خونریزی پس از کشیدن دندان بند نمی‌آید: چه مقدار طبیعی است و چه وقت اورژانسی؟

وقتی دندان کشیده می‌شود، رگ‌ها بریده می‌شوند و حفره در عرض چند دقیقه پر از خون می‌شود؛ این خون لخته شده و درپوشی می‌سازد که خونریزی را متوقف می‌کند. همان‌طور که انجمن دندان‌پزشکی آمریکا (American Dental Association) یادآوری می‌کند، مقدار کمی خونریزی پس از کشیدن دندان طبیعی است؛ دهان فضایی را که ریشه دندان از دست رفته اشغال می‌کرد با این لخته پر می‌کند. این روند پر شدن و لخته شدن در عرض چند ساعت کامل می‌شود؛ در روزهای بعد کار اصلی بسته شدن حفره با بافت نرم است.

لخته شدن در چند مرحله انجام می‌شود: ابتدا سلول‌های کوچک خون (پلاکت‌ها) دهانه رگ بریده را می‌بندند، سپس پروتئینی محلول در خون، توری رشته‌مانند (فیبرین) می‌بافد و این درپوش را محکم می‌کند. دلیل مؤثر بودن فشار دادن همین است: بیست دقیقه‌ای که فشار می‌دهید، زمان لازم برای شکل گرفتن و سفت شدن این تور را فراهم می‌کند. فشاری که زود رها شود یا مدام وارسی شود، توری را که هنوز محکم نشده به هم می‌زند و خونریزی را دوباره شروع می‌کند.

نیم ساعت اول زمانی است که بیشترین خونریزی دیده می‌شود؛ گاز استریلی که دندان‌پزشک در دهانتان می‌گذارد به همین دلیل مهم است. پس از برداشتن گاز، صورتی بودن آب دهان عادی است: مقدار کم خون وقتی با مقدار زیاد بزاق مخلوط شود، بیشتر از آنچه واقعاً هست به نظر می‌رسد.

به گفته Oral Health Foundation، تراوش کم خون پس از کشیدن دندان طبیعی است و معمولاً در عرض چند ساعت کمتر می‌شود. بالا نگه داشتن سر هنگام دراز کشیدن به کم شدن خونریزی کمک می‌کند؛ لکه صورتی کم‌رنگی که روی بالش می‌افتد نباید شما را بترساند.

شایع‌ترین علت شروع دوباره خونریزی به هم خوردن لخته است: تف کردن محکم، غرغره کردن، نوشیدن با نی، نوشیدنی داغ و فعالیت بدنی سنگین با تغییر جریان یا فشار خونی که به ناحیه می‌رسد، ممکن است لخته تازه را از جایش تکان دهند. این موضوع را در صفحه «پس از کشیدن دندان» با جزئیات توضیح داده‌ایم؛ اینجا روی خود خونریزی تمرکز می‌کنیم.

مرور کاکرین درباره خونریزی پس از کشیدن دندان یادآوری می‌کند که پژوهش‌های باکیفیت کافی برای مقایسه روش‌های درمانی در این زمینه وجود ندارد. این به آن معنا نیست که بند آوردن خونریزی بی‌فایده است؛ روش‌های فشار، وضعیت بدن و آرام ماندن که دندان‌پزشکان بر پایه تجربه بالینی توصیه می‌کنند، به‌طور گسترده به کار می‌روند و معمولاً مؤثرند.

یک قاشق چای‌خوری خون وقتی با یک لیوان آب مخلوط شود، کل لیوان قرمز به نظر می‌رسد؛ بزاق دهان هم همین کار را می‌کند. به همین دلیل مقداری که هنگام تف کردن در روشویی می‌بینید با خونی که واقعاً از دست داده‌اید یکی نیست. آنچه باید به آن نگاه کنید نه تصویر روشویی، بلکه مقدار خون تازه روی گاز استریل و اینکه آیا این مقدار با فشار کم می‌شود یا نه است.

عوامل زیر واقعاً مدت خونریزی را تغییر می‌دهند. دیدن خودتان در فهرست دوم لزوماً به این معنا نیست که خونریزی طولانی خواهید داشت؛ به این معناست که باید پیش از کشیدن دندان به دندان‌پزشک بگویید و مدت فشار را کمی طولانی‌تر کنید.

مراحل زیر را به ترتیب امتحان کنید. بیشتر خونریزی‌ها در دو مرحله اول بند می‌آیند.

1. 1

   یک گاز استریل تمیز را خیس و تا کنید

   گاز خشک ممکن است به حفره بچسبد و لخته تازه را به هم بزند؛ از گازی مرطوب و محکم تاشده استفاده کنید. اگر گاز استریل ندارید، می‌توانید از یک دستمال تمیز و مرطوب یا چای کیسه‌ای هم استفاده کنید.

2. 2

   مستقیم روی حفره بگذارید و گاز بگیرید

   گاز را درست روی ناحیه‌ای که خونریزی دارد قرار دهید و با بستن محکم دندان‌ها فشار وارد کنید؛ نه فقط با لب، بلکه با عضلات فک گاز بگیرید.

3. 3

   بیست دقیقه بی‌وقفه صبر کنید

   پیش از تمام شدن زمان نگاه نکنید؛ هر وارسی لخته‌ای را که در حال شکل گرفتن است به هم می‌زند. در این مدت حرف نزنید، بنشینید و آرام بمانید؛ دستپاچگی و فعالیت با بالا بردن ضربان قلب ممکن است خونریزی را بیشتر کند.

4. 4

   سرتان را بالا نگه دارید

   هنگام نشستن یا دراز کشیدن سرتان را بالاتر از قلب نگه دارید؛ این کار فشار خونی را که به ناحیه می‌رسد کم می‌کند.

5. 5

   اگر بند نیامد تکرار کنید، اگر طول کشید با دندان‌پزشک تماس بگیرید

   فشار بیست‌دقیقه‌ای را یک بار دیگر با گازی تمیز تکرار کنید. اگر پس از بار دوم هم ادامه دارد یا دهانتان را پر می‌کند، با دندان‌پزشک خود تماس بگیرید؛ اگر به او دسترسی ندارید، به اورژانس بروید.

6. 6

   جایگزین: روش چای کیسه‌ای

   به‌جای گاز استریل می‌توان از یک چای کیسه‌ای سیاه که خیس شده و آب اضافه‌اش گرفته شده هم استفاده کرد. تصور می‌شود تانن موجود در چای به لخته شدن کمک می‌کند؛ روش کار همان است: کیسه را روی حفره بگذارید و بیست دقیقه بی‌وقفه گاز بگیرید.

دو تصویر زیر کمک می‌کند بفهمید خونریزی‌ای که می‌بینید به کدام سو نزدیک‌تر است.

موارد زیر اشتباه‌های رایجی هستند که به‌جای بند آوردن خونریزی، آن را طولانی‌تر می‌کنند.

روند زیر سیری را که پس از یک کشیدن دندان ساده انتظار می‌رود توضیح می‌دهد.

1. نیم ساعت اول

   زمانی که بیشترین خونریزی دیده می‌شود. گاز استریل را گاز بگیرید و صبر کنید، حرف نزنید.

2. چند ساعت اول

   خونریزی آشکارا کمتر می‌شود و صورتی بودن آب دهان ممکن است ادامه داشته باشد. با سر بالا استراحت کنید و از نوشیدنی داغ پرهیز کنید.

3. شب

   بالش خود را یک لایه بالاتر ببرید. اگر صبح لکه صورتی کم‌رنگی روی بالش دیدید، نترسید.

4. روز بعد

   تراوش باید تا حد زیادی بند آمده باشد. خونریزی‌ای که در این زمان ادامه دارد یا دوباره شروع می‌شود، بیرون از روند معمول است و باید به دندان‌پزشک خود اطلاع دهید.

این صفحه درمانی نمی‌فروشد، خونریزی را توضیح می‌دهد. با این حال دانستن عواملی که مدت این روند را تعیین می‌کنند به کارتان می‌آید:

داروهایی که مصرف می‌کنید

داروهای رقیق‌کننده خون و برخی مسکن‌ها ممکن است مدت خونریزی را طولانی کنند؛ پیش از کشیدن دندان فهرست کامل را به دندان‌پزشک بدهید.

دشواری کشیدن دندان

در کشیدن‌هایی که با برش یا تکه‌تکه کردن دندان انجام می‌شوند، چون بافت بیشتری درگیر می‌شود، تراوش ممکن است کمی طولانی‌تر باشد.

پیروی از دستورها

رعایت مدت فشار، استراحت و پرهیز از نوشیدنی داغ و فعالیت سنگین، تعیین‌کننده‌ترین عامل در بند آمدن سریع خونریزی است.

وضعیت کلی سلامت شما

فشار خون، بیماری کبدی و اختلالات انعقادی بر مدت اثر می‌گذارند؛ گفتن آن‌ها پیش از کشیدن دندان به دندان‌پزشک امکان می‌دهد از قبل اقدام کند و دوره پس از آن ساده‌تر شود.