Sabit protezdə vint boşalması və qırılması

İmplant üstü sabit protezlərin çoxu vintli sistemlərdir: körpü implantlara və ya onların üstündəki birləşdirici hissələrə kiçik vintlərlə bərkidilir. Bu vint adi vint deyil; müəyyən bərkitmə momenti ilə bərkidilir və həmin moment vintin gövdəsində nəzarətli gərginlik yaradır. Birləşməni ayaqda saxlayan bu gərginlikdir. Gərginlik azaldıqda vint boşalır və körpü hərəkət etməyə başlayır.

Gərginliyi azaldan ən geniş yayılmış səbəb balanssız yükdür. Dişlədiyiniz zaman dişləmədə hansısa nöqtə digərlərindən əvvəl təmas edirsə, bütün qüvvə o nöqtəyə və altındakı implanta yığılır. Hər dişləmədə təkrarlanan bu zərbə vinti yavaş-yavaş boşaldır. Buna görə təhvil günündə dişləməyə ayrılan vaxt illər sonra qarşılaşılacaq problemlərin yarısını müəyyən edir.

İkinci səbəb gecə dişləri sıxmadır. Sıxma zamanı yaranan qüvvə çeynəmə qüvvəsindən həm daha böyük, həm də qat-qat uzunmüddətli ola bilər və pasiyentin xəbəri olmadan hər gecə təkrarlanır. Üçüncüsü dizayndır: körpü sonuncu implantın arxasına doğru uzadıldıqda o hissə ling kimi işləyir və ən arxadakı vinti zorlayır. Dördüncüsü daşıyıcı sistemin əvvəldən yetərsiz qurulmasıdır; az sayda implantla daşınan uzun körpüdə vintlər öz payına düşəndən artıq yük daşıyır.

Daha az danışılan səbəb körpünün implantlara tam oturmamasıdır. Üst konstruksiya gərginliksiz oturmadıqda vintlər bərkidildikləri andan etibarən gərginlik daşıyır və bu gərginlik zamanla boşalmaya və ya qırılmaya çevrilir. Bu, laboratoriya və ölçü mərhələsinə aid məsələdir; təhvildən aylar sonra təkrarlanan boşalma kimi özünü göstərir.

Boşalmış vintlə çeynəməyə davam etməyin nəticəsi bəllidir. Gərginliyini itirmiş vint daşımalı olduğu yükü artıq gövdəsi ilə qarşılayır və yorulur. Hansısa anda qırılır. Qırıq parça implantın içində qalır və onun çıxarılması xüsusi alətlər və diqqətli iş tələb edir; bəzi klinik hallarda implantın daxili yivi zədələnir və mənzərə qat-qat böyük işə çevrilir. Boşalma mərhələsində müdaxilə bu zəncirin hamısının qarşısını alır.

Birhissəli, yəni monoblok konstruksiyalarda boşala biləcək birləşdirici vint yoxdur; gövdə ilə üst hissə eyni parçadır. Bu, vint boşalması və həmin birləşmədəki mikron ölçülü boşluq problemini aradan qaldırır. Bunun əvəzində bucaq sonradan üst hissəni dəyişməklə düzəldilə bilməz, yəni planlaşdırma əvvəldən düzgün aparılmalıdır. Bu, üstünlük sıralaması deyil, iki dizaynın fərqli yerlərdən güzəştə getməsidir.

Eyni şikayət bir-birindən çox fərqli prosedurlara uyğun gələ bilər. Ayrım müayinə və rentgenlə aparılır.

Ardıcıllığın əhəmiyyəti böyükdür: yalnız bərkidib yola salmaq ən sürətli, amma ən qısaömürlü həlldir.

1. 1

   Giriş və açma

   Vintli sistemlərdə körpünün üstündəki giriş dəliyi açılır və üst konstruksiya çıxarılır. Yapışdırılmış sistemlərdə açma daha zəhmətli ola bilər; bu, iki dizayn arasındakı praktik fərqlərdən biridir.

2. 2

   Hissələrin yoxlanılması

   Vint, birləşdirici hissə və implantın daxili səthi yoxlanılır. Yorulmuş və ya deformasiyaya uğramış vint təkrar istifadə olunmur; yenisi ilə əvəz edilir. Bu, boşalmanın təkrarlanmasının qarşısını alan sadə, amma tez-tez atlanan addımdır.

3. 3

   İmplantın ayrıca yoxlanılması

   Üst konstruksiya çıxarıldıqda implantın sümük içində hərəkət edib-etmədiyi yoxlanılır. Hərəkət varsa, mənzərə vint problemi deyil və tamamilə başqa yola düşür.

4. 4

   Bərkitmə momentinə nəzarətlə bərkitmə

   Yeni vint istehsalçının müəyyən etdiyi bərkitmə momenti ilə və dinamometrik açarla (tork açarı) bərkidilir. Əllə bərkitmək kifayət etmir; həddindən artıq bərkitmək vinti qırır. Bu iki səhvin hər ikisi sonradan aradan qaldırılması çətin olan problemə çevrilir.

5. 5

   Dişləmənin ölçülüb tənzimlənməsi

   Dişləmə zamanı erkən təmas edən nöqtələr müəyyən edilir və balanslaşdırılır. Bu addım atlanarsa, eyni vint eyni səbəbdən yenidən boşalır; işin əsl müalicəsi budur.

6. 6

   Giriş dəliyinin bağlanması və kontrol müayinəsi

   Vintin üstündəki boşluq uyğun materialla bağlanır. Bir neçə həftə sonra kontrol müayinəsi aparılır; bərkitmə momentinin qorunub-qorunmadığı yalnız belə anlaşılır.

Təkrarlanan boşalma tək bir prosedurla deyil, səbəbin aradan qaldırılması ilə bitir. Müzakirə ediləcək başlıqlar bunlardır.

Aşağıdakılar bu mənzərədə ən çox edilən səhvlərdir; hamısı qısa proseduru böyük işə çevirir.

Vint prosedurları sağalma tələb etmir; əsas məsələ təqibdir.

1. Həmin gün

   Normal istifadəyə qayıdılır. Dişləmə tənzimlənibsə, dişləmə hissi bir-iki gün fərqli gələ bilər; bu, dişlərin yeni balansa alışmasıdır və gözlənilən haldır.

2. İlk həftələr

   Yeni boşalma hissinin olub-olmamasına diqqət edilir. Dişləyərkən taqqıltı, yüngül hərəkət və ya o nahiyədə dadın dəyişməsi bildirilməlidir; bunlar erkən xəbərdarlıqlardır.

3. Kontrol müayinəsi

   Bir neçə həftə sonra bərkitmə momentinin qorunub-qorunmadığına baxılır. Bu kontrol müayinəsi prosedurun həqiqətən nəticə verib-vermədiyini göstərən yeganə yoldur və tez-tez atlanan addımdır.

4. Uzunmüddətli rejim

   Bir dəfə boşalma yaşanmış sistemdə kontrol müayinələrinin intervalı qısaldılır və hər kontrolda dişləmə yenidən ölçülür. Məqsəd eyni mənzərəni vint qırılmadan tutmaqdır.

Eyni şikayət həm qısa bərkitmə proseduruna, həm də üst konstruksiyanın yenilənməsinə uyğun gələ bilər. Müəyyən edən maddələr bunlardır:

Prosedurun həcmi

Vintin bərkidilməsi, dəyişdirilməsi və qırıq hissənin çıxarılması bir-birindən fərqli işlərdir. Qırıq hissənin çıxarılması həm vaxt, həm də xüsusi alət tələb edir.

Ehtiyat hissənin əldə edilə bilməsi

Hansı sistemin istifadə olunduğu məlumdursa, hissə tez tapılır. Sistem məlum deyilsə və ya bazardan çıxarılıbsa, eyni prosedur uzanır və bahalaşır.

Dişləmənin tənzimlənməsi və gecə kapası

Səbəbi aradan qaldıran maddələr bunlardır və atlanmamalıdır. Yalnız vinti bərkidən ucuz həll eyni proseduru bir neçə ay sonra təkrar tələb edir.

Üst konstruksiyanın yenilənməsi lazımdırsa

Körpü implantlara gərginliksiz oturmursa və ya dizayn yükü düzgün bölüşdürmürsə, üst konstruksiyanın yenidən hazırlanması gündəmə gəlir; bu, ümumi məbləğin böyük maddəsidir.