Kilidli (attaçmenli) protez nədir?

Klassik qismən çıxan protez qalan dişlərə metal qarmaqlarla bərkidilir. Qarmaq öz işini görür, amma gülərkən görünür və bu, pasiyentlərin ən çox şikayət etdiyi şeydir. Kilidli protez eyni işi görünməyən birləşmə ilə görür: kilidin bir yarısı qalan dişin üzərinə qoyulan tacın içində gizlənir, digər yarısı protezin gövdəsinə yerləşdirilir. Protez taxıldıqda iki yarı bir-birinə keçir və kənardan heç bir metal görünmür.

Bu, real qazancdır. Görünüş nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxşıdır və protez qarmaqlıya nisbətən daha möhkəm durur, çünki birləşmə dişin xaricindən asılmaq əvəzinə dişin içinə oturur. Uzun müddətdir tətbiq olunan, məlum üsuldur və düzgün klinik halda yaxşı işləyir. Problem üsulda deyil, onun necə izah edildiyindədir.

Çünki bu protez sabit deyil. Görünən qarmağı olmadığı üçün pasiyentlər onu tez-tez sabit sanır və bəzən elə də izah olunur. Əslində təmizlik üçün hər gün çıxarılır, gecə çıxarılır və əksər dizaynlarda damaq hissəsi saxlanılır. Qərar verərkən ən çox yanılmaya səbəb olan məqam budur; sabit diş gözləyən pasiyent protezi ilk gün çıxarmalı olduğunu öyrəndikdə məyus olur.

İkinci məsələ qalan dişlərə nə baş verdiyidir. Kilidin yarısını daşıya bilməsi üçün həmin dişlər kiçildilib taclanmalıdır; bunu geri qaytarmaq olmur. Bundan əlavə, protezin daşıdığı çeynəmə yükünün bir hissəsi həmin dişlərin üzərinə düşür. Onsuz da az sayda qalmış və bəlkə də diş əti xəstəliyi keçirmiş dişlərə yeni yük əlavə etmək həmin dişlərin ömrünü qısalda bilər.

Üçüncüsü mexanikadır. Kilidlər hərəkətli hissələrdir və hər hərəkətli hissə aşınır. Zamanla protez boşalır və kilidin aşınan hissəsini dəyişdirmək lazım gəlir. Bu, nasazlıq deyil; sistemin adi baxımıdır. Amma əvvəlcədən deyilmədikdə pasiyent bunu xarab olma sanır. Bundan əlavə, hansı sistemdən istifadə olunduğu qeydə alınmalıdır, əks halda illər sonra ehtiyat hissə tapmaq problemə çevrilir.

Dördüncüsü heç bir çıxan protezin həll edə bilmədiyi şeydir: sümük əriməsi. Protezin oturduğu diş ətinin altındakı sümük yük daşımadığı üçün əriməyə davam edir. İllər ərzində protez oturmaz hala gəlir və onun daxili səthinin yenidən uyğunlaşdırılması, sonda isə yenilənməsi lazım olur. Kilidlər nə qədər yaxşı olsa da, altındakı zəmin dəyişir.

Bu protez düzgün klinik halda yaxşı işləyir. Aşağıdakı bölgü həmin halın nə olduğunu göstərir.

Bir neçə seansa yayılan işdir; qarmaqlı protezdən daha uzun çəkir, çünki dayaq dişlər də hazırlanır.

1. 1

   Qalan dişlərin qiymətləndirilməsi

   Hansı dişlər kilid daşıya bilər? Kökləri sağlamdırmı, ətraflarında nə qədər sümük var? Bu qiymətləndirmə aparılmadan başlanan plan bir neçə il ərzində dayaq dişin itirilməsi ilə bitir.

2. 2

   İlkin müalicələr

   Dayaq dişlərdə kariyes, kanal müalicəsi və ya diş əti müalicəsi lazımdırsa, əvvəlcə onlar tamamlanır. Bu addım atlanarsa, tacın altında irəliləyən problem fərq edilmir.

3. 3

   Dişlərin kiçildilməsi və ölçü

   Kilidin yarısını daşıyacaq taclar üçün dayaq dişlər yonulub kiçildilir. Bu, geri qaytarılmayan addımdır və qərarın verildiyi an buradır.

4. 4

   Tacların və protezin hazırlanması

   Taclar kilidləri ilə birlikdə hazırlanır, protez də onlara oturacaq şəkildə düzəldilir. İkisi bir-birinə tam oturmalıdır; bu, laboratoriya işçiliyinin həlledici olduğu hissədir.

5. 5

   Təhvil və alışma

   Taxıb-çıxarmaq öyrədilir və ilk günlərdə təzyiq yaradan nöqtələr düzəldilir. Bu düzəlişlər bir seansda bitmir; bir neçə kontrol müayinəsi lazımdır.

6. 6

   Müntəzəm baxım

   Kilidlər aşındıqca dəyişdirilir, protez sümük əridikcə uyğunlaşdırılır. Bu iki iş sistemin ömrünü müəyyən edir və əvvəlcədən təqvimə salınmalıdır.

Eyni ağız üçün danışılan digər yollar və onların harada ayrıldığı.

Aşağıdakılar bu protezi pis etmir; qərarı bilərəkdən verməyinizə kömək edir.

İlk həftə həlledicidir; bu dövrdə edilən düzəlişlər protezdən istifadə edilib-edilməyəcəyini müəyyən edir.

1. İlk günlər

   Ağızda dolğunluq hissi, tüpürcəyin artması və bəzi səslərin fərqli çıxması adi haldır. Taxıb-çıxararkən çətinlik çəkmək də normaldır; əl alışır. Təzyiq yaradan nöqtə varsa, gözlətmədən düzəldilməlidir.

2. İlk həftə

   Yara yaranan nöqtələr düzəldilir. Ağrıyan bölgə üzündən protezi çıxarıb kənara qoymaq ən çox edilən səhvdir; həkimə göstərildikdə əksəriyyəti bir neçə dəqiqəyə həll olunur.

3. İlk aylar

   Çeynəmə tədricən genişləndirilir. Bu dövrdə dayaq dişlərin vəziyyəti ayrıca izlənilir; onların kilid yükünü necə daşıdığı erkən görünür.

4. Uzun müddətdə

   İldə ən azı bir kontrol müayinəsi: kilidlərin aşınması, protezin oturuşu və dayaq dişlərin sağlamlığı. Sümük əridikcə daxili səthin uyğunlaşdırılması lazım olur; bu, protezin ömrünü uzadan prosedurdur.

Qarmaqlı protezdən baha, implant üzərində sabit körpüdən ucuzdur. Amma əsl fərq ilk ödənişdə deyil, illərə yayılan baxımdadır.

Neçə dayaq dişin hazırlanacağı

Hər dayaq diş üçün tac və kilid lazımdır. Say artdıqca həm material, həm də laboratoriya işçiliyi böyüyür.

Dayaq dişlərin ilkin müalicəsi

Kanal müalicəsi və ya diş əti müalicəsi lazımdırsa, bunlar ayrıca maddələrdir. Rentgen bunu əvvəlcədən göstərir və bu maddələr təklifdə yer almalıdır.

Kilid sistemi və ehtiyat hissə

İstifadə olunan sistemin adı qeydə alınmalıdır. Ehtiyat hissəsi tapılmayan sistemdə aşınan kilid protezin tamamilə yenilənməsinə çevrilə bilər.

Uyğunlaşdırma və yeniləmə tezliyi

Sümük əridikcə daxili səth uyğunlaşdırılır, zamanla protez yenilənir. Ümumi xərci müəyyən edən əsas maddə budur; qiyməti illərə bölərək düşünmək lazımdır.