاشتن دندان‌های نهایی نمی‌شود؛ این دو موضوع جدا هستند. با این حال حتماً بی‌حسی را اطلاع دهید؛ همراه با بقیه درمان پیگیری می‌شود.

آیا گزگز هم چیزی است که باید اطلاع دهم؟

بله. گزگز ممکن است نشان دهد عصب کاملاً قطع نشده اما آسیب دیده است؛ گرچه به وضوح بی‌حسی نیست، باید با همان جدیت اطلاع داده شود.

اگر پس از بازگشت به کشورم بی‌حسی ادامه پیدا کند چه کنم؟

با کلینیک تماس بگیرید و وضعیت را توضیح دهید؛ چون تصاویر شما در دست ماست، از راه دور هم می‌توانیم ارزیابی کنیم. اگر لازم باشد نزد یک پزشک محلی یا متخصص مغز و اعصاب معاینه شوید، درباره این هم با هم صحبت می‌کنیم.

منابع

صفحات مرتبط

گام بعدی

رادیوگرافی خود را بفرستید تا گزینه‌ها را با هم بررسی کنیم.

تصویر سی‌بی‌سی‌تی یا پانورامیک خود را بفرستید. ظرف ۲۴ ساعت می‌نویسیم کدام گزینه برای دندان شما واقع‌بینانه است.

درخواست ارزیابی
درخواست