Quru yuva: dişin çəkilməsindən bir neçə gün sonra artan ağrı

«Dişin çəkilməsindən sonra» səhifəsində izah etdiyimiz kimi, dişin çəkilməsindən sonra yuvanı qan laxtası doldurur; bu laxta həm qanaxmanı dayandırır, həm də altındakı sümüyü və sinir uclarını örtür. Quru yuva bu laxtanın gözləniləndən tez yerindən çıxması və ya kifayət qədər formalaşmaması ilə başlayır. NHS-in təsvirinə görə quru yuva çəkilmə yuvasındakı laxtanın düzgün formalaşmadığı və ya diş əti sağalmadan yerindən çıxdığı ağrılı vəziyyətdir.

Laxta çıxdıqda geridə boş yuva deyil, açıqda qalmış sümük və sinir ucları qalır. Ağızdakı hava, isti və ya soyuq içki və yemək qalıqları birbaşa bu səthə toxunur; bu da zoqquldayan, istirahətlə keçməyən ağrı yaradır. Cochrane-in qeyd etdiyi kimi, quru yuva bakteriyaların törətdiyi vəziyyət deyil; yəni infeksiya deyil, laxta itkisinin özünün yaratdığı yaradır.

Vaxt quru yuvanı tanımağın ən etibarlı yollarından biridir. Oral Health Foundation-a görə dişin çəkilməsindən sonrakı narahatlıq adətən qısa çəkir və adi ağrıkəsicilərlə keçir; lakin bəzi insanlarda, yuvadakı laxta düzgün formalaşmayıbsa, dişin çəkilməsindən bir neçə gün sonra ağrı yenidən başlayır. Bu, ilk günlərin normal gedişindən fərqli bir mənzərədir: azalmalı olan ağrı azalmaq əvəzinə artır.

Quru yuvanı absesslə (infeksiya ilə) qarışdırmaq asandır, çünki hər ikisi dişin çəkilməsindən bir neçə gün sonra ağrı verir. Fərq buradadır: quru yuva qızdırma vermir, yuvanın ətrafında nəzərəçarpan şişkinlik və ya irin yaratmır. Ağrı qulağa və gicgaha vursa da, yanaqda şişkinlik, udqunma çətinliyi və ya titrəmə ilə gələn qızdırma görürsünüzsə, bu, absess kimi ayrı bir vəziyyəti düşündürür; bunu «Diş ətinin şişməsi və absess» səhifəsində ayrıca izah etmişik.

Quru yuvaya kimdə daha tez-tez rast gəlindiyi barədə əlimizdə dəqiq məlumat var, amma kimdə mütləq olacağını əvvəlcədən demək mümkün deyil. Cochrane icmalı göstərir ki, ağız gigiyenası zəif olan insanlarda və alt çənədəki ağıl dişlərinin çəkilməsində quru yuvaya daha tez-tez rast gəlinir, siqaret də riski artırır. Bu amilləri növbəti bölmədə ayrı-ayrılıqda sadalamışıq.

Quru yuvanın tam qarşısını almağın dəqiq yolu yoxdur, amma riski azaltmağa kömək edə biləcək bir üsul var: Cochrane icmalı göstərir ki, dişin çəkilməsindən əvvəl və ya çəkilmədən 24 saat sonra başlayaraq tərkibində xlorheksidin olan ağız yaxalayıcısından istifadə etmək və ya həkimin yuvaya xlorheksidin geli qoyması quru yuvanın rast gəlinmə tezliyini azalda bilər. Bu, həkiminizin tövsiyə etdiyi və resept yazdığı tətbiqdir; aptekdən öz başınıza xlorheksidin alıb istifadə etməyə başlamayın.

Quru yuva narahatedici və ağrılı olsa da, təhlükəli deyil və daimi zərər qoymur. Həkiminiz yuvanı təmizləyib sakitləşdirici dərmanlı tampon qoyduqda ağrı adətən saatlar ərzində nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır. Əsl risk ağrını ev üsulları ilə ötüşdürüb həkimə getməyi təxirə salmaqdır.

Quru yuva hər dişin çəkilməsindən sonra yaranmır və kimdə olacağını əvvəlcədən dəqiq demək mümkün deyil. Aşağıdakı siyahılar NHS-in və Cochrane-in qeyd etdiyi amillərə əsaslanır; ikinci siyahıda özünüzü görməyiniz quru yuva yaşayacağınız mənasına gəlmir, yalnız ehtimalın bir qədər yüksək olduğu və ilk günlərin qaydalarına daha ciddi əməl etməli olduğunuz mənasına gəlir.

Quru yuvanın müalicəsi evdə deyil, həkimdə aparılır və adətən bir qəbulda ağrını nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldır. Aşağıdakı addımlar bu qəbulda sizi gözləyənlərdir.

1. 1

   Müayinə və fərqləndirmə

   Həkiminiz yuvaya baxır, qızdırma və şişkinlik olub-olmadığını yoxlayır və vəziyyəti absessdən ayırır. Quru yuva diaqnozu əksər hallarda baxmaqla qoyulur; əlavə görüntüləməyə adətən ehtiyac qalmır.

2. 2

   Yuvanın yuyulması

   Yuvadakı yemək qalıqları və zəif bağlı toxuma ilıq fizioloji məhlul və ya duzlu su ilə ehmalca yuyularaq təmizlənir. Bu, həm ağrını azaldır, həm də sonrakı tamponun təsirli olmasını təmin edir.

3. 3

   Sakitləşdirici dərmanlı tampon

   Cochrane icmalına görə yuvaya qoyulan sakitləşdirici, dərmanlı tampon ağrını nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldır. Tampon lazım gələrsə bir neçə gün ərzində bir neçə dəfə dəyişdirilə bilər.

4. 4

   Ağrıya nəzarət

   Həkiminiz sizə uyğun ağrıkəsici tövsiyə edir və ya hazırda qəbul etdiyiniz ağrıkəsicini nəzərdən keçirir. Tampondan sonra ağrı adətən saatlar ərzində nəzərəçarpacaq dərəcədə yüngülləşir.

5. 5

   Antibiotik, yalnız lazım olduqda

   Quru yuva bakteriyaların törətdiyi vəziyyət olmadığı üçün çox vaxt antibiotik lazım olmur. Qızdırma, yayılan şişkinlik və ya immunitetə təsir edən bir vəziyyət varsa, həkiminiz bunu ayrıca qiymətləndirir.

Hər ikisi dişin çəkilməsindən bir neçə gün sonra ağrı verə bildiyi üçün qarışdırılır. Aşağıdakı iki mənzərə hansına daha çox bənzədiyinizi anlamağa kömək edir; dəqiq diaqnozu həkiminiz qoyur.

Quru yuva ağrılıdır, amma ev üsulları ilə düzəlmir; aşağıdakılar vəziyyəti yaxşılaşdırmaq əvəzinə yaxşılaşmanı gecikdirən, tez-tez edilən səhvlərdir.

Aşağıdakı ardıcıllıq həkiminizin yuvanı təmizləyib tampon qoymasından sonrakı prosesi təsvir edir.

1. Eyni gün

   Tampondan sonra ağrı adətən bir neçə saat ərzində nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır. Həkiminizin tövsiyə etdiyi ağrıkəsicidən istifadəyə davam edin.

2. İlk bir neçə gün

   Lazım olarsa, tampon bir neçə dəfə dəyişdirilir. Siqareti atın, yuvanı qurdalamayın, digər dişlərinizi adi qaydada fırçalayın.

3. Bir həftə ərzində

   Ağrı xeyli azalır və yuva kiçilməyə başlayır. Bu müddətdə ağrı yenidən artırsa, həkiminizə xəbər verin.

4. Bir neçə həftə ərzində

   Yuva yumşaq toxuma ilə örtülür. Çəkilən dişin yerinə nə ediləcəyi sualı bu dövrdə gündəmə gələ bilər; gözləmə dövründə nələr edilə biləcəyini «Çatışmayan diş üçün müvəqqəti həllər» səhifəsində izah etmişik.

Bu səhifə müalicə satmır, quru yuvanı izah edir. Yenə də prosesin nə qədər çəkəcəyini müəyyən edən amilləri bilmək işinizə yarayar:

Həkimə nə qədər tez gedildiyi

Erkən təmizləmə və tampon ağrını daha tez azaldır; müraciət gecikdikdə narahatlıq daha uzun çəkir.

Dişin çəkilməsinin çətinliyi və yeri

Alt çənədə, kəsiklə aparılan çəkilmələrdə yuva daha böyük olduğu üçün sağalma bir qədər uzun çəkə bilər.

Siqaretin atılıb-atılmadığı

Müalicə zamanı siqaretə davam etmək tamponun təsirini azalda və prosesi uzada bilər.

Çəkilən dişin yerinə nə ediləcəyi

Quru yuva sağaldıqdan sonra boşluğun necə bərpa ediləcəyini müzakirə etmək, sümükdəki dəyişiklik hələ erkən mərhələdə ikən daha geniş seçim imkanı saxlayır.